به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، كتابخانه آستانه مقدسه حضرت معصومه(س) در سال 1331 شمسي به دستور حاج سيد ابوالفضل توليت تاسيس شد. وي نخست يك هزار و 500 نسخه كتاب كتابخانه خود را به اين كتابخانه اهدا كرد. سپس به هزينه آستانه مقدسه‌، به مرور زمان كتاب‌هاي لازم را خريداري كردند و به مجموعه كتابخانه افزودند‌.

محل كتابخانه ابتدا يك اتاق مستطيل شكل فوقاني‌، واقع در سمت جنوبى صحن بزرگ‌، متصل به ايوان آينه و گنبد مطهر و صحن موزه بود. به دنبال افزايش كتاب‌ها و تعداد مراجعان‌، طبقه فوقاني سمت شرقي صحن كوچك و عتيق كه متصل به مدرسه فيضيه است به كتابخانه آستانه اختصاص يافت‌. اين محل دو اتاق، يك سالن مطالعه، دفتر مدير و آبدارخانه را شامل مي‌شد.

به مرور زمان مراجعه دانشمندان و پژوهشگران به اين گنجينه ارزشمند زيادتر شد و سالن مطالعه‌، گنجايش مراجعه كنندگان را نداشت. از اين رو مكاني در ميدان آستانه براي ساختمان كتابخانه در نظر گرفته شد .
اين ساختمان در سه طبقه بنا شد‌. طبقه همكف و دوم اين ساختمان‌ سه سالن به مساحت 900 متر مربع براي مطالعه عمومي و يك سالن به مساحت 30 متر مربع ويژه محققان را شامل مي شود‌.

مخزن كتاب و بخش مديريت كتابخانه در طبقه اول قرار گرفته است‌. اين گنجينه امروز با داشتن كتاب‌هيا ارزشمند در زمينه‌هاي مختلف علوم قرآني و تفسير‌، حديث‌، رجال و تراجم‌، تاريخ اسلام‌، فرق و مذاهب‌، اخلاق و معارف اسلامي‌، علوم تجربي‌، طب قديم‌، پزشكي‌، دايرة المعارف‌ها‌، ادبيات و عرفان يكي از كتابخانه‌هاي ممتاز كشور محسوب مي‌شود‌.

كتابخانه آستان مقدس حضرت معصومه (س) يكي از واحدهاي فرهنگي آستانه به شمار مي آيد و «امور اداري»، «خدمات» و «امور فني» را شامل مي شود.

از جمله فعاليت‌هاي تازه كتابخانه آستان مقدس حضرت معصومه(س) مي‌توان به تهيه ميکروفيلم از کتاب‌هاي خطي براي حفظ بيش‌تر از نسخ خطي و دسترسي سريع مراجعان و ايجاد ارتباط با مراكز علمي دنيا از طريق شبكه اينترنت اشاره كرد.

كتابخانه آستان داراي چهار مخزن كتاب است كه «گنجينه قرآن كريم»، «كتاب‌هاي خطي»، «عمومي» و «نفايس» را شامل مي‌شود.
گنجينه قرآن كريم شامل صد‌ها جلد قرآن با خط‌هاي متنوع و ترجمه هاي مختلف فارسي و لاتين است.

در مخزن «عمومي» 80 هزار نسخه كتاب چاپي به زبان‌هاي عربي، فارسي، انگليسي و روسي و نيز چهار هزار نسخه كتاب سنگي نگهداري مي‌شود.

در مخزن «كتاب‌هاي خطي»، دو هزار نسخه كتاب خطي به جاي مانده از بزرگان و انديشمندان ايران زمين به زبان‌هاي عربي و فارسي موجود است.

مخزن «نفايس» در بر دارنده بيش از يك هزار و 500 کتاب، پوستر و اسناد است‌.

هر سال تعداد زيادي کتاب توسط شخصيت‌هاي ديني، علمي و خيران به کتابخانه اهدا مي‌شود. ضمن اين كه بسياري از كتاب‌هاي كتابخانه وقف است، هر سال بخشي از بودجه آستانه براي خريد كتاب اختصاص مي‌يابد.

بخش گنجينه قرآن‌هاى خطى كتابخانه كه در موزه آستان مقدس نگهدارى مى‌شود، از لحاظ تعداد و برخورداى از شيوه هاى ممتاز هنر كتاب‌آرايى چون تذهيب و خوشنويسى اهميت ويژه دارد. برخى از قرآن‌هاى كتابخانه در قرون آغاز حيات اسلام (دوم و سوم ) همزمان با خلافت عباسيان و بخشي نيز در ساير ادوار اسلامى مصادف با دوره‌هاى سلجوقيان، ايلخانان، تيموريان، صفويان و قاجاريان توسط خوشنويسان چيره دست آن روزگار كتابت شده است‌. بخش عمده قرآن‌ها مربوط به دوره صفوى است كه البته اين مقطع از تاريخ ايران در واقع دوره شكوفايى رشته هاى مختلف هنرى از جمله خوشنويسى و كتاب آرايى در كشور ما به حسابى مى‌آيد‌.

قديمى‌ترين قرآن كتابخانه در سال 198 هجرى قمرى و در زمان حيات پر بركت امام هشتم حضرت امام رضا (ع) نوشته شده و در آغاز آن نام مأمون خليفه عباسى به چشم مى‌خورد‌.

قرآن‌هاى كتابخانه به خط كوفى، ثلث، نسخ، رقاع، محقق و ريحان است كه برخى از آن‌ها از آغاز تا انتها به يك شيوه خوشنويسى شده و در بخشي نيز شيوه توامان‌نويسى مشاهده مى‌شود؛ يعنى گاه يك صفحه سر سوره ( اسامى سوره ) به خط كوفى يا رقاع و آيات مربوط به خط نسخ يا ثلث كتابت شده و گاه سر سوره‌ها به خط ثلث و آيات مربوط به خط نسخ يا محقق است. گاه نيز هر صفحه به چند بخش تقسيم مى‌شود و سطر آغازين به خط ثلث با قلم بزرگ تر و سطور ميانى با قلم ريزتر به خط نسخ و مجدداً سطر پايانى صفحه با قلم بزرگتر به خط ثلت است.