سرویس بین‌الملل خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- الهه شمس: ساکنان بومی قاره هزاران سال سنت قصه‌گویی شفاهی داشتند، اما قالب رمان با بار واقع‌گرایانه و تحلیل روانی‌اش، در قرن هجدهم پدیده‌ای مدرن و همگام با طبقه متوسط بریتانیا بود. کوئینتوس سروینتون گرچه با زاویه دید سوم‌شخص آغاز می‌شود و خاطرات قهرمانی از بدو تولد در ۱۷۷۲ تا چرخش به سوی خلافکاری را روایت می‌کند، در واقع سرگذشت خود نویسنده است: هنری ساوری، فرزند یک بانکدار سرشناس انگلیسی که به خاطر جعل برات‌های مالی برای جبران ورشکستگی‌اش به اعدام محکوم شد و با تخفیف مجازات، به جزیره تبعیدیان رسید. ساوری پس از رهایی مشروط نیز دست از جعل برنداشت و سرانجام سال ۱۸۴۲ در زندان مخوف پورت آرتور جان باخت، هرچند قهرمان داستانش در جهان قصه به رستگاری و آغوش همسر وفادارش بازمی‌گردد.

کمتر کسی می‌داند که نخستین رمان منتشرشده در بخش خشکی و اصلی استرالیا را زنی به نام آنا ماریا بان با عنوان نگهبان (The Guardian) در سال ۱۸۳۸ در سیدنی منتشر کرد؛ هویتی ناشناخته که تا دهه ۱۹۶۰ در ابهام ماند تا اینکه دست‌نوشته پسرش پرده از نام این زن جوان بیوه برداشت. او دختر یک افسر ارتش بریتانیا بود که پس از مرگ ناگهانی همسر ناخدایش، با کوهی از بدهی تنها ماند و تنها رمان زندگی‌اش را نوشت.

فضای رمان نگهبان برخلاف محل زندگی نویسنده، نه در استرالیا بلکه در انگلستان و اروپای قاره‌ای می‌گذرد؛ داستانی گوتیک و تکان‌دهنده با مایه‌های عشق بیمارگون، تجاوز، و رشته‌ای از خودکشی‌های تلخ خانوادگی. به باور منتقدان معاصر نظیر الیزابت وبّی و الیزابت مالکوم، این اثر فراتر از ضعف‌های ادبی‌اش، آینه تمام‌نمای هراس‌های روانی، غربت، فاصله ترسناک اقیانوس و دشواری‌های زندگی زنان کاتولیک طبقه متوسط در نخستین دهه‌های استعمار است.

شاید امروز هیچ‌کدام از این دو کتاب شاهکار ادبی خوانده نشوند. یکی بیش از حد اندرزگونه و پرطمطراق است و دیگری درگیر ملودرام‌های اغراق‌آمیز. اما ارزش تاریخی و جامعه‌شناختی آن‌ها انکارناپذیر است. بررسی مضامینی چون جعل، اصالت و وقار زنانه در اثر ساوری، و شایعه، آشفتگی طبقاتی و تنش‌های مذهبی در اثر بان، یادآوری می‌کند که ادبیات استرالیا از همان نخستین گام‌های مکتوب، آمیخته با تجربه ناگزیر تبعید، مهاجرت و اتصال به دنیای پیرامون بوده است.

منبع: theconversation