به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، دکتر مریم حسینی در نشست «روح زنانه در اشعار پروین» که شب گذشته در سرای اهل قلم برگزار شد، با بیان این مطلب به یکی از نقدهای برخی از اهالی ادبیات نسبت به شعر پروین اعتصامی اشاره کرد و گفت:جمع کثیری ادعا دارند زبان پروین مردانه است و روح زنانه در آن دیده نمی شود. با توجه به تفاوت جنسی مرد و زن، داشتن زبان و بیان متفاوت در آن ها بدیهی است. در طول تاریخ با تغییر رفتارهای اجتماعی و تجربه های این دو جنس، زبان فرهنگی آن ها متفاوت شده است.

وی ادامه داد: منتقدان فمینیسم معتقدند که مراحل خلق ادبی و نوشتار زنانه در طول تاریخ دچار تحول شده است. در دوره اول زنان حضور خود را در عرصه ادبیات و هنر اعلام می کنند در حالی که به دلیل قرار داشتن در نظام مردسالار زبان مردانه دارند. دلیل عمده این امر به بهره بودن کارآمد زنان از تجربه های مردان و سابقه نوشتار جنس مخالفشان است.

عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا (س) اضافه کرد: در مرحله دوم که فمینیسم نامیده می شود، زنان می کوشند تا هویت خود را مطرح کنند و زبانشان با نوعی پرخاش و موضع گیری نسبت به مردان همراه است. رمان های نویسندگان زن ایرانی در دوران پس از انقلاب اسلامی اغلب در این دسته قرار می گیرند. در دوره سوم که زبان زنانه (فیمیل) محسوب می شود، زبان تابوهای سنتی را می شکنند و با صراحت از آرزوها و خواسته‌هایشان سخن می گویند.

حسینی در بیان تعریف پروین از روح زنانه گفت: واژه مهر بیش از چهل بار در دیوان پروین دیده می شود و عنصر عشق که برخواسته از دل پر مهر پروین به خالق مطلق، هستی، زنان، کودکان یتیم و ... است در سراسر دیوان وی به چشم می خورد. افعال دوختن، بافتن و واژه های مرتبط با فضای پیرامون زنان خانه دار چون دیگ، تابه، نخ، سوزن، عدس، ماش و ... در مناظره های پروین در کنار غلبه شخصیت های زن در اشعار وی نشان از زن بودن شاعر خود دارند.

مریم خادم ازغدی، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی سخنران بعدی برنامه با اشاره به شبهه های رایج در زمان شهرت اشعار پروین حتی در سال های اخیر در مورد زن بودن سراینده آثار اظهار داشت: پند آموز بودن قصاید پروین اعتصامی که نشان از جامعه مرد سالار دارد، خردگرایی، استواری کلام، زبان کوبنده این شاعره که نتیجه شرایط اجتماعی زمان است، عدم حضور جدی زنان در عرصه رقابت ادبی با مردان در آن دوره، استفاده اجتماعی از عناصر زنانه و عدم جلوه عشق زمینی در اشعار پروین موجب بروز شبهه در مورد انتساب اشعار به سراینده واقعی آنها شده است.

این پژوهش گر ادبی خاطرنشان کرد: زبان عاطفی و صمیمی پروین در مناظرات و قطعات به خصوص توجه خاص او به درد یتیمان با استفاده از واژه هایی که بار احساسی و عاطفی بالایی دارند از نمود های مایه های ادبی در اشعار پروین هستند. در کنار این موارد می توان به نکته سنجی و باریک بینی که خاص زنان است به عنوان مثال در قطعه«تیره بخت» و نیز استفاده زیاد این شاعره از محسوسات زنانه اشاره کرد.

ازغدی نتیجه گیری کرد: شکل بیان مردانه در شعر پروین فقط در یک سوم اشعار وی که قصیده پندآموز هستند خلاصه می شود و مردی پروین فصاحت و بلاغت شگفت انگیز اوست.

در ادامه نشست، دکتر سهیلا صلاحی مقدم، استاد دانشگاه و صاحب مقاله های ادبی در مطالعه تطبیقی با بیان این مطلب که نمی توانیم با نقد فمینیستی رادیکال و انفعالی به بررسی شعر پروین اعتصامی بپردازیم، تاکید کرد: این شاعر بزرگ یک مصلح اجتماعی است که دیدگاهی تحسین برانگیز نسبت به جامعه به خصوص خانواده دارد.

وی در بیان نگرش پروین نسبت به زنان گفت: زنان شعر این شاعر یا شناخته شده و معرفه هستند مانند حضرت مریم (س) و مادر گرامی حضرت موسی(ع) یا گمنام هستند که این دسته اغلب در قالب پرندگان در اشعاری چون«دلواپسی های مادر» و «آرزوی پرواز» ایفای نقش می کنند.