منتقدان حاضر در نشست نقد و بررسي مجموعه 3 جلدي اشعار دفاع مقدس محمد كاظم مزيناني براي كودكان تاكيد كردند: شاعر در تلفیق عناصر شعر و داستان در این منظومهها موفق بوده است و شاعرانی که به عرصه ادبیات کودک و نوجوان وارد میشوند از شجاعت خاصی برخوردارند.
محمدكاظم مزيناني، خالق آثار، احمد عربلو، محمدحسن حسيني، مريم اسلامي، انسيه موسويان و شيرين اسحاقي به عنوان منتقد در اين جلسه حضور داشتند.
محمد حسن حسینی، شاعر در ابتدای این جلسه با بیان این که امضای شاعر با اصطلاحاتی خاص در پای همه شعرها دیده میشود، گفت: با توجه به این که هر چقدر با زبان کودک شعر بگوییم، نوع کار سختتر میشود، به کارگیری اصطلاحات مخصوص شاعر در شعرها به درخشانی اثر میافزایند. زیرا هنر شاعری در وزن و قافیه نیست و تلاشهای ذاتی شاعر در این میان بسیار تاثیرگذارند.
وی با اشاره به سختیهای تصویرسازی و عینیتبخشی به شعر کودک اظهار داشت: تصویرسازی در شعر کودک ساده نیست و استفاده از بهترین شکل کلمات در بهترین فضا قدرت بالای شاعر را نشان میدهد و به زیبایی اثر میافزاید.
حسینی با اشاره به دستاندازهای زبانی در آثار مورد نقد، تصریح کرد: ارايه زبان یکدست در قالبي خاص برای مخاطبي خاص بسیار دشوار است. کتابها از لبههای تیز زبانی برخوردارند و لازم است در یک بازنگری کلی توسط شاعر، برای بعضی عبارات جایگزین مناسبی انتخاب شود.
این منتقد شعر افزود: ساختار داستانی کتاب "ساعت هفت و ربع" از بقیه کتابها محکمتر و غافلگیری در پایان شعرها به زیبایی اثر افزوده است. در واقع برگ آخری که از جانب شاعر در پایان قصه رو میشود، اثر را برجستهتر کرده است.
وی با اشاره به فراز و فرودهای زبانی این اثر خاطرنشان کرد: شاعر در کتاب "ساعت هفت و ربع" با قدرت شروع کرده، اما در اواسط کتاب ضعفها کم کم شروع میشود؛ زمانی که عبارتها از زیباییشناسی فاصله میگیرند و باعث ضعف تالیف میشوند.
شيرين اسحاقی، در ادامه نشست نقد و بررسي آثار محمد كاظم مزيناني با بیان این كه قصههايی بدون در نظر گرفتن مخاطب در قالب شعر بیان شده، گفت: شاعر به قالب شعری خود وفادار است و توانسته تا پایان اثر به آن پایبند باشد. ولی با استفاده از عناصر داستانی به داستانگویی بیشتر توجه داشته است.
وی با تاکید بر این که ورودی داستان و شعر برای گروه کودک، تصویر است، اظهار داشت: تصاویر در اين کتابها مات و سیاهاند. در حالی که باید داستان را تكميل و برای مخاطب جاذبه به وجود بياورند.
اسحاقی با بیان این که در کتاب "ساعت هفت و ربع" تصاویر غایباند، گفت: کودک در این کتاب قادر نیست معنای دوم واژهها را دریافت کند. اما طراحی ایستگاههایی برای روایت جنگ، به خوبی به کار گرفته شده است.
مريم اسلامی نيز در ادامه این جلسه با طرح این سوال که شاعر با چه هدفی به بیان جنگ برای گروه سنی کودک پرداخته، تصریح کرد: به نظر من این آثار گزارش نظامی از جنگاند و بر مخاطب کودک تاثير مناسبي ندارند.
وی با بیان این که تصاویر بر متن کتابها غلبه دارند، اظهار داشت: تصاویر، کودک را به هدف دفاع در جنگ نمیرسانند و پدیده جنگ را با وحشت بیان میکنند.
انسيه موسویان هم در ادامه پنجمين نشست نقد و بررسي آثار برتر دوازدهمين دوره انتخاب كتاب سال دفاعمقدس، با محوريت مجموعه 3 جلدي "بوي هلو و باروت"، "كتاب و آب ممنوع!" و "ساعت هفت و ربع" سروده محمد كاظم مزيناني، با اشاره به این که نکته قابل توجه در این کتابها قهرمان بودن یک کودک است، گفت: شعرها از فقر موضوعی شدید رنج میبرند و در یک جمعبندی کلی، بسیاری از موضوعات مهم مورد غفلت واقع شدهاند.
وی با اشاره به تاثیرگذاری عاطفی کتابها افزود: به کارگیری عنصر عاطفه به تاثیرگذاری شعر و قصه کمک میکند. البته شاعر در تلفیق عناصر شعر و داستان در این منظومهها موفق بوده است.
موسویان ادامه داد: هر يك از ایستگاهها در کتاب "ساعت هفت و ربع" برای خود داستانی دارد و در واقع 8 سال جنگ را در چند بند گزارش میدهد. ایجاز و تلخیص در اين نوع بیان، در درک مخاطب کودک مشکل ایجاد میکند.
این منتقد با بیان این که استفاده از کلماتی که در دایره واژگانی کودکان نیستند، لزومی ندارد، گفت: نباید ذهنیتی از جنگ به کودکان القا کنیم و لازم است واقعیت را با زیباترین تصاویر به آنها نشان دهیم.
احمد عرب لو نيز در پايان این نشست با بیان این که اگر اين کتابها به نثر نوشته میشد، موفقتر بود، تصریح کرد: زبان این کتابها روان و آهنگین نیست و برای گروه سنی خود در ساختار مناسبی قرار نمیگیرند.
وی با اشاره به این که شاعرانی که به عرصه ادبیات کودک و نوجوان وارد میشوند از شجاعت خاصی برخوردارند، گفت: با توجه به کتابسازی موجود، این کتابها اگر با تصاویر قوی همراه میشدند مناسبتر بودند. کتاب کودک بدون تصویرسازی معنایی ندارد و 50 درصد به زیبایی کار میافزاید.
پنجمين نشست نقد و بررسي آثار برتر دوازدهمين دوره انتخاب كتاب سال دفاعمقدس، با محوريت مجموعه 3 جلدي "بوي هلو و باروت"، "كتاب و آب ممنوع!" و "ساعت هفت و ربع" سروده محمد كاظم مزيناني، عصر ديروز 17 آذر 88 در كتابخانه "ايثار و شهادت" بنياد شهيد و امور ايثارگران برگزار شد.
نظر شما