فرزانه قلعه‌قوند، معاون پژوهش انتشارات پیام آزادگان با اشاره به مطالعه آثار حوزه دفاع مقدس وتاثیر آن بر عبرت‌آموزی از تاریخ به خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) گفت: جرج سانتایانا، فیلسوف اسپانیایی، عبارتی ناب و قابل‌تأمل دارد که می‌گوید: «ملتی که تاریخ خود را نداند، محکوم به تکرار آن خواهد بود». این سخن نشان می‌دهد شناخت تاریخ، ضرورتی برای عبرت‌آموزی است. در این میان، جنگ هشت‌ساله دفاع مقدس که بی‌تردید از مؤثرترین رویدادهای یک قرن اخیر است، ابعاد و لایه‌های گوناگونی دارد و هر یک از این لایه‌ها نیازمند تحلیل و درس‌آموزی جداگانه است. قدردانی از شهدا، جانبازان، آزادگان و ایثارگران، نشانه حق‌شناسی ملت ایران نسبت به فرزندان خود است؛ اما فراتر از قدردانی و تکریم، پرداختن به چگونگی شهادت، اسارت و جانبازی بُعد دیگری از این تاریخ را به ما نشان می‌دهد. همچنین، آسیب‌شناسی عملیات‌ها و اتفاقات دفاع‌مقدس باید به دقت خوانده شود تا از آن‌ها درس گرفته شود.

او در ادامه افزود: با نگاهی به تاریخ دفاع مقدس، به‌ویژه در دوران انسان‌ساز اسارت، علاوه‌ بر شکنجه‌ها و محرومیت‌ها می‌توان به روحیه همبستگی و مقاومت تعدادی از هم‌وطنان در چنگال دشمن پی برد. اگر این دو ویژگی وجود نداشت، اسیران جنگی هرگز به آزادگان سرافراز تبدیل نمی‌شدند. جامعه آزادگان ایرانی، جمعی کوچک اما یکپارچه و منسجم بود که اعضای آن، روزهای طاقت‌فرسای اسارت را تاب آوردند. آزادگان در آن روزهای سختِ انتظار، بیش از هر زمان دیگری به همدلی و همزیستی مسالمت‌آمیز نیاز داشتند. اگر این همدلی و همراهی میان آنان شکل نمی‌گرفت، دشمن می‌توانست آنان را دچار استحاله و دگردیسی عقیدتی کند. در دوران دفاع مقدس، وحدت در برابر دشمن، یک اصل پذیرفته‌شده بود و اختلافات جزئی به این وحدت آسیب نمی‌زد. هرجا که لازم بود همه در برابر دشمن یکصدا شوند، تنها یک صدا شنیده می‌شد. صدای ایران بر همه صداهای قومی و عقیدتی غلبه داشت و هویت ملی بر خرده‌هویت‌های فرهنگی و قومی برتری پیدا می‌کرد. همین وحدت، برای دشمن آزاردهنده بود.

معاون پژوهش انتشارات پیام آزادگان، وجود حس همدلی و همبستگی را از عوامل پایداری آزادگان دانست و عنوان کرد: حجت السلام و المسلمین شهید سید علی اکبر ابوترابی معتقد بود رابطه میان ایرانیان، با وجود تنوع قومی، شغلی، صنفی و سنی باید به‌گونه‌ای تنظیم شود که هیچ‌کس احساس تنهایی نکند. بر همین اساس، آزادگان سال‌های سال در فضایی بسیار کوچک، با وجود همه تفاوت‌ها، همچون یک خانواده در کنار هم زندگی کردند و پس از بازگشت به میهن نیز این دیدارها و همبستگی‌ها همچنان ادامه دارد. آثار و تجربه‌های حوزه دفاع مقدس، سندی موثق از همبستگی ملی و نظامی است و تأثیر زیادی در حفظ و تقویت روحیه جامعه خواهد داشت؛ البته به شرط آنکه این روایات به صورت درست، شفاف و مستند نقل شوند، نه بر پایه خیال‌پردازی، مبالغه و غلو.

قلعه‌قوند، حضور تمام اقشار مردم در جنگ رمضان را جلوه‌ای از همبستگی و عشق به وطن خواند و تصریح کرد: پس از سال‌هایی که از جنگ تحمیلی گذشت و در پی دوره‌ای طولانی که شاهد فضاسازی برخی رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور بودیم، گاه این نگرانی به وجود می‌آمد که شور و انگیزه ملی و انقلابی در جامعه رو به کاهش باشد، اما حوادث، نشان داد که این تهدیدها گاهی به عامل بیداری و همبستگی بیشتر مردم تبدیل می‌شود و بسیاری از نقشه‌های دشمن را بی‌اثر می‌کنند. در جریان جنگ دوازده‌روزه، کشور شاهد حضور افرادی بود که شاید در ظاهر گمان نمی‌رفت چنین پیوند عمیقی با وطن داشته باشند؛ اما دیدیم که در کنار سایر مردم و برای ایران در صحنه حاضر شدند. کسانی پای کار آمدند که حضورشان برای بسیاری دور از انتظار بود.

او، افزود: در آن لحظات حساس، وقتی رهبر شهید با شجاعت در انظار عمومی ظاهر شد، جامعه قوت قلب گرفت. آنجا بود که رهبر شهید، بسیار هشیارانه در گوش حاج محمود کریمی، زمزمه کرد: «ای ایران بخوان». همچنین جنگ رمضان با شهادت حضرت‌آقا، بیش‌ از هر زمان دیگری وجوه مردمی جنگ را به رخ کشید و عشق به ایران را در دل هموطنان شعله‌ور کرد. حضور مستمر مردم در طول سه‌ماه جنگ رمضان، با وجود سرما، باد، باران، برف و طوفان، جهانیان را در حیرت فرو برد. در آن روزها، همه برای ایران یکپارچه شدند؛ ایران مانند پیکری استوار شد و مردم، همچون خونی گرم در رگ‌های این تن. وطن؛ مادری است که همیشه زنده و پاینده خواهد بود؛ و چقدر خوب که ما «بخوانیم برای ایران» تا همیشه این سرزمین جاوید و ماندگار بماند.

معاون پژوهش انتشارات پیام آزادگان، از حضور در نمایشگاه مجازی کتاب و اجرای برنامه‌های نقد و بررسی خبر داد و گفت: با حدود ۴۰ عنوان کتاب، شامل آثار منتشرشده در شش سال اخیر و نیز حدود ۳۰ عنوان کتاب تجدید چاپی، در نمایشگاه حضور داریم. همچنین نشست نقد و بررسی کتاب «فرزند منگشت»، از تازه‌ترین آثار انتشارات که به روایت و نگارش بیژن کیانی است، در ساعت ۱۴ روز ۲۸ اردیبهشت در باغ کتاب برگزار خواهیم کرد. از دیگر برنامه‌هایمان، برپایی میز ناشر با هدف معرفی حضوری کتاب‌های ارائه شده در نمایشگاه است. در این بخش، آثار و صنایع‌دستیِ دوران اسارت نیز با حضور آزادگان جنگ تحمیلی به نمایش گذاشته خواهد شد.

هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران از بیست‌وششم اردیبهشت تا دوم خرداد (۱۴۰۵) با شعار «بخوانیم برای ایران» در نشانی book.icfi.ir برگزار می‌شود.