مینو تهمتنزاده در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، درباره اهمیت برگزاری هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب در شرایط بحرانی ناشی از جنگ تحمیلی، بیان کرد: یکی از اصلیترین ویژگیهای برگزاری نمایشگاه به شکل مجازی، این است که دیگر با چالشهای طاقتفرسای تردد و هزینههای زیاد مربوط به نمایشگاه فیزیکی روبهرو نیستیم.
وی با این توضیح که در نمایشگاه فیزیکی، ناشران با هزینه بسیار زیاد برای استقرار و مدیریت غرفهها مواجه هستند، افزود: گاه حتی مجموع فروش در طول روز، توان جبران هزینهها را هم ندارد. در مقابل، در نمایشگاه مجازی کتاب، این بار مالی زیاد از دوش ناشر برداشته میشود و درعینحال، مخاطب نیز در بهترین شرایط ممکن و بدون نیاز به تحمل خستگی سفر یا صرف هزینههای جابهجایی از شهرستانها به پایتخت، میتواند با آرامش کامل به خرید خود بپردازد.
تهمتنزاده، با اشاره به کیفیت تجربه خرید در فضای مجازی، افزود: در قالب دیجیتال، خریدار فرصت دارد تا بدون محدودیت زمانی یا مکانی، با دقت بسیار زیاد، کتابهای موجود را بررسی کند. برخلاف نمایشگاههای فیزیکی که ممکن است خریدار به دلیل شلوغی و محدودیت زمان، نتواند از همه غرفهها بازدید کند، در نمایشگاه مجازی تنها با یک جستوجوی ساده، میتوان به همه آثار دسترسی یافت. در شرایطی بسیار راحتتر، کتاب موردنظر را انتخاب کرد و از طریق پست رایگان، آن را تحویل گرفت.
بحران مخاطب و سیاستهای مدیریت نمایشگاه
وی با نگاهی انتقادی به الگوهای مدیریتی در سالهای اخیر، از تغییر رفتار و کاهش تعداد مخاطبان نمایشگاه فیزیکی گفت و ادامه داد: بیش از ۳۰ سال است که در نمایشگاهها حضور دارم و متأسفانه در سالهای اخیر شاهد روند کاهشی در استقبال مخاطبان بودم. به نظر میرسد الگوهایی که متصدیان نمایشگاههای بینالمللی در سالهای اخیر اجرا کردهاند، موجب شده تا نمایشگاه از حالت عمومی خارج شده و گویی تنها برای گروههای خاصی برگزار شود.
به گفته مدیر انتشارات پل، نباید فراموش کنیم که جامعه کتابخوان، سیل عظیمی از مخاطبان است که با برخی سیاستها مخالف هستند. برای بازگشت دوباره مخاطب، باید آراء و نظرات گسترده مردم و خواستههای واقعی جامعه کتابخوان را در برنامهریزیهای برگزاری نمایشگاه لحاظ کرد.
تهمتنزاده، با تأکید بر اینکه قشر کتابخوان همواره وجود دارد، بیان کرد: افرادی که با وجود تمامی ناملایمات و سختیهای اقتصادی، همچنان بودجهای را برای مطالعه و خرید کتاب اختصاص میدهند. برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب میتواند نوعی مرهم برای این افراد باشد و درعینحال، میتواند کمک بزرگی به بازگشت جریان نقدینگی به ناشران باشد.
وقتی تورم چرخه نشر را متوقف میکند
وی با اشاره به شرایط انتشارات «پل»، گفت: به دلیل جهش بیسابقه قیمت کاغذ، سه ماه و نیم است که فعالیت خود را متوقف کردهایم. شرایط بهقدری بحرانی است که حتی کتابها هنوز از مرحله چاپخانه خارج نشدهاند قیمت کاغذ دو برابر شده ؛ این یعنی امکان سفارش و چاپ کتابهای تازه از سوی ناشر عملاً غیرممکن شده است.
تهمتنزاده افزود: در شرایطی که قیمت کتاب به شدت افزایش یافته و خانوادهها برای تأمین مایحتاج اولیه زندگی خود با چالش جدی روبهرو هستند، تصور اینکه چگونه میتوانند مبالغ فعلی را برای خرید کتاب بپردازند، بسیار دشوار است.
وی با تبیین تغییر مدلهای فعالیت ناشران در این شرایط، بیان کرد: به دلیل شرایط اقتصادی، بسیاری از ناشران به سمت مدلهای جدیدی حرکت کردهاند؛ برای مثال، به جای چاپ انبوه، به سمت چاپ دیجیتال و تولید سفارشمحور رفتهاند. یعنی با دریافت سفارش، کتاب منتشر میشود.
تهمتنزاده، با تاکید بر اینکه در دنیای امروز، دیگر نمیتوان کتاب را در شمارگان زیاد چاپ کرد و در انبار نگه داشت، چون موجب خاک خوردن سرمایه میشود، گفت: نمایشگاه مجازی میتواند، فرصتی برای فروش کتابهای قدیمیتر و موجود در انبار فراهم کند تا از این طریق، چرخه مالی ناشر بازگردد.
نیاز ناشران به حمایتهای ساختاری
وی با این توضیح که ناشران در نمایشگاههای مجازی کتاب نیز با چالشهای مالی روبهرو هستند، ادامه داد: باید هم کارمزدهای برگزاری نمایشگاه را پرداخت کنیم و هم هزینههای ارسال را بر عهده بگیریم. کمترین اقدام حمایتی که در ایام برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب میتوان انجام داد تا به ناشران کمک کند، رایگان کردن هزینه پست برای آنهاست. هزینههای جانبی مانند خرید پاکت، پلاستیک و چسب، حدود ۴۰ درصد از حاشیه سود را میگیرد و در نهایت، ناشر سودی بهدست نمیآورد. علاوهبر این، نقدینگی حاصل از فروش نیز با تأخیر واریز میشود.
تهمتنزاده افزود: در این اوضاع و احوال، فروش به هر تعدادی به تنهایی به بقای یک انتشارات کمک نمیکند. ناشران نیازمند حمایتهای جدی هستند. اگرچه ناشران با همه این مشکلات همچنان به فعالیت خود ادامه میدهند، اما شرایط چنان نامطلوب است که اگر اصلاحات ساختاری انجام نشود، ممکن است به مرور زمان شاهد حذف تدریجی ناشران از چرخه نشر باشیم.
نظر شما