فلسفه
-
درباره کتاب «فلسفه امید» نوشته لارس اسوندسن؛
تصور آیندهای ممکن
کتاب فلسفه امید را میتوان اثری دربارهی چگونگی اثرگذاری بر آینده دانست. امید در وخیمترین شرایط نیز کارآمد است. وقتی تمام درها بسته میشود، امید روزنهی نور را بر زندگی میتاباند.
-
یادداشتی بر کتاب «فلسفههایی برای خوب زیستن»
زندگی خوب، انتخاب ماست؟
کتاب «فلسفههایی برای خوب زیستن» با گردآوردن پانزده روایت از سنتهای فلسفی، دینی و فکری، خواننده را با پرسشی قدیمی اما همچنان بیپاسخ روبهرو میکند: وقتی از «فلسفه زندگی» حرف میزنیم، بهواقع از چیزی سخن میگوییم که خودمان انتخاب کردهایم؟
-
گزارش تفصیلی ایبنا از مراسم نکوداشت پرویز ضیاءشهابی؛
سرآغاز حکمت
پرویز ضیاء شهابی در مراسم نکوداشت خود گفت: ارسطو در دفتر دلتا از مجموعهای که بعدها به نام «مابعدالطبیعه» شناخته شد، مفهوم «آرخه» را توضیح میدهد. اگر آن را مسامحتاً «اصل» ترجمه کنیم، این اصل میتواند اصل وجود چیزی، اصل شناخته شدن چیزی یا مبدأ تغییر آن باشد. همین واژه در ترکیبهای دیگر نیز معنای آغاز و سرآغاز میدهد. در ترجمه هفتادنفره تورات نیز تعبیری آمده است که میتوان آن را چنین برگرداند: «سرآغاز حکمت، ترس است از خدای.
-
یادداشت موسی اکرمی به یاد محمدرضا ریختهگران؛
فیلسوفی در جستوجوی حقیقت
موسی اکرمی نوشت: بهترین شیوه بزرگداشت دکتر ریختهگران، نه تنها اندوهگین شدن از خاموشی صدایش، بلکه ادامه دادن گفتوگویی باشد که او در درازنای زندگی با فلسفه، هنر، سنت و حقیقت آغاز کرد. اندیشه تا هنگامی زنده است که پرسش زنده باشد؛ و استاد تا هنگامی در میان شاگردان خود حضور دارد که پرسشی که در آنان برانگیخته است، همچنان به حضور خود ادامه دهد.
-
خصال ضیاءشهابی در گفتوگو با زارع شیرینکندی؛
حقشناس، حقگزار، معتدل و منصف
به گفته محمد زارع شیرینکندی: «ضیاءشهابی شاگرد علاقمند، باهوش و بااستعداد فردید بوده و همواره از این شاگردی با افتخار، ادب، ارادت و احترام فراوان یاد کرده و میکند، برخلاف عدهای از شاگردان فردید که از فردید بسیار آموختهاند اما با تغییر اوضاعواحوال زمانه ظاهراً رنگ شاگردی و اندازه و میزان آموخته ایشان نیز تغییر و تحولات اساسی پذیرفته است.»
-
پیام تسلیت رضا داوری اردکانی به مناسبت درگذشت محمدرضا ریختهگران؛
از خوبان زمانه بود
استاد ممتاز فلسفه دانشگاه تهران نوشت: مصیبت درگذشت زودهنگام همکار عزیز استاد دکتر محمدرضا ریخته گران را به خانواده محترم ایشان، همه استادان و دانشجویان فلسفه در سراسر کشور و آشنایان حکمت و معرفت تسلیت می گویم.
-
موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران برگزار میکند؛
بزرگداشت پرویز ضیاءشهابی
در این مراسم از جدیدترین اثر پرویز ضیاءشهابی با عنوان «تحول تاریخی مفهوم فلسفه» رونمایی خواهد شد.
-
دانشکده مدیریت، علم و فناوری دانشگاه امیرکبیر برگزار میکند؛
سلسله وبینارهای «درنگی پیش از انتخاب: رشته فلسفه علم»
سلسله وبینارهای «درنگی پیش از انتخاب: رشته فلسفه علم» به همت دانشکده مدیریت، علم و فناوری دانشگاه صنعتی امیرکبیر برگزار میشود.
-
محمدرضا ریختهگران، استاد فلسفه درگذشت
محمدرضا ریختهگران، استاد بازنشسته فلسفه دانشگاه تهران، هشتم شهریورماه شب، بر اثر کسالت از دنیا رفت.
-
خوانشی از کتاب «نزاع ایدهها؛ کارناپ، کاسیرر و هایدگر»
فلسفه بر سر دوراهی
مایکل فریدمن با بازسازی مناظره داووس در سال ۱۹۲۹ نشان میدهد شکاف مشهور میان فلسفه تحلیلی و قارّهای چگونه از دل یک میراث فکری مشترک و در پی پاسخهای متفاوت به علم، منطق، متافیزیک و مسئله شناخت شکل گرفت.
-
ضرورت شجاعت دوباره پرسیدن در گفتوگو با محمدمهدی نورالهی؛
پرونده واقعیت همچنان باز است
بهگفته مترجم: «شاید مهمترین اهمیت این کتاب، نه اثبات قطعی ایدئالیسم تحلیلی، بلکه شکستن انحصار مادهگرایی باشد. کاستروپ بارها تأکید میکند که مدعی در اختیار داشتن حقیقت نهایی نیست. او تنها میگوید اگر قرار باشد میان تصویرهای رقیب از واقعیت انتخاب کنیم، بهتر است تصویری را برگزینیم که با شواهد، تجربه و استدلال سازگارتر و «کمتر نادرست» باشد.»
-
مروری بر «اختلافنظر دینی»؛
ایمان، شک، گفتوگو و بازاندیشی
کتاب که به یکی از مهمترین منازعات فلسفه دین معاصر اختصاص یافته، مسئلهای کاملاً زیسته را در عصر تنوع فرهنگی پلورالیسم دینی و جهانی شدن ارتباطات با دقتی فلسفی بررسی کرده، مواجهه با تنوع باورهای دینی را نه امری استثنایی که تجربهای روزمره و فراگیر میداند.
-
جایگاه فلسفه در آموزش کودکان با «کودکان میتوانند بیندیشند»؛
در جستوجوی چرا
کتاب «کودکان میتوانند بیندیشند» نوشته ران گیلمور، با ترجمه روحالله کریمی و زهرا حیدری، فلسفه را به جایی میبرد که شاید بیش از هر جای دیگری به آن نیاز داریم: کلاس درس؛ جایی که کودک میتواند بهجای حفظ کردن پاسخها، درباره پرسشهایی فکر کند که خیلی وقتها بزرگسالان نیز از کنارشان عبور میکنند.
-
گفتوگو با توکلی صابری درباره «پزشک آواره» در روز ابوعلی سینا؛
از حجرههای تنگ زندان تا تالارهای پرشکوه بخارا
محمدرضا توکلیصابری گفت: «پزشک آواره» تنها داستان سفری بیرونی نیست؛ بخش مهمی از آن به سفر درونی ابوعلی سینا اختصاص دارد. از حجرههای تنگ زندان تا تالارهای پرشکوه بخارا، گرگان، ری، همدان و اصفهان، او در هر گام با پرسشهایی روبهرو میشود که نه فقط جهان، بلکه جان خودش را به چالش میکشند».
-
«فلسفه پزشکی؛ سیر تحول، مسائل و چشماندازها» منتشر شد؛
آمیختگی طبابت با مسائل انسانی، اجتماعی، معرفتی و فناورانه
«فلسفه پزشکی؛ سیر تحول، مسائل و چشماندازها» پزشکی را نه صرفاً دانشی زیستی و فنی، بلکه عرصهای چندلایه میفهمد که با مسائل انسانی، اجتماعی، معرفتی و فناورانه درآمیخته است. از این رو، کتاب میتواند زمینهای برای فهم منسجمتر تاریخ پزشکی مدرن، بحرانهای نظام سلامت، مفهوم سلامت و بیماری، قضاوت بالینی و جایگاه فناوری در مراقبت فراهم آورد.
-
بازاندیشی در محافظهکاری اسکروتن در گفتوگو با شاهین زینعلی؛
چگونه میتوان هم محافظهکار بود، هم دچار تصلب فکری نشد
بهگفته زینعلی: « از نظر اسکروتن، اگرچه در دنیای امروز مسائل و مشکلات بسیاری وجود دارد اما چیزهای زیبایی هم هست که از جهان قدیم برجا مانده و باید حفظ شوند. او این محافظت را نیز در گروی بازاندیشی مداوم درباره آن امور دانسته و از این منظر در میان محافظهکاران نیز شاید بتوان گفت جایگاه منحصر بهفردی دارد، چراکه بهصورت معمول، محافظهکاران خود به بدبینی شهرهاند.»
-
آموزههای قانون طبیعت در گفتوگو با پوریا گلشناس؛
از قانون طبیعی تا فلسفه سیاسی: مسئله استقلال قانون
بهگفته مترجم: «آنچه بهویژه خوب است خوانندهی فارسیزبان بخواند، مواجهه با مسئلهی قانون طبیعی در فلسفهی سیاسی است. این رسالهی کوتاه بازنمای کوشش لاک برای بهرسمیتشناختهشدن قوانین طبیعی است تا از این راه بتوان اختیارات پادشاهی را از رهگذر مقیدساختن او به قانون محدود کرد. این بحث ما را ما مسئلهی فلسفی بنیادینی آشنا میکند که در تاریخ ایران اهمیت بسیاری زیادی داشته است؛ مسئلهی استقلال قانون».
-
یک سده سیر تحول فلسفه در گفتوگو با سعید پوردانش؛
شناسنامه فلسفه تحلیلی
بهگفته پوردانش: « در ایران هیچ ترجمهای از آثار اصلی و جریانساز کارنپ، آستین، رایل، ویزدم، کواین، استراوسون، دیویدسون نداریم اما میبینیم که تعداد زیادی کتاب و مقاله از این فیلسوفان متأخر ترجمه و چاپ شده و به نام جریان اصلیِ فلسفه تحلیلی هم جا زده میشود و از آنجاکه بسیاری از این مکتوبات، قوت و عمق فلسفی چندانی ندارند در نزد افراد حتی فلسفهخوانده امر مشتبه شده که سنت فلسفه تحلیلی در نهایت چیزی از همین قماش است و حرف چندانی برای گفتن ندارد.»
-
نقش جنگ در شکلگیری باورها در گفتاری از زهرا حاجیشاهکرم؛
ایمان پس از تجربه رنج
زهرا حاجی شاهکرم گفت: . ابنسینا و علامه طباطبایی معتقدند که جنگ نمیتواند غایت سعادت انسانهای باورمند را از میان ببرد. ایمان دینی، باورهای معقول و تجربههای انسانی مهمترین بنیانهای غایت به شمار میآیند. ممکن است درد و رنج سبب وقفهای در تداوم حیات دینی انسانها شود، اما نمیتواند موجب انقطاع مسیر سیر انسان به سوی غایت و سعادت شود.
-
درنگی بر «لویناس، مکتب فرانکفورت و روانکاوی»؛
مواجهه با دیگری
لویناس از اینجا شروع میکند که به نظر من عشق به فلسفه، عشقِ به دانایی نیست، داناییِ ناشی از عشق است و بنابراین گویا این مضاف و مضافالیه را به تعبیری جایشان را عوض میکند و میگوید که من معتقدم که ما نباید در فلسفه به دنبال عشقِ به دانایی باشیم، به دنبالِ داناییِ ناشی از عشق باید باشیم.
-
فرهاد قربانزادهربطی درباره «دیرینهشناسی عقل علمی میشل فوکو»؛
فیلسوف آزادی انتقادی
بهباور مترجم: «فوکو از ما نمیخواهد بدون هنجار زندگی کنیم؛ بلکه از ما میخواهد هیچ هنجاری را پیش از آنکه تاریخ، مناسبات قدرت و شرایط امکان شکلگیری آن را بشناسیم، طبیعی، ازلی و غیرقابل تغییر نپنداریم. این همان روح نقدی است که فوکو آن را میراث اصیل پروژه روشنگری کانت میداند؛ نقدی که نه به نفی عقل، بلکه به عقلانیسازی عقلانیت میانجامد و افقهای تازهای برای اندیشیدن و زیستن میگشاید.»
-
انتشارات کتابسرای نیک برگزار میکند؛
رونمایی از مجموعه «امکان اندیشه»
مجموعه «امکان اندیشه» بهجای ترجمه مستقیم آثار کلاسیک، معتبرترین راهنماها و تفسیرهای منتشرشده درباره این آثار را در اختیار مخاطبان قرار میدهد.
-
نگاهی به «سه رساله» کلود فردریک باستیا؛
تکسوار آزادی: جستاری در لیبرالیسمِ فردریک باستیا
حکومت جعل بزرگی است که به واسطۀ آن همه تلاش می کنند با هزینۀ دیگران زندگی کنند.
-
گفتوگو با غزاله حجتی درباره چالشهای معرفتی جهان چنددینی امروز؛
راه سوم اندیشه
بهگفته حجتی: «یکی از خطاهای رایج در مواجهه با اختلافنظر این است که گمان میکنیم تنها دو راه پیش رو داریم: یا باید از باور خود دست برداریم، یا باید مخالفان را نادیده بگیریم. درحالیکه راه سومی نیز وجود دارد؛ اینکه هم به باورهای خود پایبند بمانیم و هم از وجود دیدگاههای رقیب برای سنجش و ارزیابی دوباره مبانی فکری خود بهره ببریم. من اختلافنظر را نه تهدیدی برای ایمان و نه نشانه شکست عقلانیت، بلکه بخشی طبیعی از وضعیت انسانی میدانم.»
-
تبیین نظام فکری فیلسوف آلمانی در گفتوگو با میلاد یساول؛
فیلسوفی که با پتک میاندیشید
بهگفته یساول: «نیچه از آن دسته متفکرانی نیست که بخواهد یک پاسخ نهایی و قطعی برای همه مسائل ارائه دهد. برعکس، بخش مهمی از پروژه فکری او زیر سؤال بردن یقینهای تثبیتشده است.»
-
«فلسفه هیوم» منتشر شد؛
تیغ نقد بر جان پیشفرضهای هزارساله
کتاب نشان میدهد که هیوم چگونه با رد نظریههای انتزاعی «قرارداد اجتماعی»، سیاست را بر پایهی فایدهمندی و واقعیتهای تاریخی بنا میکند. بخش مربوط به «قوانین ملتها» تصویری روشن از نگاه واقعگرایانهی هیوم به نظم جهانی ارائه میدهد.
-
حمید قلیپور در تشریح ویژگیهای فلسفه در روسیه؛
فلسفه در اسارت
قلیپور معتقد است: امروزه متأسفانه در سراسر جهان فلسفه به اسارت درآمده و این اسارت به نفع نظم موجود یعنی سرمایهداری است که محصول تصمیم کاملاً سیاسی است. برخلاف شعارهای موجود در ایدئولوژی سرمایهدارانه و لیبرالی اعم از آزادی و برابری، بر این باورم که تکصدایی و عدمتنوع از مشخصههای فلسفه و بهطور کلی زندگی بشر در نظم سرمایهداری است. گویی فلسفه را درون آکادمیها حبس کردهاند، چشمانش را بستهاند تا واقعیت اجتماعی را نبیند و نتواند آن را تغییر دهد.
-
درباره کتاب«اقتصاد از دیدگاه انسانی» اثر محمد طبیبیان؛
جستوجوی عدالت، رفاه و کرامت
نگاهی اجمالی به اثر طبیبیان نشان میدهد اقتصاد آنگونهکه در این کتاب روایت شده تنها زبان اعداد و نمودارها نیست، بلکه بهقول «قصهای است از آرزوهای انسان، از جستوجوی او برای عدالت، رفاه و کرامت».
-
یادداشت اختصاصی از مترجم کتاب «فَراکَرانِگی» اثر کانتان میاسو؛
بیداری از خواب همبستهانگاری
کتاب «فراکرانگی: جستاری دربارۀ ضرورتِ امکان» (۲۰۰۶)، بهقلم کانتان میاسو، افزون بر یک نقدِ درونماندگار، گسستی رادیکال و پارادایمساز از این سنتِ فرومانده بود. میاسو در این اثرِ دورانساز، پروژهای جاهطلبانه را پی میریزد: بیدارکردن عقلانیتِ فلسفی از خوابِ جزماندیشانۀ همبستهانگاری، و احیای جسارتِ اندیشیدن به امر مطلق.
-
گفتوگو با ساسان شکاری نویسنده «کانت و رهایی زبانبستهها»؛
فلسفه برای دفاع از حیوانات
بهگفته شکاری: «بهترین شکل از رابطۀ انسان با حیوان، این است که حیاتِ طبیعی-غریزیِ آنان را حفظ کنیم، حینِ وقوعِ معضلاتِ جسمانی نظیرِ شکستگی به دادِ آنها برسیم، و به هیچ عنوان از آنها کار نکشیم. خیرِ اعلی و صلحِ جاودان که کانت از آن سخن میگفت و آن را واپسین مرحله از تمدن قلمداد مینمود، بدون رهاییِ حیوانات از شرِ اسارتی که ما انسانها مسئولِ آن هستیم، نمیگویم بیارزش، اما ناقص است.».