به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتاب «تشکیلات خودگردان فلسطین در کرانه باختری: تئاتر حکومتداری» اثر مشترک سامدیپ سِن و میشل پیس، با ترجمه محمدحسین ایوبی و علیرضا قرائی، اثری تحلیلی در حوزه مطالعات سیاسی و مسئله فلسطین است که بهتازگی در دسترس مخاطبان فارسیزبان قرار گرفته است. این کتاب با تمرکز بر یکی از مهمترین و در عین حال کمتر واکاویشدهترین نهادهای سیاسی فلسطین، یعنی تشکیلات خودگردان، میکوشد تصویری متفاوت و عمیق از سازوکارهای قدرت، حکمرانی و بازنمایی دولت در کرانه باختری ارائه دهد.
در ادبیات فارسیزبان درباره فلسطین، تمرکز غالب آثار بر اشغالگری رژیم صهیونیستی، مقاومت فلسطینی و تحولات ژئوپلیتیکی منطقه بوده است. در این میان، نقش و ماهیت «تشکیلات خودگردان فلسطین» بهعنوان نهادی که پس از توافقنامه اسلو (۱۹۹۳) شکل گرفت، کمتر بهطور مستقل و انتقادی مورد بررسی قرار گرفته است. این کتاب تلاش میکند این خلأ پژوهشی را جبران کند و با نگاهی فراتر از تحلیلهای متعارف، به بررسی منطق درونی و کارکردهای چندلایه این نهاد بپردازد.
مولفان در این اثر با بهرهگیری از رویکردی میانرشتهای که علوم سیاسی، مطالعات پسااستعماری و قومنگاری را در هم میآمیزد، مفهوم «نمایش حکومتداری» را بهعنوان چارچوب نظری اصلی خود مطرح میکنند. بر اساس این مفهوم، تشکیلات خودگردان نه دولت واقعی بلکه صحنهای نمادین است که در آن ایده «دولت» بازنمایی و بازتولید میشود. در این صحنه، بازیگران مختلفی از جمله کارگزاران فلسطینی، سازمانهای غیردولتی، نهادهای بینالمللی و حتی بازیگران خارجی، هر یک نقشی تعریفشده را ایفا میکنند تا نوعی نظم سیاسی خاص تثبیت و تداوم یابد.
این کتاب نشان میدهد که چگونه در شرایط فقدان یک حاکمیت مستقل و کامل، تشکیلات خودگردان با استفاده از نمادها، رویهها و مناسک اداری، نوعی «حضور دولتی» را بازسازی میکند؛ حضوری که بیش از آنکه مبتنی بر اقتدار واقعی باشد، به بازنمایی و اجرا وابسته است. این تحلیل، خواننده را از سطح توصیفهای صرف سیاسی فراتر میبرد و او را با ابعاد فرهنگی، نمادین و حتی روانشناختی قدرت در جامعه فلسطینی آشنا میسازد.
یکی از نقاط قوت این اثر، تکیه آن بر دادههای میدانی و مشاهدات قومنگارانه است که به نویسندگان امکان داده تصویری ملموس از زندگی روزمره در سایه این «نمایش حکومتداری» ارائه دهند. از نحوه عملکرد نهادهای اداری گرفته تا تعامل شهروندان با ساختارهای رسمی، کتاب نشان میدهد که چگونه واقعیت سیاسی در کرانه باختری، در مرز میان «بودن» و «نمایش دادن» شکل میگیرد. این رویکرد، درک خواننده را از مفهوم دولت در شرایط استعمار، اشغال و وابستگی عمیقتر میکند.
ترجمه فارسی این اثر از چند جهت حائز اهمیت است. نخست آنکه در فضای علمی و دانشگاهی کشور، منابعی که بهطور تخصصی به تحلیل درونی ساختارهای سیاسی فلسطین بپردازند، محدود است. این کتاب میتواند بهعنوان منبعی معتبر برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقهمندان حوزه مطالعات خاورمیانه و روابط بینالملل مورد استفاده قرار گیرد. دوم آنکه شناخت دقیقتر از تشکیلات خودگردان، برای تحلیل تحولات کنونی و آینده مسئله فلسطین ضروری است؛ چراکه این نهاد نقشی دوگانه ایفا میکند؛ از یکسو محصول توافقات سیاسی گذشته است و از سوی دیگر، خود به عاملی در تداوم همان نظم سیاسی بدل شده است.
مترجم در برگردان این اثر کوشیده است ضمن حفظ دقت مفهومی و وفاداری به متن اصلی، نثری روان و قابل فهم برای مخاطب فارسیزبان فراهم آورد. همچنین تلاش شده است اصطلاحات تخصصی حوزه علوم سیاسی و مطالعات پسااستعماری، بهگونهای ترجمه شوند که هم از نظر علمی دقیق باشند و هم برای خواننده غیرمتخصص قابل درک باقی بمانند. این رویکرد، کتاب را به اثری قابل استفاده برای طیف گستردهای از مخاطبان تبدیل کرده است.
در مجموع، «تشکیلات خودگردان فلسطین در کرانه باختری: تئاتر حکومتداری» را میتوان اثری متمایز در ادبیات مربوط به مسئله فلسطین دانست که با طرح یک چارچوب نظری نوآورانه، امکان بازاندیشی در مفاهیم دولت، حاکمیت و قدرت را در شرایط خاص فلسطین فراهم میآورد. این کتاب نهتنها برای درک بهتر وضعیت کنونی کرانه باختری مفید است، بلکه میتواند الهامبخش پژوهشهای جدید در زمینه تحلیل نهادهای سیاسی در جوامع تحت سلطه یا در حال گذار باشد.
نظر شما