به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، امام رضا(ع) فرزند رسول خدا(ص) و هشتمين پيشواي حقجويان، حقيقتي نوراني است كه انوار درخشان شخصيت و دانش او، تنها در مكتب شيعه نبوده، بلكه شعاع نورش ساير فرق و مذاهب اهل سنت را نيز فراگرفته، بهگونهاي كه آنان را به بيان سخناني در ستايش و مدح آن حضرت وادار كرده است. با جستوجو و مطالعه و بررسي مهمترين كتابهاي اهل سنت، به اين مطالب ميتوان دست يافت. البته در اين متون، جايگاه حقيقي عالم آل محمد(ع) تبيين نشده است، ولي هريك با نگاهي خاص و بياني متفاوت، بر عظمت شخصيت حضرت رضا(ع) اعتراف كردهاند.
در اين ميان ميتوان به سخنان، عملكرد و نوع نگاه اهل سنت بهويژه دانشمندان آنان درباره حقيقت نوراني امام رضا(ع) از دوران آن حضرت تا حال حاضر اشاره كرد. از اينرو، جمعآوري و طبقهبندي اين ميراث گرانسنگ با وجود برخي كاستيهاي پيدا و پنهان و غرضورزيهاي آگاهانه تدوينگران آن، ضرورتي شايسته است كه مبناي طراحي اين اثر شده است.
در مقدمهاي كه استاد محقق، حاج شيخ نجمالدين طبسي، براي كتاب حاضر نوشتهاند؛ آمده است: «اين كتاب درباره شخصيتي است كه به اعتراف عام و خاص، عالم آل محمد(ص) و پاره تن رسول خدا(ص) است. بزرگواري كه زيارت مرقد پاك او ثواب 70 حج و يك شب به سر بردن در مجاورت بارگاه ملكوتي او، برابر با زيارت آسمانيان بوده و زاير روز قيامت در برجستهترين مقام و در كنار ائمه طاهرين(ع) قرار خواهد داشت. شخصيت والايي كه حتي بزرگترين دانشوران اهل سنت از هر فرقه و مذهبي، در برابر مرقد شريف او متواضعاته سر تعظيم فرود آورده و اداي احترام ميكردند و زيارت بارگاه وي را سنت و فضيلت ميانگاشتند ... .
بزرگ شخصيتي كه نزد شيعه و سني، برآورده شدن حاجات و توسل به او امري مسلم و جا افتاده و مجرب بوده بهگونهاي كه محمدبن عليبن سهل از فقيهان بنام شافعي ميگويد: "هر مشكلي از امور ديني و دنيوي بر من عارض گشت براي حل آن گرفتاري، به زيارت مرقد مطهر امام رضا(ع) رفتم و در كنار آن بقعه متبركه دعا كردم و حاجتم برآورده شده و مشكلم برطرف گرديد و اين موضوع برايم به صورت عادت درآمده و به تجربه نيز ثابت گشته، ازاينرو، در تمامي مشكلات به آن قبر شريف متوسل ميشوم"».
تاريخ هرگز جمله «ابن حبان بستي شافعي» را از ياد نبرده است كه ميگويد: «بارها به زيارت قبر امام رضا(ع) مشرف شدم و در زمان اقامتم در طوس هرگاه با مشكلي روبهرو ميشدم به زيارت قبر امام رضا(ع) -كه درود و سلام خدا بر جدش و او باد- ميرفتم و از خدا ميخواستم مشكلم را بر طرف سازد و خداوند مشكل مرا حل ميكرد و بارها اين موضوع را تجربه كردم.»
البته اين واقعيتها و اعترافات بزرگان اهل سنت كه گاهي 300 يا 400 سال قبل از «ابن تيميه» يا 800 سال قبل از حزب تفرقهانگيز و فتنهجوي وهابيت بيان شده، خود گواهي بر بطلان تفكرات وهابيت در زمينه حرمت توسل و تبرك و استغاثه و زيارت به قبور ائمه طاهرين(ع) و صلحا و مومنين به شمار ميآيد.
اين كتاب با تحقيق و بررسي وسيع و گسترده و با استفاده از دهها منبع اصيل اهل سنت و مذاهب گوناگون آن، به بيان مواضع مثبت و نظرهاي نسبتا واقعبينانه آنان در برابر امام رضا(ع) پرداخته است.
كافي است بدانيم ابوزرعه رازي حنبلي و محمدبن اسلم طوسي به همراه بيش از بيست هزار تن در نيشابور به اسقبال امام رضا(ع) ميآيند و به تعبير حاكم نيشابوري شافعي؛ «عدهاي گريان و جمعي با شيون و زاري و گروهي خود را به خاك ميانداختند و عدهاي پاي استر امام را بوسه ميزدند.»
درباره شخصيت امام رضا(ع) با اين رويكرد و روش، كتاب جامع و مستقلي نگاشته نشده است ولي به صورت غير مستقل در لابهلاي متون، گامهايي در اين زمينه از جانب اهل سنت برداشته شده است كه عبارتاند از:
1- محمدبن طلحه شافعي(652 هجري قمري): مطالبالسوول في مناب آلالرسول(ع)
2- ابن صباغ مالكي(855 هجري قمري): الفصولالمهمة في معرفةالائمه(ع)
3- عمربن شجاعالدين موصلي شافعي(660 هجري قمري): النعيمالمقيم لعترةالنباءالعظيم(ع)
4- محمد خواجه پارساي بخاري حنفي(822 هجري قمري): فصلالخطاب لوصلالاحباب
5- نورالدين عبدالرحمن جامي حنفي(898 هجري قمري): شواهدالنبوة
6- ميرخواند شافعي(903 هجري قمري): تاريخ روضةالصفا
7- خنجي اصفهاني حنفي(927 هجري قمري): وسيلةالخادم الي المخدوم در شرح صلوات چهارده معصوم(ع) و مهماننامه بخارا
8- ابن طولون دمشقي حنفي(953 هجري قمري): الائمةالاثناعشر(ع)
9- خواند امير شافعي(942 هجري قمري): تاريخ حبيبالسير في اخبار افراد بشر
10- ابن حجر هيثمي شافعي(974 هجري قمري): الصواعقالمحرقة
11- قرماني دمشقي(1019 هجري قمري): اخبارالدول و آثارالاول
12-شبراوي شافعي(1172هجري قمري): الاتحاف بحبالاشراف
13- قندوزي حنفي(1294 هجري قمري): ينابيعالمودة لذويالقربي(ع)
14- شبلنجي شافعي(1298 هجري قمري): نورالابصار في مناقب آل بيتالنبيالمختار(ع)
15- سيد محمدطاهر هاشمي شافعي(1412 هجري قمري): مناقب اهلبيت(ع) از ديدگاه اهل سنت.
كتاب حاضر با توجه به كارهاي انجام شده غير مستقل و پراكنده درباره امام رضا(ع) از نگاه اهل سنت و با لحاظ فقدان اثري جامع به صورت تكنگاري، با عنوان «امام رضا(ع) به روايت اهل سنت» در هفت دفتر، تهيه و تنظيم شده است.
«دفتر اول) زندگاني: نسب و دودمان، كنيه و القاب، پدر و مادر بزرگوار امام رضا(ع)، تاريخ و محل ولادت، شهادت امام و ديدگاه اهل سنت درباره شهادت امام رضا(ع) و فرزندان آن حضرت.
دفتر دوم) شخصيت: اين دفتر شامل سخنان معاصران امام رضا(ع) و بزرگان و علماي اهل سنت از قرن دوم هجري تا قرن حاضر درباره ابعاد شخصيتي امام رضا(ع) است.
دفتر سوم) روايت: جريان تاريخي ورود امام رضا(ع) به نيشابور و استقبال بينظير مردم و علماي اهل سنت از ايشان، مدارك حديث سلسلةالذهب و ديدگاه اهل سنت در مورد اين حديث، و ساير احاديث سلسلةالذهب از امام رضا(ع) از موضوعات اين دفتر است.
دفتر چهارم) امامت: كاربرد واژه «امام» در كلمات اهل سنت از قرن هفتم تا حال حاضر و نصوص دال بر امامت امام رضا(ع) در كتب آنها در اين دفتر نقل و بررسي شده است.
دفتر پنجم) ولايتعهدي: جريان ولايتعهدي تحميلي بر امام رضا(ع) از جانب مامون و پاسخ به يك سلسله از پرسشهاي اساسي درباره ولايتعهدي امام، در دفتر پنجم بررسي شده است. از جمله پرسشها اين است كه آيا پيشنهاد ولايتعهدي از جانب مامون بوده است يا از جانب فضلبن سهل؟ اگر از جانب مامون بوده است، آيا مامون در اين پيشنهاد صادق بوده است و يا اغراض ديگري را دنبال ميكرده است؟ موضع امام رضا(ع) در برابر اين پيشنهاد چه بود؟
دفتر ششم) كرامت: محتواي اين دفتر، ديدگاه علماي اهل سنت درباره كرامات و مناقب امام رضا(ع)، كرامتها و معجزات امام رضا(ع) قبل از ولادت تا شهادت آن حضرت است.
دفتر هفتم) زيارت: اين دفتر نيز شامل فضيلت زيارت قبر امام رضا(ع) و تاكيد بر آن از زبان پيامبر(ص)، امام كاظم(ع)، امام رضا(ع)، امام جواد(ع)، و امام هادي(ع)، و «مشهد الرضا» و تاريخچه ساخت بارگاه بر قبر امام رضا(ع) و توسلات بزرگان اهل سنت به اين بقعه از قرن سوم تا حال حاضر است.»
اين اثر -كه با استفاده از 200 عنوان از منابع اهل سنت سامان يافته است- را ميتوان گام جديدي در عرصه شناخت جامع حيات هشتمين وصي پيامبر(ص) دانست.
در انتهاي اين اثر، نمايهاي از آيات ، روايات عربي و فارسي، اشعار عربي و فارسي، اسامي معصومين(ع)، اعلام، اماكن، كتابها، فرق و مذاهب و قبايل و كتابنامهاي شامل؛ اهل سنت، حنبلي، حنفي، شافعي، ظاهري، مالكي و اماميه نيز درج شده است.
چاپ نخست كتاب «امام رضا(ع) به روايت اهل سنت» در شمارگان 2000 نسخه، 372 صفحه و بهاي 50000 ريال راهي بازار نشر شد.
سهشنبه ۱۵ دی ۱۳۸۸ - ۰۹:۵۰
نظر شما