سرویس تاریخ خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتاب «دیر، دیار خورشید و دریا از منظر باستانشناسی»، نوشته حسین توفیقیان که به نتایج «برنامه بررسی و شناسایی باستانشناسی شهرستان بندر دیر» میپردازد از سوی مرکز معرفی فرهنگی پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری چاپ و منتشر شد.
با وجود تلاشهای انجامشده، دادهها و مطالعات موجود درباره باستانشناسی سواحل شمالی خلیجفارس همچنان محدود و ناکافی است. هرچند بررسیهای پراکنده و کاوشهای اندکی در محدوده استانهای خوزستان، بوشهر، هرمزگان و سیستان و بلوچستان صورت گرفته، اما در مقایسه با سواحل جنوبی خلیجفارس این پژوهشها بسیار اندک و ناکافی است.
در سواحل جنوبی با استفاده از دلارهای نفتی و دعوت از باستانشناسان برجسته اروپایی، بررسیهای فراگیر باستانشناختی انجام و نتایج آن در سطح وسیع در مراکز علمی معتبر جهان منتشر شده است. پیامد پژوهشهای مغرضانه برخی کشورهای عربی، قرار گرفتن نام و تاریخ خلیجفارس در معرض تحریف و کسب تدریجی اعتبار علمی برای این روایتهای نادرست است؛ ازاینرو انجام مطالعات نظاممند باستانشناسی در سواحل شمالی خلیجفارس ضرورتی جدی دارد.
این کتاب در هفت فصل، سه پیوست و ۵۲۰ صفحه تدوین شده و به نتایج «برنامه بررسی و شناسایی باستانشناسی شهرستان بندر دیر» میپردازد. در این اثر، ۵۸ محوطه و اثر تاریخی معرفی شده است؛ کهنترین آنها محوطهای پارینهسنگی میانی با قدمت حدود ۸۰ هزار سال و محوطهای مربوط به دوره نوسنگی بدون سفال با پیشینهای حدود ۸ هزار سال است.
همچنین آثار مهمی از دوره اشکانی، ساسانی و دورههای مختلف اسلامی شناسایی و معرفی شده است. کشف شش آتشکده، ده قلعه ساسانی و دو بندر تاریخی مهم، بیانگر نقش محوری شهرستان بندر دیر در تجارت دریایی خلیجفارس است. شناسایی یک مهر ساسانی با کتیبهای درباره آتشکده آذرفرنبغ نیز فرضیهای تازه درباره جایگاه این آتشکده مهم ساسانی پیشنهاد میکند.
مطالعه این کتاب اطلاعات ارزشمندی درباره باستانشناسی خلیجفارس در دورههای تاریخی و اسلامی در اختیار پژوهشگران و علاقهمندان قرار میدهد.
نظر شما