به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، كتاب حاضر، تمثيلات و تشبيهات به كار رفته در آثار شهيد مطهري را جمعآوري و در موضوعات اعتقادي، اخلاقي، تربيتي، عرفاني، اجتماعي، خانوادگي، قرآني، فقهي و فلسفي دستهبندي كرده است.
براساس مطالب کتاب، «تمثيل» آن است كه عبارت نظم يا نثر را به جملهاي كه مَثَل يا شبيه مثل و متضمن مطلبي حكيمانه است، بيارايد و اين صفت، موجب آرايش و تقويت بنيه سخن ميشود و گاهي، اثر آوردن يك «مثل» در نظم يا نثر و خطابه و سخنراني در پروراندن مقصود و جلب توجه شنونده، بيش از خواندن چندين بيت منظوم و بيان چند صفحه مقاله و رساله است.
تمثيلات بسياري در قرآن كريم بكار رفته است، چنانكه در آيه 27 سوره زمر آمده است: «و همانا در اين قرآن براي مردم از هرگونه مثلي آورديم، شايد كه متذكر شوند» و در آيه 43 سوره عنكبوت، خداي تعالي میفرماید: «و اين مثلها را براي مردم ميزنيم و[لي] جز دانشوران آنها را در نيابند.»
در روايات اسلامي نیز كه از پيامبر اكرم(ص) و امامان معصوم(ع) وارد شده، تمثيلات فراواني به چشم ميخورند، از جمله آنها اين كه اميرالمومنين علي(ع) فرمودند: «همانا خطاها و گناهان، اسبهاي سركش و چموشي هستند كه لجام از سر آنها بيرون آورده شده و اختيار از كف سوار بيرون رفته باشد و عاقبت، اسبها سوارهاي خود را در آتش افكنند و مَثَل تقوا مَثَل مركبهای رهوار و مطيع و رام است كه مهارشان در دست سوار است و آن مركبها با آرامش، سوارهاي خود را به سوي بهشت ميبرند.»
در بخشی از مقدمه کتاب آمده است: «و اما "تشبيه" آن است كه چيزي را به چيزي در صفتي مانند كنند و آن شامل چهار ركن است كه به آنها "اركان تشبيه" گويند. »
در قرآن نيز در موارد بسياري از صنعت تشبيه استفاده شده است.
نظير «آنچه [آنان] در زندگي اين دنيا [در راه دشمنی با پيامبر] خرج ميكنند، همانند بادي است كه در آن، سرماي سختي است، كه به كشتزار قومي كه بر خود ستم نمودهاند، بوزد و آن را تباه سازد.»(آل عمران، آیه 117). خداوند رحمان درباره اعمال كافران ميفرمايد: «مثل اعمال كساني كه به خدا كافر شدند به خاكستري ميماند كه در روز طوفاني باد شديدي بر آن بوزد.»(ابراهیم، آیه 18). در آيه نور نيز خداوند متعال، نور خود را كه در دل مومن ميافكند به چراغي كه اسباب روشنايي در آن جمع شده باشد، تشبيه ميكند و ميفرمايد: «خدا نور آسمانها و زمين است، مثل نور او چون چراغداني است كه در آن چراغي و آن چراغ در شيشهاي است، آن شيشه گويي اختري درخشان است كه از درخت خجسته زيتوني كه نه شرقي است و نه غربي، افروخته ميشود.»
در روايات و احاديث پيامبر(ص) و ائمه طاهرين(ع) نيز تشبيهات فراواني وجود دارد. اميرالمومنين(ع) ميفرمايند: «در فتنهها همچون بچه شتر باش كه نه پشت دارد تا بر آن سوار شوند و نه پستاني كه از آن شير بدوشند.» آن حضرت(ع) از قول رسول خدا(ص) ميفرمايند: «پيامبر خدا نماز را به چشمه آب گرمي تشبيه فرمود كه در خانه شخصي باشد و روزي پنج نوبت خود را در آن شستوشو دهد آيا با چنين شستوشوها چيزي از آلودگي در بدن باقي ميماند؟»
استاد مطهري(ره) نیز در مورد تشبيه و تمثيل ميفرمايد: «در گفتوگوهاي معمول به مطلق بيان مشابهت بين چيزي و چيز ديگر تشبيه گفته ميشود، ولي در اصطلاحات ادبي "تشبيه" فقط به موردي اطلاق شود كه هر دو طرف تشبيه (مشبه و مشبهبه) در كلام ذكر شود... و اما تمثيل نوعي خاص از همان تشبيه اصطلاحي است كه گفتيم و آن اين است كه وضع خاص و كيفيت مخصوصي كه از اجتماع و ارتباط امري چند حاصل ميشود، مانند تشبيه وضع و كيفيت مخصوصي كه از نشستن قطرات شبنم بر برگ گل سرخ پديد ميآيد به وضع و كيفيت مخصوصي كه از جمع شدن دانههاي عرق بر چهره شاهدي خشمگين پديد ميآيد... آري، گاهي تشبيهها و تمثيلها، حقايق بسيار بزرگي را بيان ميكنند كه اگر اين تشبيهها و تمثيلها نباشد، نميشود حقايق را به خوبي بيان نمود.»
در بخشي از مقدمه كتاب آمده است: «مجموعهاي را كه پيشرو داريد، گردآوري و تدوين بيش از 250 تمثيل و تشبيه است كه استاد بزرگوار، علامه شهيد حضرت آيتالله مرتضي مطهري(ره) در سخنرانيها و كتابهاي شيرين و ذيقيمت خويش بيان فرموده است.»
مولف در تدوين اين اثر از 61 عنوان از آثار شهيد مطهري سود برده كه در انتهاي كتاب و در بخش كتابنامه به نام آنها اشاره شده است.
چاپ سوم كتاب «تمثيلات و تشبيهات در آثار استاد شهيد مطهري» (ويرايش دوم) در شمارگان 1200 نسخه، 328 صفحه و بهاي 44000 ريال راهي بازار نشر شد.
یکشنبه ۲۳ فروردین ۱۳۸۸ - ۱۴:۲۳
نظر شما