به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، رامتین شهبازی، منتقد و پژوهشگر سینما، در گفتوگو با برنامه «قاب کتاب» رادیو نمایش درباره وضعیت کتابهای سینمایی در ایران اظهار کرد: نمیتوان به شکل مطلق درباره کیفیت یا وضعیت کتابهای سینمایی قضاوت کرد، زیرا همهچیز نسبی است. با این حال، حوزه کتابهای سینمایی در مقایسه با برخی حوزههای دیگر هنری مانند تئاتر و موسیقی وضعیت بهتری دارد چراکه سینما مخاطبان گستردهتر، دانشجویان بیشتر و بازار وسیعتری دارد.
شهبازی ادامه داد: با وجود این، هنوز هزاران کتاب مهم سینمایی ترجمه نشده و در دسترس مخاطبان ایرانی قرار نگرفته است. شهبازی تأکید کرد که وضعیت نشر سینمایی به عوامل متعددی وابسته است از شرایط اقتصادی مترجمان گرفته تا سیاستهای ناشران و وضعیت کلی اقتصاد نشر.
وی با اشاره به مشکلات معیشتی مترجمان گفت: ترجمه یک کتاب ۳۰۰ یا ۴۰۰ صفحهای ممکن است یک سال زمان ببرد، اما دستمزد مترجم در بهترین حالت حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون تومان باشد. رقمی که بیشتر شبیه شوخی است و باعث شده ترجمه کتاب به شغل دوم بسیاری از افراد تبدیل شود.
شهبازی در ادامه با انتقاد از نبود نظام نیازسنجی در نشر تخصصی بیان کرد: بسیاری از ناشران فاقد تیمهای تحریریه و مشاوره تخصصی هستند و کمتر پیش میآید که ناشری از دانشگاهها و استادان درباره نیازهای واقعی آموزشی و پژوهشی پرسوجو کند.
وی افزود: اقتصاد نشر نیز در انتخاب کتابها تأثیر مستقیم دارد و طبیعی است که چاپ کتابهای عامهپسند یا کمکآموزشی از نظر اقتصادی برای ناشر بهصرفهتر از انتشار کتابهای تخصصی سینمایی باشد.
این پژوهشگر سینما با اشاره به تأثیر شرایط اجتماعی و بحرانها بر مطالعه گفت: در دورههای بحرانی، رفتار مخاطبان نسبت به کتاب متفاوت میشود. برخی به مطالعه پناه میبرند و برخی دیگر به دلیل فشارهای روحی و روانی توان تمرکز برای کتابخواندن ندارند.
شهبازی درباره کیفیت آثار منتشرشده نیز اظهار کرد: صرف تبدیل پایاننامه دانشگاهی به کتاب، به معنای تولید یک اثر باکیفیت نیست. به گفته او، همانطور که هر تصویر متحرکی را نمیتوان فیلم نامید، هر مجموعهای از صفحات چاپشده نیز الزاماً کتاب محسوب نمیشود.
وی با اشاره به روند داوری جایزه کتاب سال سینمایی گفت: در دوره اخیر، آثار متعددی با کیفیت مناسب به مرحله نهایی رسیدند و حتی داوران درباره انتخاب برخی آثار با چالش مواجه شدند. همچنین امسال بخشی با عنوان «کتاب فنی» به جایزه اضافه شده است.
شهبازی توضیح داد: کتابهای تخصصی در حوزههایی مانند صدا، تدوین، کارگردانی و فیلمنامهنویسی را نمیتوان در کنار کتابهای نظری و فلسفی داوری کرد، زیرا مخاطبان و کارکرد این آثار متفاوت است. افزایش تعداد کتابهای فنی نشان میدهد که در این حوزه رشد قابلتوجهی شکل گرفته و همین تنوع، کار داوران را دشوارتر کرده است. او همچنین از تلاش داوران برای مطالعه دقیق حدود ۱۵۰ جلد کتاب قدردانی کرد.
این منتقد سینما درباره تأثیر کتابهای فیلمنامهنویسی بر سینمای ایران نیز گفت: نمیتوان منکر تأثیر این آثار شد و بسیاری از فیلمنامهنویسان حرفهای کتابهای مهم آموزشی مانند آثار رابرت مککی را مطالعه کردهاند. فیلمنامهنویسی در ایران رشد داشته، اما شرایط اقتصادی و ساختار صنعت سینما، بهویژه در حوزه پلتفرمها و تولیدات تجاری، اجازه بروز کامل این ظرفیتها را نمیدهد.
شهبازی در ادامه با اشاره به نمونههایی از فیلمنامهنویسی موفق در شبکه نمایش خانگی اظهار کرد: سریال در انتهای شب را از نظر فیلمنامه اثری موفق بود و چنین نمونههایی نشان میدهد که امکان تولید آثار باکیفیت همچنان وجود دارد.
وی درباره کتابهای تازه منتشرشده در حوزه سینما نیز گفت: کتاب «اورتورهای سینمایی» اثری مهم و ارزشمند است که به بررسی شیوه آغاز فیلمها میپردازد. آغاز و پایان فیلم از مهمترین بخشهای تحلیل سینمایی هستند و خوب است کتابی به شکلی تحلیلی به این موضوع میپردازد.
شهبازی در پایان با تأکید بر ضرورت پیوند میان کتاب و آموزش حرفهای گفت: برخی کتابهای تخصصی، بهویژه در حوزههای فنی و علوم انسانی، نیازمند تدریس و برگزاری نشستهای آموزشی هستند تا بتوانند تأثیر واقعی خود را بر بدنه سینما بگذارند.
وی افزود: یکی از برنامههای پیشنهادی او، برگزاری نشستهایی درباره سرنوشت کتابهای برگزیده دورههای گذشته جایزه کتاب سال سینمایی بوده تا مشخص شود این آثار چه میزان دیده شدهاند، آیا تجدید چاپ شدهاند یا به فراموشی سپرده شدهاند. موضوعی که میتواند زمینهساز سیاستگذاری بلندمدت در حوزه نشر سینمایی باشد.
برنامه «قاب کتاب» هر روز ساعت ۱۳ به تهیهکنندگی سجاد کلبادینژاد و سردبیری و اجرای احمد محمدتبریزی و عطیه موذن در طول زمان برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب از رادیو نمایش به روی آنتن میرود. تکرار این برنامه نیز ساعت ۲۲:۳۰ دقیقه همان روز خواهد بود.
نظر شما