سرویس استان‌های خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - سیده بهجت موسوی‌مقدم: درگز، شهری تاریخی و مرزی در شمال خراسان رضوی واقع شده است. در روزگاری که دسترسی به کتاب و مطبوعات برای ساکنان شهرهای دور از مراکز فرهنگی آسان نبود، درگز میزبان مردی شد که کتاب را چراغ دانایی و راهی برای روشنگری می‌دانست.
زنده‌یاد جلال ربیعی، کتاب‌فروش متعهد این شهر، از سال ۱۳۴۲ با برگزاری نمایشگاه‌های سالانه کتاب و تلاش برای گسترش فرهنگ مطالعه، کوشید پنجره‌ای به جهان دانش و اندیشه بگشاید و مردم زادگاهش را با تازه‌های کتاب و مطبوعات آشنا کند.
او در روزگاری که امکانات فرهنگی در درگز محدود بود، کتاب‌فروشی را فراتر از یک شغل و آن را فرصتی برای آگاهی‌بخشی و ارتقای فرهنگی جامعه می‌دانست؛ تلاشی که به‌ویژه در آشنایی جوانان و دانش‌آموزان با کتاب و فراهم‌کردن زمینه رشد علمی آنان نمود یافت.
کتاب «یاد جلال» نوشته محمد ربیعی، با گردآوری خاطرات مردم، دانشوران و نخبگان، به بازخوانی زندگی و خدمات فرهنگی این کتاب‌فروش می‌پردازد؛ مردی که نامش با کتابخوانی، گسترش مطبوعات و بالندگی فرهنگی درگز گره خورده است. این اثر، افزون بر ثبت خاطرات و یادهای به‌جامانده از جلال ربیعی، روایتی از نقش یک فعال فرهنگی در گشودن مسیر دانایی در شهری دور از مراکز بزرگ فرهنگی است؛ تلاشی که آثار آن در خاطره جمعی مردم درگز و روایت‌های نسل‌های مختلف بازتاب یافته است.
محمد ربیعی نویسنده این اثر در گفت‌وگو با ایبنا از این کتاب و این شخصیت فرهنگی در شهر مرزی درگز گفت.
نویسنده کتاب «یاد جلال»، در معرفی این اثر افزود: «یاد جلال» یادنامه‌ای مشتمل بر خاطرات مردم، دانشوران و نخبگان درباره زندگی پربار و تأثیرگذار مردی بی‌ادعا از تبار اندیشه، خرد، کتاب، رسانه، فرهنگ، ادب، قلم، نوشت‌افزار و دانایی است که از عنفوان نوجوانی در مسیر روشنگری مردم گام برداشت.
وی افزود: موضوع این کتاب، زندگی مردی از دیاری دور و محروم است که در آن سوی کوه‌های بلند هزارمسجد و گردنه الله‌اکبر، در ابیورد و درگز، زادگاه نادر، شیرمرد اتک، شغل کتاب‌فروشی، نوشت‌افزار و مطبوعات را برگزید تا روشنگر افکار مردم فهیم و جوانان شهر و دیار خود باشد.
نویسنده «یاد جلال» با اشاره به تلاش‌های خستگی‌ناپذیر جلال ربیعی در ترویج فرهنگ کتابخوانی و گسترش مطالعه و مطبوعات ادامه داد: او برای زدودن محرومیت فکری از زادگاهش تلاش کرد و در دل سلسله‌جبال هزارمسجد، مسیری به دنیای دانایی، خرد و مسائل روز گشود. وی با ارزش نهادن به کتاب و مطالعه، مردم شهر را با منابع دانایی و دانش آشنا کرد و زمینه دسترسی آنان به کتاب و مطبوعات را فراهم آورد.
ربیعی با بیان اینکه کتاب «یاد جلال» به نقش این شخصیت فرهنگی در پیشرفت علمی و شغلی جوانان درگز می‌پردازد، خاطرنشان کرد: بسیاری از دانشوران و افتخارآفرینان این شهر، موفقیت امروز خود را مدیون او می‌دانند و با نیک‌نامی از وی یاد می‌کنند. مردم درگز نیز جلال ربیعی را خادم و معمار فرهنگ این شهر می‌دانند؛ شخصیتی که زندگی‌نامه، خاطرات مردم و خدمات فرهنگی او در این کتاب به رشته تحریر درآمده است.
وی درباره محتوای کتاب و سبک نگارش آن تصریح کرد: این اثر با استقبال مردم و حتی استادان و نخبگان مواجه شده است. از جمله خدمات زنده‌یاد جلال ربیعی در حوزه کتاب و مطالعه، برگزاری نمایشگاه کتاب در شهر محروم و دورافتاده درگز بود که از سال ۱۳۴۲، هر سال در ۲۴ آبان، به همت او برگزار می‌شد. شرح برگزاری این نمایشگاه در صفحات ۸۹ تا ۹۳ و ۲۴۶ تا ۲۵۰ کتاب «یاد جلال» آمده است.
نویسنده کتاب «یاد جلال» در ادامه به بخشی از مطالب این اثر اشاره کرد و گفت: در صفحه ۲۴۶ کتاب آمده است که زنده‌یاد جلال ربیعی بیش از ۶۰ سال پیش، هر سال همزمان با بیست‌وسوم آوریل، به مناسبت آغاز هفته جهانی کتاب (۲۴ تا ۳۰ آبان)، در شهر کوچک، دورافتاده، مرزی و محروم درگز، نمایشگاه کتابی باشکوه به شیوه نمایشگاه‌های کتاب تهران و اروپا برگزار می‌کرد. به نوشته این کتاب، مردم فرهنگ‌دوست و خردورز درگز در دهه ۴۰، هر سال در انتظار برگزاری این نمایشگاه بودند.
ربیعی با تأکید بر اینکه هدف جلال ربیعی از برگزاری نمایشگاه کتاب کسب منفعت مادی نبود، افزود: هدف اصلی او ارتقا و گسترش فرهنگ کتابخوانی و مطالعه در شهر دورافتاده و بن‌بست درگز بود.
وی با اشاره به شیوه برگزاری این نمایشگاه‌ها بیان کرد: جلال ربیعی از ۲۴ آبان ۱۳۴۲ به بعد، هر سال به مناسبت هفته کتاب، نمایشگاهی در سالن اجتماعات آموزش‌وپرورش دایر می‌کرد. او با برنامه‌ریزی و هماهنگی آموزش‌وپرورش، دانش‌آموزان را در ساعات بین‌درسی و کارمندان ادارات و مردم را در ساعات عصر برای بازدید از نمایشگاه دعوت می‌کرد.
نویسنده «یاد جلال» آشنایی مردم با عناوین جدید کتاب و ارائه تخفیف‌های ویژه و چشمگیر را از جمله نتایج و جاذبه‌های این نمایشگاه برشمرد و افزود: جلال ربیعی با عشق و علاقه فراوان توانست بر فرهنگ درگز و پیشرفت تحصیلی جوانان و دانش‌آموزان تأثیر بگذارد؛ به‌طوری‌که مردم این شهر او را خادم و معمار فرهنگ درگز می‌نامیدند.
ربیعی همچنین با اشاره به نقش جلال ربیعی در توسعه زیرساخت‌های فرهنگی شهر گفت: بر اساس مدارک موجود، او در تأسیس کتابخانه عمومی درگز نقش داشت و عضو ثابت هیئت امنای این کتابخانه بود. وی سال‌ها روزنامه‌های مختلف را نیز به‌صورت رایگان در اختیار کتابخانه قرار می‌داد.
وی یادآور شد: سال 1404 به مناسبت هفتمین سال یاد جلال ربیعی، مراسم نکوداشت او با همت و استقبال مردم در درگز برگزار شد.
کتاب «یاد جلال؛ مروری بر زندگی زنده‌یاد جلال ربیعی» به قلم محمد ربیعی با ویرایش عباس ساعی، طراحی جلد سعید بابایی، صفحه‌آرایی محمدکاظم کاظمی در سال 1404 در هزار نسخه با قیمت 450 هزار تومان توسط نشر آئین تربیت در مشهد منتشر شد.
نظر شما