به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، «نگاهی نو به فلسفه و فرهنگ» عنوان کتابی است که زیر نظر رضا داوری اردکانی، رییس فرهنگستان علوم در زمستان سال جاری از سوی انتشارات سخن منتشر شده است.
این مجلد و دو مجلد دیگر به نامهای «فرهنگ و کارآمدی» و «سیاست و فرهنگ» که به زودی منتشر خواهند شد، گزارش بیش از پنجاه مجلس بحث و حاصل تضارب آرای صاحبنظرانی است که درباره مسایل مختلف فلسفی، تاریخی، علمی، اجتماعی و سیاسی ایران و جهان مباحثه و گفتوگو کردهاند.
داوری اردکانی در مقدمه کتاب آورده است: «وقتی در اوایل دهه هفتاد سردبیری مجله نامه فرهنگ به من پیشنهاد شد و پس از مدتی تردید و تامل آن را با اندکی اکراه پذیرفتم، هشت شماره از مجله منتشر شده بود. رسم خوب مجله این بود که پرسشهایی درباره یک مساله و موضوع خاص برای مطلعان میفرستادند و پاسخ آنها را میگرفتند و چاپ میکردند. من این رویه را با اندکی تغییر ادامه دادم. یعنی به جای اینکه پرسشها را برای اهل نظر بفرستم، از آنها دعوت میکردم که تشریف بیاورند و درباره مسالهای که عمده صفحات مجله به آن اختصاص مییافت بحث کنند. برای انتخاب مطلب اصلی هر شماره هم با مطلعان و صاحبان تجربه مشورت میکردم. غرض این بود که حتیالمقدور مهمترین مسایل مهم جهانی و ملی در نسبتشان با فرهنگ، فارغ از ملاحظات غیر علمی و غیر فلسفی مورد بحث قرار گیرد. در مدتی قریب به پانزده سال درباره حدود پنجاه موضوع با حضور دانشمندان و محققان گفتوگو شد.»
دکتر داوری اردکانی در بخش دیگری از مقدمه مینویسد: «شاید بتوان این مجموعه را یک دایرهالمعارف کوچک فرهنگ زمان دانست. مزیت این دایرةالمعارف این است که در آن آرای گوناگون و احیانا مخالف در هر باب بیان شده و غالبا به تعدیل نظرها و تفاهم انجامیده است.»
در جلد نخست این مجموعه سهجلدی گزارش هفده نشست آمده است. بحران هویت باطن بحرانهای معاصر، عدالت و آزادی، علم و دین، وضع علم در ایران، علم و آزادی، زبان و ادبیات، شرقشناسی، فلسفه معاصر، درباره مدرنیته، هرمنوتیک و سنت و تجدد، موضوعات برخی از این میزدگرها هستند.
علاوه بر داوری اردکانی افرادی نظیر سیدجواد طباطبایی، محمد مجتهد شبستری، محمود سریعالقلم، مهدی گلشنی، حسین بشیریه، محمدرضا بهشتی، سیدمحمد خامنهای، کریم مجتهدی و مصطفی محقق داماد در برخی از این نشستها حضور داشتند.
چاپ نخست «نگاهی نو به فلسفه و فرهنگ» در 815 صفحه و با شمارگان هزار و 100 نسخه، در زمستان سال جاری به همت انتشارات سخن به چاپ رسیده است.
کتاب جدید دیگری که به تازگی از داوری اردکانی منتشر شده «سیر تجدد و علم جدید در ایران» نام دارد که موسسه فردایی دیگر انتشار آن را بر عهده داشت.
این کتاب تلفیق صورت بازنویسیشده قسمتهایی از دو پژوهش صورتگرفته در فرهنگستان علوم و متضمن نتایج نظر اجمالی تاریخی به علم جدید و تجدد در ایران است. داوری اردکانی در بخشی از مقدمه کتاب مینویسد: «این نوشته گرچه یک گزارش تاریخی است، تاریخنویسی به شیوه متداول تاریخنویسان نیست و در آن حوادث به ترتیبی که وقوع مییابند وصف نشدهاند. حوادث در زمان نیستند، بلکه به زمان خاص تعلق دارند و من در صدد بودهام که ببینم و بدانم تاریخ یکصد و پنجاه ساله یا دویست ساله تجددمآبی با کدام زمان یا چه زمانی پیوسته بوده است.»
نویسنده در بخش دیگری از مقدمه کتاب آورده است: «اینکه علم و تجدد چرا آمد و چگونه آمد، معمولا یک پرسش بیجا و غیرلازم و بیهوده به نظر میآید، آنها که تجدد را دوست میدارند، برای به دست آوردن دوست داشته خود به توجیه و بحث نیاز ندارند و آنان که با تجدد یا بعضی آثار آن میانهای ندارند، اخذ اجزای خوبش را یک امر طبیعی میدانند و وجود اجزای بد را به سهلانگاری و غرضورزی و بدخواهی بداندیشان نسبت میدهند. در این میان معلوم نیست که نظر و فهم چه جایی دارد. با توجه به این وضع، پرسش را به صورت دیگری میتوان درآورد که به آسانی نتوانند آن را بیهوده بخوانند؛ تجدد با ما چه کرد و ما با تجدد چه کردیم؟»
داوری اردکانی در پایان مقدمه کتاب با تصریح بر این نکته که کتاب حاضر را به قصد ملامت و عیبجویی ننوشته، بلکه کوشیده است بر خلاف رسم شایع که موافقت و مخالفت تحکمی و صدور حکم قطعی است، به نقد اوضاع تاریخی بپردازد. وی مینویسد: «در این نقد هرچه گفتهام از سر تذکر و تعلق خاطر به این کشور و تاریخش بوده است. معهذا شاید علاوه بر ابهامی که در جای جای آن وجود دارد، بعضی از خوانندگان، تفسیر مرا نپذیرند. اما تمنا دارم در آنچه نوشتهام تامل فرمایند و هرجا ناروا گفتهام تذکر دهند و حتی مواخذه کنند. همه سخن و گزارش پژوهش من در یک جمله خلاصه میشود: علم جدید و تجدد ما هنوز تاریخ ندارد.»
کتاب «سیر تجدد و علم جدید در ایران» مشتمل بر سه بخش و بیست فصل است. در پایان کتاب نیز مقالهای با عنوان «ملاحظاتی در باب سیاست علم و شرایط تدوین آن» به عنوان «خاتمه کتاب» آمده و پس از آن فهرست اعلام و نمایهها درج شده است.
شرایط بنیادگرفتن دانش جدید، اعزام دانشجو به فرنگ، عالم جدید و جهان قدیم، اخذ علم و تکنولوژی در عین بیاعتنایی به مبانی تجدد، علوم انسانی پس از علوم طبیعی و مهندسی، ترتیب اخذ و اقتباس علوم در ایران، برنامه جامع علم و پژوهش، علم و توسعه و ماهیت علم جدید، دشواریهای راه تجدد، سرگذشت مختصر دویستساله تجددمآبی در ایران، ظاهر تجدد و تجدد ظاهری و نسبت علوم اجتماعی با علوم دیگر و مقام آن در تجددمآبی ایران؛ تجدد وارونه عنوان برخی از فصول این کتابند.
«سیر تجدد و علم جدید در ایران» در زمستان سال 1391 در 348 صفحه با شمارگان پنج هزار نسخه از سوی مؤسسه فردایی دیگر منتشر شده است.
یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۱ - ۱۶:۴۴
نظر شما