سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، قدم زدن در خیابان‌های سنگ‌فرش بروکسل، پیش از آنکه تجربه تماشای پایتخت دیپلماسی اروپا باشد، دعوتی خاطره‌انگیز به خلوت دنج کافه‌ها و عطر ماندگار کاغذهای کهنه است. این شهر که در لغت به معنای «کلبه مرداب» است، برای دوستداران کتاب، فقط مقصدی برای خرید نیست؛ جغرافیایی زنده از خیال و معماری است که در آن، فضاهای تاریخی هویتی جدید یافته‌اند. در مرکز این کهن‌شهر اروپایی، کتاب‌فروشی‌ها نه جزیره‌هایی دورافتاده و منزوی، بلکه حلقه‌های پیوسته‌ای از یک زنجیره شگفت‌انگیزند که کنار یکدیگر، گردشگران و اهالی ادب را به سفری در زمان و زیبایی دعوت می‌کنند.
نخستین ایستگاه این پرسه فرهنگی، درست در قلب شهر و در دالان‌های سرپوشیده و شکوهمند گالری سلطنتی «سَنت هوبرت» رقم می‌خورد؛ بنایی چشم‌نواز که قدمتش به دهه ۱۸۴۰ میلادی بازمی‌گردد. در میان طاق‌های نئوکلاسیک این مرکز خرید تاریخی، تابلوی کتاب‌فروشی «تروپیسمز» خودنمایی می‌کند؛ مکانی که با ورود به آن، تپش شتابان دنیای معاصر، ناگهان آرام می‌گیرد.
سالن اصلی، فضایی فراخ و تماشایی با سقفی بلند و آینه‌کاری‌های خیره‌کننده‌ای است که گذشته پُرشکوه آن را یادآوری می‌کند؛ ساختمانی اصیل که دهه‌ها پیش، طنین نغمه‌های زنده یک باشگاه مشهور موسیقی را در خود جای داده بود و اکنون اوای آرام‌بخش آن به نجوای عاشقان کتاب سپرده شده است.
انعکاس قفسه‌های چوبی انباشته از کتاب در آینه‌های قدی کهن، عمقی بی‌پایان به فضا بخشیده است؛ گویی در تالار قصری افسانه‌ای قدم می‌زنید که کلمات، یگانه فرمانروایان آن هستند.
تنها چند گام آن‌سوتر و در ادامه همان مسیر پیاده‌روی، جلوه دیگری از قرن نوزدهم خود را آشکار می‌سازد: گالری «بورتیر». این گذرگاه تاریخی با نوری ملایم که از سقف‌های شیشه‌ای فرومی‌ریزد، فضایی آرام‌تر و رازآلودتر دارد. غرفه‌های چوبی این راسته، هم‌نشینی نابی میان متن و تصویر خلق کرده‌اند؛ در یک‌سو نسخه‌های نایاب و کتاب‌های نایافتنی ورق می‌خورند و در سوی دیگر، آثار هنری، چاپ‌های دستی و تابلوهای نقاشی چشمان مخاطب را نوازش می‌دهند.
این ترکیب متوازن، بورتیر را به پاتوقی ایده‌آل برای اهل تفکر و خریداران آثار نایاب بدل کرده است؛ کسانی که کتاب را نه ابزاری مصرفی، بلکه یک اثر هنری تمام‌عیار می‌دانند.
اما هویت بروکسل بدون یکی از بزرگ‌ترین میراث‌های معاصرش ناقص می‌ماند: هنر داستان‌گویی تصویری یا همان داستان‌های مصور. با ۱۰ دقیقه پیاده‌روی در امتداد خیابان، معماری باشکوه «مرکز هنرهای مصور بلژیک» سر برمی‌آورد. در دل این ساختمان، کتاب‌فروشی «اسلامبرلند» قرار دارد؛ مکانی بی‌نظیر برای شیفتگان کمیک.
قفسه‌های پُرشمار این فروشگاه تا بلندای سقف قد کشیده‌اند و جهان‌های رنگارنگ مصور را به نمایش گذاشته‌اند. تنوع آثار در اسلامبرلند نشان می‌دهد که در فرهنگ این دیار، خطوط نقاشی و دیالوگ‌ها نقشی بی‌بدیل در بازآفرینی تخیل و انتقال مفاهیم مدرن ایفا می‌کنند.
علاوه براین این شهر تجسم مدرنی از آشتی دادن کتاب با زندگی روزمره دارد که در فضایی به‌نام «کوک آند بوک» تجلی یافته است؛ پدیده‌ای نوآورانه و مفهومی که مرز میان تغذیه اندیشه و جسم را کنار هم آورده است. در کوک آند بوک، کتاب‌فروشی دیگر صرفاً فروشگاه نیست، بلکه سبک نوینی از زیست شهری است. در این مجموعه هیجان‌انگیز، بازدیدکنندگان می‌توانند کنار قفسه‌ها بنشینند و میان صفحات منوهایی که با الهام مستقیم از کتاب‌های آشپزی ملل چیده شده‌اند، غذای محبوبشان را سفارش دهند.
خلاقیت‌های دیداری در کوک آند بوک تصویری ماندنگار برای مخاطبان ساخته است. بر فراز سر مخاطبان، صدها جلد کتاب با نخ‌هایی نامرئی از سقف معلق شده‌اند و نمایی از رهایی واژه‌ها در هوا را تداعی می‌کنند. هر گوشه از این فروشگاه عظیم، روایتی متمایز دارد.
بروکسل از رهگذر این فضاهای ناب، تصویری نو از کتاب و فضاهای عرضه آن پیش چشم می‌گذارد؛ رویکردی که نشان می‌دهد چگونه می‌توان معماری قرن نوزدهم، هنر گرافیک و طراحی فضاهای مدرن را برای بازگرداندن کتاب به کانون نبض شهر به‌کار گرفت. در زمانه‌ای که نسخه‌های دیجیتال بخش عمده‌ای از زمانه ما را تسخیر کرده‌اند، این گوشه‌های درخشان بروکسل یادآوری می‌کنند که لمس، عطر و تجربه فیزیکی مواجهه با کتاب، هرگز جایگزینی در جهان مجازی نخواهد داشت.
نظر شما