سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - نیره حیدری: نویسندگان و پژوهشگران استان چهارمحال و بختیاری، در تبیین چالشها و فرصتهای پیشِ روی فرهنگ مطالعه، بر این نکته تأکید کردند که توسعه فرهنگ کتابخوانی، فرآیندی فراتر از برگزاری برنامههای مناسبتی و تشریفاتی است؛ این امر مستلزم پیوند میان کتاب و زندگی روزمره از طریق نهادینهسازی عادت مطالعه در کانون خانواده و نظام آموزشی، ایجاد فضاهای مطالعاتی جذاب و فراهمآوری دسترسی همگانی و کمهزینه به منابع است.
بازتعریف الگوی معرفی کتاب؛ از روایتگری تا پاسخگویی به نیازهای مخاطب
مهرانگیز محمودی، نویسنده روشندل و فعال عرصه کتاب استان، با تحلیل ضرورت بازنگری در شیوه تبلیغ و معرفی آثار، اظهار داشت: ترویج مطالعه مستلزم آن است که کتاب از حالت شیءِ صامت خارج شده و از طریق روایتهای جذاب و تشریح خلاقانه محتوا، با مخاطب پیوند برقرار کند.
وی افزود: معرفی کتاب نباید صرفاً به ارائه اطلاعات سطحی محدود شود، بلکه باید با ترسیم چشماندازی از تجربه مطالعه، انگیزه درونی مخاطب را برای ورود به جهان اثر برانگیزد.
محمودی در ادامه با اشاره به مؤلفه اقتصادی تأکید کرد: در عصر حاضر، تناسب میان توان اقتصادی اقشار مختلف جامعه و قیمت کتاب، یک ضرورتِ استراتژیک است تا خرید منابع مطالعاتی، از یک کالای تجملاتی به یک امکان همگانی و در دسترس تبدیل گردد.
نهادینهسازی از کانون خانواده و مدرسه؛ گذار از حفظکردن به لذتبردن
اکرم باقری، دیگر نویسنده استان، با تأکید بر اهمیت آموزشهای پیش از دبستان و دبستان، ترویج فرهنگ مطالعه را از تکالیف نهادهای دولتی خارج و به یک «مسئولیت جمعی» میان خانواده، رسانه و آموزش و پرورش نسبت داد.
وی تصریح کرد: هدف از مطالعه در دوران کودکی، تبدیل شدن به یک کنشِ لذتبخش و داوطلبانه است، نه یک فرآیند اجبارگونه و مبتنی بر حفظ کردن مطالب.
باقری با انتقاد از رویکردهای کلیشهای و توصیههای خشک خاطرنشان کرد: زمانی که مخاطب، کارکرد و فایده کاربردیِ مطالعه را در حل چالشهای زندگی روزمره خود احساس کند، انگیزه پایدار برای کتابخوانی در او شکل خواهد گرفت.
توسعه فضاهای مطالعاتی و تحقق عدالت فرهنگی در دسترسی به منابع
مریم رازی، پژوهشگر چهارمحال و بختیاری، با تبیین ضرورت ایجاد زیرساختهای فیزیکی، بر لزوم ایجاد مکانهای مطالعاتی فراگیر در سطح شهرها و روستای استان تأکید کرد و افزود: فضاهای مطالعاتی باید با رویکردی خلاقانه و ترکیبی از امکانات سرگرمی و بازی، محیطی امن و جذاب برای کودکان و بزرگسالان فراهم آورند تا مطالعه به تجربهای زیسته و اجتماعی تبدیل شود.
رازی در ادامه با اشاره به ضرورت عدالت در دسترسی هشدار داد: محدودیت جغرافیایی کتابخانههای عمومی و موانع اقتصادی، نباید منجر به محرومیت اقشار کمدرآمد از منابع معرفتی شود.
وی تأکید کرد: ترویج مطالعه نیازمند راهکارهای نوآورانه برای فراهمآوری منابع ارزان و در دسترس است تا کتابخوان شدن، از محدودیتهای مالی فراتر رود.
این پژوهشگر با تأکید بر ضرورت تناسب محتوا با نیازهای واقعی اظهار داشت: کتاب تنها زمانی میتواند جریانساز باشد که پاسخگوی دغدغهها، مشاغل و خواستههای جامعه باشد. کتاب باید با خواننده همسخن شود و در پیوند با نیازهای روزمره، معنای خود را بازنمایی کند.
رازی در بخش پایانی سخنان خود با تبیین رابطه میان مطالعه و توسعه فردی، بر ضرورت همسویی موضوعات کتاب با نیازهای معیشتی و اقتصادی جامعه تأکید کرد و اظهار داشت: امروزه بخش وسیعی از جامعه در پی بهبود وضعیت اقتصادی و ارتقای توانمندیهای شغلی خود هستند؛ از این رو، اگر متون و آثار با رویکردی کاربردی در حوزههای کسب درآمد، مدیریت فعالیتهای تجاری و مهارتآموزی تدوین شوند، پتانسیل جذب مخاطب در آنها به مراتب افزایش خواهد یافت.
وی با ارائه مثالهایی از ساختار جامعه افزود: از یک تولیدکننده و کارگر گرفته تا فعالان حوزه تجارت و فروشندگی، هر یک با چالشها و نیازهای متمایزی روبهرو هستند. تنها در صورتی میتوان به توسعه چشمگیر مطالعه دست یافت که محتوای کتاب، پاسخی هوشمندانه به پرسشها و ضرورتهای این گروههای مختلف باشد و بتواند ابزاری برای ارتقای سطح کیفی فعالیتهای آنان فراهم آورد.
آنچه از دیدگاه نویسندگان و پژوهشگران استان برمیآید این است که ترویج فرهنگ کتابخوانی، نیازمند یک «تغییر پارادایم» در نگاه عمومی و گذار از رویکردهای صرفاً توصیهای و برنامههای مقطعی و مناسبتی است.
در نهایت، ایجاد پیوند عاطفی با کتاب از دوران کودکی، بهرهگیری از الگوهای معرفی جذاب و نوآورانه، تسهیل دسترسی همگانی و اقتصادی به منابع معرفتی، و در کنار آن، توجه به نیازهای واقعی و مبرم جامعه، از جمله ارکان بنیادینی است که میتواند زمینهساز تحول پایدار در فرهنگ مطالعاتی و گسترش دانشبنیان در جامعه باشد.
نظر شما