به گزارش سرویس علم خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نظام سلامت در دنیای مدرن امروز با چالشهای پیچیدهای دستبهگریبان است. از افزایش هزینههای درمانی گرفته تا سالمندی جمعیت و نیاز به مراقبتهای تداومدار، همگی لزوم بازنگری در مدلهای سنتیِ درمانمحور را بیش از پیش نمایان کردهاند. در این میان، طرح پزشک خانواده بهعنوان یکی از پیشرفتهترین و کارآمدترین راهکارها، در بسیاری از کشورهای پیشرو و توسعهیافته، نه تنها یک انتخاب، بلکه اساس و ستون فقرات نظام سلامت را شکل میدهد.
کشورهایی نظیر انگلستان، کانادا، هلند و کشورهای حوزه اسکاندیناوی، با استقرار نظام ارجاع مبتنی بر پزشک خانواده، توانستهاند مدیریت منابع را بهینه کرده و عدالت در سلامت را محقق سازند. طبق آمارهای سازمان جهانی بهداشت (WHO)، کشورهایی که سیستم مراقبتهای اولیه (Primary Health Care) قدرتمندی دارند، بهطور میانگین تا ۳۰ درصد هزینههای غیرضروری نظام سلامتشان کاهش یافته و نرخ مرگومیر نوزادان و کودکان در آنها به شکل چشمگیری پایینتر از کشورهایی است که فاقد نظام ارجاع متمرکز هستند.
پزشک دوران سلامت
پزشک خانواده در این مدل، دروازهبان نظام سلامت است؛ کسی که با شناخت دقیق از سوابق بیمار و خانواده او، از مراجعات مکرر و سردرگم به متخصصان متعدد جلوگیری کرده و جریان ساختارمند بیماران را مدیریت میکند. به گفته کارشناسان، ویژگیهای بنیادین پزشک خانواده شامل جامعیت، تداوم، خانوادهنگری، جامعهنگری و سلامتنگری است؛ یعنی پزشک نه فقط در زمان بیماری، بلکه در دوران سلامت نیز برای ارتقای کیفیت زندگی مراجعانش برنامه دارد.
در همین راستا، کتاب «پزشکی خانواده: بیماریهای شایع کودکان» نوشته سید اسماعیل مناقب، استادیار گروه پزشکی خانواده دانشگاه علوم پزشکی شیراز با همکاری جمعی از پزشکان برجسته این دانشگاه، اثری است که در پی پاسخ به نیازهای مبرم بالینی در این حوزه تالیف شده است. این کتاب تلاشی هدفمند برای پر کردن شکاف میان دانش تئوری و کاربرد بالینی در سطح نخست خدمات درمانی است.
توانمندسازی پزشکان؛ هدف اصلی مولف
اسماعیل مناقب، نویسنده کتاب، در مقدمه این اثر بر اهمیت نگاه تخصصی به طب عمومی تأکید کرده و آورده است: «کتاب حاضر تلاشی برای توانمندسازی پزشکان خانواده و تسهیل مسیر ارجاع در زمینه بیماریهای شایع کودکان است. مطالب این اثر بر اساس جدیدترین راهنماهای بالینی (Clinical Guidelines) از جمله کتاب مرجع کودکان نلسون و سایر منابع معتبر بینالمللی تدوین شده است تا پزشکان در سطح اول خدمات، با اعتمادبهنفس و دقت بیشتری به تشخیص و درمان بپردازند.»
این اثر که با همت اعضای هیئت علمی گروه تخصصی پزشکی خانواده و گروه کودکان دانشگاه علوم پزشکی شیراز به رشته تحریر درآمده، در دو بخش اصلی و ۱۶ فصل تدوین شده است.
بخش نخست کتاب با عنوان (رویکرد تشخیصی به شکایتهای بالینی شایع کودکان در طب خانواده) به مهارتهای پایه برای مواجهه با بیمار میپردازد. پزشکان در این بخش میآموزند که چگونه با علائم مبهم و شکایتهای رایج، برخوردی سیستماتیک داشته باشند.
بخش دوم کتاب نیز به بیماریهای شایع کودکان در سطح ۱ ارائه خدمات بهداشتی و درمانی اختصاص دارد. در این بخش، بیماریها به تفکیک دستگاههای بدن دستهبندی شدهاند؛ از اختلالات دستگاه گوارش و کبد گرفته تا بیماریهای دستگاه تنفس فوقانی و تحتانی، بیماریهای اسکلتی-عضلانی و مشکلات چشم و گوش و حلق و بینی.
علاوه بر این، فصول ویژهای به چالشهای شایع و دغدغهمند برای والدین اختصاص یافته است؛ از جمله «کولیک شیرخواران»، «اسهال حاد در کودکان»، «سرماخوردگی»، «آسم» و «بیماریهای تبدار» نظیر سرخچه، سرخک و مخملک که تشخیص زودهنگام آنها در سطح اول، میتواند از عوارض جدی و بستریهای غیرضروری در بیمارستانها جلوگیری کند.
این کتاب نهتنها بهعنوان یک راهنمای بالینی برای پزشکان طرح پزشک خانواده، بلکه به عنوان یک منبع آموزشی برای دانشجویان پزشکی و دستیاران تخصصی پزشکی خانواده، گامی مؤثر در جهت استانداردسازی ارائه خدمات درمانی به کودکان ایران عزیز محسوب میشود.
نظر شما