مهدی محسنی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در یزد، با اشاره به ازسرگیری برگزاری نمایشگاه‌های استانی کتاب پس از حدود شش، هفت سال وقفه بیان کرد: نمایشگاه‌های استانی کتاب از سال گذشته دوباره کلید خوردند و در سال گذشته چهار نمایشگاه استانی برگزار شد، اما امسال تعداد این نمایشگاه‌ها به حدود ۱۴ مورد می‌رسد و نمایشگاه یزد نیز پنجمین نمایشگاهی است که در حال برگزاری است.
وی با اشاره به نظم اجرایی و شرایط بصری مطلوب نمایشگاه کتاب یزد افزود: نمایشگاه‌های استانی از سال ۱۴۰۵ در قالب جشنواره‌ای برگزار می‌شوند؛ به این معنا که ابعاد فرهنگی، محتوایی و مفهومی نمایشگاه‌ها در کنار ابعاد اقتصادی آنها مورد توجه قرار گرفته است.
معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران ادامه داد: نمایشگاه کتاب صرفاً یک ویترین بزرگ یا کتاب‌فروشی بزرگ نیست، بلکه فضایی است که در آن اتمسفری فرهنگی شکل می‌گیرد و مردم با روح کتاب و کتابخوانی تنفس می‌کنند. هدف این است که اثر حضور در نمایشگاه در ذهن، ضمیر و روان مردم ماندگار شود و پس از پایان چند روز برگزاری نمایشگاه نیز این اثرگذاری برای مدت طولانی باقی بماند و سرمنشأ جریان‌های فرهنگی جدید باشد.
نمایشگاه کتاب؛ بزرگ‌ترین رویداد فرهنگی سال در استان‌ها
محسنی با بیان اینکه حضور مسئولان مختلف در نمایشگاه‌های کتاب نشان‌دهنده میزان تأثیرگذاری این رویدادهاست، تصریح کرد: حضور استاندار، ائمه جمعه و مسئولان کشوری و لشکری در نمایشگاه، بیانگر اهمیت و جایگاه آن است. نمایشگاه کتاب بزرگ‌ترین رویداد فرهنگی استان در طول سال محسوب می‌شود و از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
وی با اشاره به حضور طیف‌های مختلف فکری و اجتماعی در نمایشگاه کتاب گفت: نمایشگاه کتاب بستری است که همه سلیقه‌ها در آن حضور پیدا می‌کنند؛ موافق و مخالف، منتقد و حامی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و مردم یکدیگر را در این فضا پیدا می‌کنند و به درک متقابل می‌رسند.
معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران، این رویداد را بستری برای وحدت و افزایش سرمایه اجتماعی کشور دانست و افزود: نمایشگاه کتاب زمینه‌ای برای کاهش تفرق و افزایش همدلی است؛ چراکه حول موضوعی شکل گرفته که همه مردم در آن اشتراک دارند. اگر در نمایشگاه قدم بزنید، با طیف‌های مختلفی از مردم مواجه می‌شوید؛ تنوعی که نه در فضای مجازی و نه در فضاهای عمومی به این شکل و با این گستردگی قابل مشاهده است.
محسنی ادامه داد: این همان جامعه‌ای است که باید داشته باشیم؛ جامعه‌ای متکثر و در عین حال متحد که مردم با سلیقه‌های مختلف در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. باید چنین فضایی را تکثیر و ترویج کنیم.
وی با تشریح اهداف نمایشگاه‌های استانی کتاب بیان کرد: نخستین هدف این نمایشگاه‌ها، ایجاد اجتماعات وحدت‌آفرین برای افزایش سرمایه اجتماعی کشور است. هدف دوم، بسط و توسعه فرهنگ کتابخوانی و هدف سوم، تقویت چرخه اقتصاد نشر کشور و کمک به مجموعه دست‌اندرکاران این حوزه از نویسنده تا کتاب‌فروش است.
معاون خانه کتاب و ادبیات ایران، توسعه عدالت فرهنگی و رساندن کتاب‌های مناسب به اقصی نقاط کشور را از دیگر اهداف این نمایشگاه‌ها عنوان کرد و گفت: افزایش دسترسی مردم به کتاب از طریق تخفیف‌ها و خدمات مختلفی که در نمایشگاه ارائه می‌شود، از جمله برنامه‌های ماست.
برگزاری برنامه‌های متنوع فرهنگی در کنار عرضه کتاب
محسنی با اشاره به برنامه‌های فرهنگی پیش‌بینی‌شده در نمایشگاه‌های استانی اظهار کرد: برنامه‌های فرهنگی متعددی در دل نمایشگاه‌ها برگزار می‌شود که از جمله آنها می‌توان به پرفورمنس‌های کتاب، تئاترهای خیابانی، برنامه‌های تولیدشده با هوش مصنوعی، سینماکتاب، دیدار با نویسندگان محبوب، برنامه‌های نقد و رونمایی کتاب، کتابخوانی جمعی و سایر برنامه‌های فرهنگی اشاره کرد.
وی افزود: همچنین برنامه‌های ویژه‌ای برای کودکان و نوجوانان در نظر گرفته شده است. مجموعه این برنامه‌ها در کنار یکدیگر محیطی جذاب ایجاد می‌کنند تا مردم صرفاً برای خرید کتاب به نمایشگاه مراجعه نکنند، بلکه در یک فضای فرهنگی حضور پیدا کنند، در کنار یکدیگر باشند و از این فضا لذت ببرند.
محسنی با تأکید بر ضرورت افزایش زمان حضور مردم در نمایشگاه گفت: ما وظیفه داریم کمک کنیم مردم ساعات بیشتری را در نمایشگاه سپری کنند؛ چراکه هرچه میزان حضور و زمان استفاده مردم از این فضا بیشتر باشد، ارزش و تأثیرگذاری اجتماعی نمایشگاه نیز افزایش پیدا می‌کند.
معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به برگزاری سیزدهمین نمایشگاه بزرگ کتاب استان یزد پس از هفت سال وقفه اظهار کرد: برگزاری این نمایشگاه پس از چنین وقفه‌ای برای یک استان فرهنگی اهمیت زیادی دارد. گاهی یک استان به لحاظ امکانات، محروم و گاهی برخوردار است، اما یزد استانی فرهنگی است که در حوزه دسترسی به نمایشگاه کتاب با محرومیت مواجه شده بود.
وی افزود: به همین دلیل، استاندار، معاونان استاندار و مسئولان استان توجه ویژه‌ای به این موضوع دارند و این حمایت‌ها در برگزاری نمایشگاه نقش مؤثری داشته است.
گفت‌وگو؛ محور اصلی سیزدهمین نمایشگاه کتاب یزد
محسنی، یکی از ویژگی‌های متمایز نمایشگاه امسال یزد را توجه ویژه به مفهوم گفت‌وگو دانست و گفت: این نخستین نمایشگاه کتاب ایران است که با رنگ‌وبو و حال‌وهوای گفت‌وگو در حال برگزاری است. اگر به جزیره‌ها، ستون‌ها و راهروهای نمایشگاه سر بزنید، در بخش‌های مختلف آن شعارها و جملاتی درباره گفت‌وگو مشاهده می‌کنید.
وی با اشاره به محتوای این جملات و پیام‌های فرهنگی بیان کرد: در یک جامعه زنده، صداهای گوناگون با یکدیگر گفت‌وگو می‌کنند. در جریان گفت‌وگو به معنایی می‌رسیم که شاید هیچ‌کدام از ما به‌تنهایی قادر به ساختن آن نباشیم. هیچ سخنی، واپسین سخن نیست و هر فهم و هر کتابی جایی برای پرسشگری و گفت‌وگو دارد.
معاون خانه کتاب و ادبیات ایران ادامه داد: جملاتی از کتاب‌ها و سخنان بزرگان و فیلسوفان مطرح دنیا گردآوری، به زبان مردم بازنویسی و در بخش‌های مختلف نمایشگاه نصب شده است تا مفهوم گفت‌وگو در فضای نمایشگاه جریان داشته باشد.
توجه ویژه به یاد و خاطره رهبر شهید انقلاب در نمایشگاه
محسنی با اشاره به دیگر ویژگی‌های نمایشگاه کتاب یزد اظهار کرد: یاد و خاطره رهبر فقید و شهید انقلاب اسلامی، کتاب‌خوان‌ترین رهبر دنیا، در این نمایشگاه به شکل برجسته‌ای نمایان شده است؛ موضوعی که در نمایشگاه‌های دیگر با این سطح و گستردگی وجود نداشته است.
وی افزود: یک بیلبورد با ابعاد بیش از ۱۰۰ متر در انتهای سالن به نام و یاد ایشان اختصاص پیدا کرده است. همچنین فضای ورودی نمایشگاه به‌عنوان یادمان طراحی شده و کتاب‌های تقریظی ایشان نیز در نمایشگاه عرضه می‌شود.
معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران با اشاره به حضور ناشران فعال در این حوزه گفت: تعدادی از کتاب‌های مرتبط با ایشان از سوی انتشارات انقلاب اسلامی، قدر ولایت، سوره مهر و دیگر ناشرانی که در این زمینه فعالیت می‌کنند، در نمایشگاه عرضه شده است.
محسنی، ویژگی دیگر نمایشگاه کتاب یزد را عرضه کتاب‌های غیرفارسی عنوان کرد و گفت: در این نمایشگاه صرفاً کتاب‌های ایرانی عرضه نمی‌شود، بلکه بخش بزرگی از فضای نمایشگاه به عرضه کتاب‌های انگلیسی و کتاب‌هایی به زبان‌های دیگر اختصاص یافته و کتاب‌های خارجی نیز با قیمت‌های مناسب در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته‌اند.
افزایش یارانه خرید کتاب با حمایت استانداری و خیرین
وی حمایت استاندار، معاونان استاندار، مسئولان استان و خیرین را از دیگر ویژگی‌های مهم نمایشگاه سیزدهم کتاب یزد برشمرد و افزود: این حمایت‌ها با هدف فراهم کردن دسترسی بهتر مردم به کتاب انجام شده و برای نخستین بار در یک نمایشگاه استانی، چنین سطحی از حمایت و مشارکت برای افزایش قدرت خرید مردم شکل گرفته است.
محسنی با اشاره به اعلام موجودیت مجمع خیرین کتاب استان یزد، همزمان با برگزاری این نمایشگاه گفت: مجمع خیرین کتاب استان یزد به مناسبت برگزاری این نمایشگاه اعلام موجودیت کرد و نخستین اقدام آن نیز حمایت از نمایشگاه کتاب بود.
معاون خانه کتاب و ادبیات ایران درباره جزئیات این حمایت توضیح داد: با این حمایت، سقف خرید مردم که پیش از این دو میلیون تومان بود، به سه میلیون تومان افزایش یافت و خرید مشمول یارانه نیز از این افزایش بهره‌مند شد. همچنین مجموع تخفیف و یارانه نمایشگاه از ۳۰ درصد به ۴۰ درصد افزایش پیدا کرد.
محسنی، این فرصت را برای علاقه‌مندان به کتاب ارزشمند دانست و گفت: این شرایط فرصت بسیار مغتنمی برای مردمی است که علاقه دارند کتاب تهیه کنند و فکر می‌کنم چنین فرصتی ممکن است تا سال آینده برای افراد فراهم نشود.
وی در ادامه با اشاره به امکانات و شرایط فیزیکی نمایشگاه کتاب یزد بیان کرد: امکانات رفاهی این نمایشگاه نسبت به بسیاری از نمایشگاه‌های دیگر بهتر است. ترکیب رنگ، چیدمان فضا، نورپردازی، موضوعات مختلف و سیستم تهویه به شکلی طراحی و تدارک دیده شده که مردم بتوانند با کیفیت مطلوب از فضای نمایشگاه استفاده کنند و با رضایت از آن خارج شوند.
حضور ناشران و کتاب‌فروشان استانی در کنار یکدیگر
معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران در بخش دیگری از سخنان خود به برنامه‌های جانبی نمایشگاه و حمایت از فعالان صنعت نشر استان اشاره کرد و گفت: در کنار برنامه‌های نمایشگاه، چند برنامه دیگر نیز اجرا شد که از برنامه‌های مستمر خانه کتاب و ادبیات ایران است.
وی افزود: نخستین برنامه، برگزاری ضیافت شام برای ناشران و کتاب‌فروشان فعال استان بود که حدود ۲۰ نفر در آن حضور پیدا کردند. در این نشست، مسائل و مشکلات آنها شنیده شد، درباره نحوه حضور در نمایشگاه راهنمایی‌های لازم ارائه شد و هماهنگی‌های مورد نیاز صورت گرفت. در حال حاضر نیز تعدادی از ناشران و کتاب‌فروشان استان در نمایشگاه حضور دارند.
محسنی با اشاره به شیوه جدید مشارکت ناشران و کتاب‌فروشان در نمایشگاه‌های سال ۱۴۰۵ اظهار کرد: برای نخستین بار توانستیم بدون ایجاد تعارض منافع، ناشران و کتاب‌فروشان را در کنار یکدیگر داشته باشیم.
وی ادامه داد: به این صورت که کتاب‌فروشان استان می‌توانند کتاب‌های خود را به نمایشگاه بیاورند و کتاب‌هایی را که در نمایشگاه از سوی خانه کتاب عرضه می‌شود، در اختیار مخاطبان قرار دهند. ناشران متعددی نیز امکان عرضه آثار خود از این طریق را دارند.
معاون خانه کتاب و ادبیات ایران با اشاره به ظرفیت گسترده ناشران کشور گفت: دست‌کم ۱۴۵۰ ناشر برند در کشور وجود دارند که در این نمایشگاه حضور ندارند. در مجموع بیش از ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ ناشر فعال در ایران داریم که از این تعداد، حدود ۳۵۰ ناشر در نمایشگاه حضور پیدا می‌کنند. بنابراین کتاب‌فروشان استان می‌توانند کتاب‌های ناشرانی را که در نمایشگاه حضور ندارند، عرضه و نمایندگی کنند و از یارانه نیز برای کتاب‌های خود بهره‌مند شوند.
محسنی با تأکید بر منافع اقتصادی این طرح برای کتاب‌فروشان افزود: انتظار داریم این طرح فروش بسیار خوبی برای کتاب‌فروشان داشته باشد و سود مناسبی نیز نصیب آنها شود.
وی در تشریح نحوه حضور فعالان نشر استان در فضای نمایشگاه گفت: ناشران و کتاب‌فروشان استانی غرفه حضوری در نمایشگاه دریافت می‌کنند. اگر دقت کرده باشید، در اطراف سالن غرفه‌هایی با عمق مناسب وجود دارد که مراکز پژوهشی، مراکز علمی، مراکز خدماتی استان، کتاب‌فروشان و ناشران استانی در آنها حضور دارند و محصولات خود را عرضه و فعالیت‌ها و خدماتشان را معرفی می‌کنند.
اختصاص بخش فروش مجازی نمایشگاه‌های استانی به کتاب‌فروشان
معاون خانه کتاب و ادبیات ایران در ادامه درباره فروش مجازی نمایشگاه‌های استانی کتاب نیز توضیح داد: از سال ۱۴۰۴ بخش مجازی فروش نمایشگاه‌های استانی فعال شد و پیش از آن چنین امکانی در نمایشگاه‌های استانی وجود نداشت.
وی افزود: پس از راه‌اندازی این بخش، تصمیم گرفتیم امکان فروش مجازی را صرفاً به کتاب‌فروشان استان اختصاص دهیم. این موضوع یک فرصت ویژه برای کتاب‌فروشان استانی محسوب می‌شود و زمینه حضور و فعالیت بیشتر آنها را در نمایشگاه‌های کتاب فراهم می‌کند.
نظر شما