به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، ترديدي نيست كه ضروريترين وظيفه انسان از ديدگاه اسلام، خودسازي و تزكيه نفس است؛ «قد افلح من زكيها» و رستگار كسي است كه جان را پاك سازد. از همينرو، اساس دعوت همه انبياي عظام و ائمه اطهار(ع) در طول تاريخ، حول اين محور مهم بوده است.
دين مقدس اسلام و مجموعه احكام حيات بخش آن، براي رهايي انسان از دام خواستههاي پست و حقير جسماني و حيواني است، چرا كه تا جان آدمي از دام شهوت، هوس و ساير قيد و بندهاي مادي نرهد، هرگز به قرب حق و جايگاه رفيع انسانيت بار نخواهد يافت.
رهبران ديني اسلام كه خود تربيت يافته مكتب پربار اهلبيت عصمت و طهارت(ع) بودهاند، هميشه پيروان خويش را در لحظه لحظه زندگي و در كشاكش نيازها و خواستهها به سوي وارستگي و فضايل انساني فراميخواندند. يكي از راههاي رسيدن به تزكيه نفس همانا «دعا و نيايش» است.
براساس مطالب كتاب، دعا وسيلهاي است كه پروردگار عالم در اختيار انسان قرار داده تا وقتي كه اعضا و جوارح و روحيات انسان از مسير تعيين شده خارج ميشوند، آدمي بتواند با توسل با اين امر (دعا، ذكر و استغفار) خودش را در مسير اصلي قرار دهد و مشكلات روحي خود را با دعا برطرف سازد، حتي براي بهبودي بيماريهاي جسمي خود از دعا استعانت جويد. در حديثي امام صادق(ع) فرمود: «عليك بالدعاء، فانه شفاء من كل داء؛ بر تو باد به دعا كردن، زيرا آن درمان هر دردي است.» بنابراين، درخواست كردن از ذات اقدس متعال، هميشه بايد در وجود انسان باشد تا ياس و نااميدي در او راه نيابد. بر همين اساس است كه در دستورات ديني؛ امري و عبادتي مهمتر از دعا نيست.
در حديثي از امام باقر(ع) آمده است كه خدمت حضرت عرض شد: كدام عبادت بهتر است؟ امام فرمود: «چيزي نزد خداي عزوجل بهتر از اين نيست كه از او در خواست شود و از آنچه نزد اوست خواسته شود و كسي نزد خداي عزوجل مبغوضتر نيست از آنكه از عبادات او تكبر ورزد و سرپيچي كند و آنچه نزد اوست، درخواست نكند.»
به نظر نويسندگان اين اثر، اگر دعا طبق شرايط و به شكل صحيحي صورت گيرد، خواه ناخواه مستلزم تقرب واقعي انسان به ذات اقدس الهي ميگردد و انسان به واسطه دعا و عبوديت و ذكر و استغفار به خداوند نزديك ميشود و به عبارت ديگر اينها سلوك و حركت و رفتن به سوي پروردگار است.
نخستين منزل سلوك و حركت به سوي خداوند «توبه» است و توبه يعني انقلاب درون، تغيير مسير، انقلاب و قيام از ناحيه خود انسان عليه خودش، عكسالعمل نشان دادن و روح لطيف و والاي انساني عليه مقامات داني و پست. به اين ترتيب اگر آدمي بخواهد در اين دنيا كه مسافر است، به سر منزل مقصود كه همان رسيدن به قرب پروردگار است برسد، شرط اساسي آن توبه و سپس با دعا و ذكر و استغفار كه زاد و توشه اين راه و سفر پر التهاب است، بايد هميشه با خود همراه داشته باشد.
در نخستين بخش كتاب كه با عنوان «استغفار و توبه» آغاز ميشود، آمده است: «اولين منزل اهل سلوك و اهل عبادت و عبوديت، توبه است. اگر كسي آهنگ تقرب نزد پروردگار را داشته باشد و بخواهد به درگاه الهي روي آورد و زبان به دعا بگشايد، بايد از گذشته سياه و تيره خود باز گردد و توبه كند.
در عصر تاسوعا، وقتي لشگر عمر سعد طبق دستور عبيدالله حمله كردند، ميخواستند در همان روز با امام حسين(ع) بجنگند، اما امام به وسيله برادرش ابوالفضلالعباس(ع) از آنان ميخواهد كه يك شب را مهلت بدهند، ميفرمايد: برادر جان! به اينها بگو همين امشب را به ما مهلت بدهند من فردا ميجنگم، من اهل تسليم نيستم، ميجنگم اما امشب را به ما مهلت بدهند. براي اينكه گمان نكنند امام ميخواهد دفعالوقت بكند اين جمله را فرمود: برادر جان! خدا خودش ميداند كه من مناجات با او را دوست دارم من ميخواهم امشب را به عنوان شب آخر عمرم با خداي خودم مناجات بكنم و شب توبه و استغفار خودم قرار بدهم.
لذا امام (ع) براي مناجات با خدا مساله توبه و استغفار را مطرح ميكند، چرا كه مقدمه دعا و زمينه استجابت آن، همانا توبه و استغفار است.»
نويسندگان اين كتاب معتقدند، يكي از نعمتهايي كه خالق متعال به انسانها عطا فرموده، مساله استغفار است و اين از بركاتي است كه خداوند به بندگانش ارزاني داشته است. استغفار و توبه نشانه پاكي است و استغفار كننده؛ زندگي تازهاي را با طهارت آغاز ميكند، حتي در دعاهايي كه از ائمه اطهار(ع) وارد شده، تعبير به بهتربن دعا شده است. امام صادق(ع) از پيامبر خدا(ص) نقل ميكند كه ايشان ميفرمايد: "خيرالدعاء الاستغفار؛ بهترين دعا استغفار است." و قال النبي(ص): "ما منالدعاء شي افضل منالاستغفار". پيامبر(ص) فرمودند: هيچ چيزي در دعا، بهتر از استغفار نيست.
توبه، اعتراف به گناه است براي سبك شدن بار روحي و فشارهاي دروني. اعتراف به گناه در پيشگاه خدا، اثر تربيتي بر روح و روان دارد، كسي كه حاضر نيست به اشتباه خود اعتراف كند، در واقع همان گناه و فساد را ادامه ميدهد.
از مشكلات مهمي كه بر سر راه مسائل تربيتي وجود دارد، احساس گناهكاري بر اثر اعمال بد است، بهويژه زماني كه اين گناهان سنگين باشد و بر فكر و روح او اثر گذارد و چه بسا او را از تغيير برنامه زندگي و بازگشت به پاكي باز ميدارد. قرآن اين مشكل را با توبه حل كرده و اگر با شرايط همراه باشد، وسيله خوبي براي جدا شدن از گذشته و آغاز يك زندگي جديد قرار داده است. همچنين درهاي لطف الهي را به روي هر انساني در هر شرايطي باز ميگذارد، و گناهكاران را به سوي خدا دعوت ميكند. انسانها بايد با تمام وجود خواهان بازگشت باشند و انقلاب درون پيدا كنند و بعد از بازگشت، پايههاي ايمان را كه بر اثر گناه فرو ريخته شده نوسازي كنند و با اعمال صالح خود ناتواني و ضعف اخلاقي را جبران كنند.
بر اساس مطالب كتاب، منظور از استغفار تنها گفتن و تكرار جمله (استغفرالله) يا (اللهم اغفر لي) نيست، بلكه روح استغفار يك حالت بازگشت به سوي حق و آمادگي براي جبران گذشته است. در آيه سوم از سوره هود آمده است: «و ان استغفروا ربكم ثم توبوا اليه يمتعكم متاعا حسنا، از پرودگار خويش آمرزش بطلبيد، سپس به سوي او باز گرديد، تا به طرز نيكويي شما را تا مدت معين، از مواهب زندگي اين جهان بهرهمند سازد.»
در حديثي از علي(ع) ميخوانيم كه ميفرمايد: «اكثرالاستغفار تجلبالرزق؛ زياد استغفار كن تا روزي را به سوي خود جلب كني». در اين زمينه پيامبر(ص) نيز ميفرمايد: «و من استبطاالرزق فليستغفرالله؛ كسي كه روزياش تاخير كرده از خدا طلب آمرزش كند.»
علي(ع) در خطبه 143 نهج البلاغه ميفرمايد: «و قد جعلالله سبحانه الاستغفار سببا لدرورالرزق و رحمةالخلق؛ خداوند سبحان، استغفار را سبب فزوني روزي و رحمت خلق قرار داده است».
در روايات اسلامي است كه «ربيعبن صبيح» ميگويد: نزد امام معصوم(ع) بودم، مردي آمد و از خشكسالي آبادياش شكايت كرد. امام به او فرمود: استغفار كن. ديگري آمد از فقر شكايت كرد، به او نيز فرمود: استغفار كن. سومي آمد و گفت دعا كن خداوند پسري به من بدهد. امام به او نيز فرمود: استغفار كن. ربيع ميگويد: من تعجب كردم و عرض كردم: هركسي نزد تو ميآيد و مشكلي دارد به او ميگويي استغفار كن، ايشان در جواب من فرمود: «آنچه را گفتم از پيش خود نگفتم! من اين مطلب را از كلام خدا كه از پيامبرش حضرت نوح حكايت ميكند استفاده كردم». بعد امام آيات نهم تا دوازدهم سوره نوح را تلاوت كرد.
همچنين در روايت ديگري آمده است كه مردي از امام باقر(ع) تقاضاي اولاد كرد. آن شخص با وجود تمكن مال از نعمت فرزند محروم بود و به همين خاطر از امام تقاضاي اولاد كرد. امام(ع) فرمود: «تا مدتي در آخر شب، 100 مرتبه خداوند را استغفار كن.»
در آيات زيادي، خداوند بندگانش را به استغفار دعوت ميكند كه از جمله آنها ميتوان به اين موارد اشاره كرد: سوره بقره، آيه 199؛ نساء، آيات 4 و 110؛ انفال، آيه 33؛ هود، آيات 3، 25 و 61؛ يوسف، آيه 29؛ مومن، آيه 55؛ محمد، آيه 19؛ مزمل، آيه 20؛ نصر، آيه 3؛ و آيات ديگر... . همچنين در روايت است كه رسول گرامي(ص) در هر روز و شب 100 بار توبه و استغفار ميكردد، بدون آنكه گناهي داشته باشد.
كتابهاي قرآن مجيد، نهجالبلاغه، صحيفه سجاديه، اربعين امام خميني(ره)، اربعين شيخ بهايي، اعلامالوري، استبصار، الدعاء والزيارة، الصحاح، اصول كافي، امالي(شيخ طوسي و شيخ مفيد)، بحارالانوار، بلدالامين، تفاسير قرآن (ابوالفتوح رازي، الدرالمنثور، الميزان، امام عسكري(ع)، صافي، مجمعالبيان، نمونه، نورالثقلين)، ثوابالاعمال، جامعالاخبار، جامع احاديثالشيعه، دعائمالاسلام، روضةالواعظين، دعوات راوندي، سراجالشيعه، سفينةالبحار، عدةالداعي، عللالشرايع، فتحالباري، فروع كافي، فقهالرضا(ع)، كشفالغمه، كنزلالعمال، لسانالعرب، لمعاتالانوار، مرآةالعقول، مستدركالوسائل، مشكاةالانوار، مصباح (كفعي)، مفاتيحالجنان، مكارمالاخلاق، من لا يحضرهالفقيه، وسائلالشيعه و..... از منابع و مصادر مولفان در تدوين اين اثرند.
چاپ هشتم كتاب «دعا نسخه شفا بخش» در شمارگان 2000 نسخه، 176 صفحه و بهاي 20000 ريال راهي بازار نشر شد.
یکشنبه ۲۹ آذر ۱۳۸۸ - ۱۲:۱۵
نظر شما