به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، به نقل از ستاد خبري سراي اهل قلم، در نشستي كه عصر ديروز (يكشنبه 20 ارديبشت) با حضور حجت الاسلام ابهري، محمد وفادار، محقق و كارشناس نسخ خطي و سميرا شاه‌قلي به عنوان دبير نشست در سالن كارنامه نشر نمايشگاه بين‌المللي تهران برگزار شد،ابهري اظهار داشت: هنوز مشخص نيست كه چه تعداد از اين نسخه‌هاي خطي مربوط به قرآن است.

در ادامه محمد وفادار، با بيان اين كه قبل از ورود به بحث ضرورت سامان‌دهي نسخ خطي قرآن، بايد به نقش وقف در ماندگاري نسخ خطي قرآن پرداخت، گفت: ماندگاري نسخ خطي قرآن با تاريخ وقف عجين شده، چرا كه قديمي‌ترين قرآن‌هاي خطي شناسايي شده، نسخه‌هايي اند كه وقف بارگاه امام رضا(ع)، زيارتگاه‌ها و آرامگاه‌هاي معتبر شده‌اند.

وي پس از معرفي برخي از قديمي‌ترين نسخ خطي قرآن در كتابخانه آستان قدس رضوي گفت: بررسي اين نسخ، نشان‌دهنده كتابت بر كاغذ در اواخر قرن سوم هجري است، زيرا پيش از آن كتابت بر پوست آهو صورت مي‌گرفت.

وفادار به شيوه‌هاي نگهداري از نسخ خطي در كتابخانه ملي اشاره كرد و افزود: اين مركز به پيشرفت‌هاي قابل ملاحظه‌اي در حفظ و نگهداري نسخ خطي با استفاده از تجهيزات روزآمد، دست يافته و موفق به حفظ اين آثار از بسياري آفات شده است.

در ادامه ابهري نيز به وقف قرآن به عنوان كتاب مقدس در طول ادوار گوناگون اشاره كرد و گفت: حال وظيفه ما به عنوان متوليان امر، حفظ اين آثار پس از گذشت قرون و ساليان متمادي است.

وي با بيان اين كه نسخ خطي قرآن كريم بهتر از ديگر نسخه‌ها در دوران مختلف نگهداري شده‌اند، گفت: ساير نسخ ممكن است فراموش يا دچار آسيب‌‌هايي شده باشند اما قرآن به دليل تقدس آن در نزد مردم، از گزند اين آسيب‌ها در امان مانده است. 

مسوول نسخ خطي سازمان اسناد و كتابخانه ملي ايران با اشاره به وجود هزار نسخه خطي قرآن كريم در اين مركز گفت: اكنون در كتابخانه‌هاي بزرگ كشور، شرايط مناسبي براي نگهداري نسخ خطي وجود دارد، به عنوان مثال در كتابخانه ملي، استانداردهاي رطوبت، دما و ديگر شرايط براي نگهداري اين آثار رعايت مي‌شود، البته بايد اشاره كنم كه اين شرايط در كتابخانه‌هاي كوچك‌تر چندان مناسب نيست.

در ادامه، وفادار با بيان اين كه هم اكنون از 14 هزار نسخه خطي قرآن مربوط به 1100 سال گذشته تا كنون در كتابخانه آستان قدس رضوي نگهداري مي شود، گفت: خوشبختانه اين تعداد، از گزند مهاجمان در طول تاريخ در امان مانده‌اند.

وي براي سامان‌دهي نسخ خطي قرآن، شناخت جنبه‌هاي گوناگون آن را ضروري دانست و گفت: اين نسخه‌ها به دليل ارادت مسلمانان به قرآن، توسط برترين كاتبان، خطاطان و جلدسازان تهيه شده‌اند، به همين دليل اين نسخ به كمال، نمايان‌گر هنر هنرمندان در زمينه كتاب‌آرايي، استنساخ و تذهيب‌اند.

وفادار با اشاره به اين كه موضوع اطلاع‌رساني درباره قرآن‌هاي خطي داراي سابقه‌اي طولاني است، گفت: با آغاز اين كار از سال 47، 222 نسخه از قرآن كريم از قرن پنج هجري به بعد به صورت مفصل فهرست شده‌اند، بعدها اين كار توسط خانم آتاباي با فهرست شدن 214 نسخه و افزودن اعلام به آنها ادامه يافت.

وي درباره روش‌هاي فهرست كردن نسخ خطي، گفت: تا كنون در سمينارهايي كه برگزار شده سعي كرده‌ايم با استفاده از آثار دوازده تن از فهرست‌نويسان برتر كشور به شيوه‌اي واحد در فهرست‌نويسي دست يابيم.

كارشناس نسخ خطي افزود: كتابي 160 صفحه‌اي درباره شيوه‌نامه فهرست‌نويسي نسخ خطي پس از برگزاري اين سمينارها منتشر شده است.

در ادامه ابهري درباره فهرست‌نويسي نسخ خطي به اظهار نظر پرداخت و آن را فاقد شيوه‌اي واحد دانست و گفت: اميد است با سمينارهايي كه از اين پس در كتابخانه ملي برگزار خواهد شد، به روشي واحد در اين زمينه دست يابيم.

وي با بيان اين كه بدون به شمار آوردن مرمت آثار كه مستلزم اقدامات فني و علمي است، در ديگر زمينه‌ها، نظير فهرست‌نگاري، تصحيح، انتشار و احياي نسخ خطي از ساير كشورها پيشي گرفته‌ايم، اظهار داشت: با توجه به اين كه بيشتر نسخ خطي كشورمان جزو آثار علمي‌اند، احياي اين آثار توجيه منطقي دارد.

حجت الاسلام ابهري افزود: با توجه به اين كه بسياري از نسخ خطي به علم فقه، رجال و حديث‌ مي‌پردازند، احياي اين آثار در دنياي معاصر نيز از كاربرد فراواني برخوردار است. 

وي درباره نسخ خطي موجود در كتابخانه‌هاي شخصي افراد گفت: متأسفانه براي اين موضوع اقدامات كافي صورت نگرفته، يكي از پيشنهاداتي كه در اين راستا ارايه كرده‌ايم، خدمات‌رساني به دارندگان نسخ خطي، بدون سركشي در اموال خصوصي آنها بود.

مسوول نسخ خطي سازمان اسناد و كتابخانه ملي ايران با بيان اين كه قرآن كريم در بين نسخ خطي اهدايي به كتابخانه‌ها بيشترين سهم را داراست، اظهار داشت: شايد دليل اين امر وسواس صاحبان آنها در نگهداري از اين آثار باشد. 

سپس وفادار در بخش ديگري به آموزش متخصصان فهرست‌نگاري در دو دوره از كارشناسي ارشد اشاره كرد و گفت: خوشبختانه پس از پيروزي انقلاب و ارج نهادن به جمع‌آوري ميراث مكتوب متخصصاني زبده در رشته فهرست‌نويسي تربيت شده‌اند.

در ادامه ابهري به لزوم فهرست‌ كردن نسخ خطي فارسي در ديگر كشورها نظير تركيه و هند اشاره كرد و افزود: براي انجام اين كار نياز به عزم و اراده جدي مسوولان فرهنگي كشور است.