به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در زنجان، آیین اختتامیه پنجمین جشنواره ملی دوسالانه داستاننویسی ترکی رضوی «قیزیل ایوان» در حالی در زنجان برگزار شد که محمدمهدی احمدی، مشاور عالی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، با واکاوی کارکردهای اجتماعی و فرهنگی داستان، بر ضرورت ارتقای کیفی آثار رضوی از سطح مناسک به ژرفای معرفت تأکید کرد.
داستان؛ پل میان مفاهیم انتزاعی و زندگی عینی
احمدی در این آیین با اشاره به ظرفیتهای قصههای دینی گفت: داستان، بهویژه داستانهای دینی، بستری برای انتقال مفاهیم انتزاعی به واقعیتهای اجتماعی است. مفاهیمی همچون عدالت، آزادی، خدمت و مردمداری در فضای ذهنی و انتزاعی، مفاهیمی خشک هستند، اما روایت داستانی با عینیت بخشیدن به این مفاهیم از طریق شخصیتپردازی، آنها را به بطن سبک زندگی مردم وارد میکند و از حالت یک متن خشک خارج میسازد.
مشاور عالی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان اینکه داستانهای ملی و دینی نقشی راهبردی در ارتقای «تابآوری اجتماعی» ایفا میکنند، افزود: تاریخ ایران سرشار از بحرانها و تلاطمهاست، اما جامعه ایرانی همواره با تکیه بر فرهنگ و هویت خود توانسته است از این آزمونها سربلند عبور کند.
وی با استناد به جایگاه شاهنامه فردوسی به عنوان پشتوانه هویتی و مقاومت ملی، تصریح کرد: شاهنامه سرشار از الگوهای ایستادگی است؛ داستان کاوه آهنگر و مبارزه با ظلم، نشان میدهد که انسان باید در برابر بیعدالتی، روحیهای مقاوم و امیدوار داشته باشد. در حوزه دینی نیز قصص قرآنی همچون روایت حضرت موسی (ع) در برابر فرعون، نمونهای از امیدبخشی در اوج خفقان است. روایت داستانی زندگی این قهرمانان، الگویی عملی برای نسل امروز جهت مقابله با تهدیدهاست.
احمدی در بخش اصلی سخنان خود با آسیبشناسی جریان تولید آثار دینی، خطاب به نویسندگان حاضر در جشنواره گفت: ما در حوزه فرهنگ دچار نوعی «مناسکمحوری» شدهایم. عزاداری و ابراز ارادت ارزشمند است، اما رسالت نویسنده، عبور از شعار و ورود به حوزه «معرفتشناسی» است. نویسندگان نباید در سطح مناسک متوقف شوند، بلکه باید به سراغ تبیین سیره عملی ائمه اطهار (ع) در تعاملات اجتماعی، برخورد با دوست و دشمن و روابط خانوادگی بروند.
وی با نقل حکایتی از یک نویسنده مسیحی لبنانی که سالها پیش درباره عدالت امام علی (ع) قلم زده بود، افزود: آن نویسنده با مطالعه سیره عملی امام علی (ع) و مشاهده پایبندی ایشان به عقلانیت و کرامت انسانی حتی در مواجهه با دشمنان، شیفته این شخصیت شد. این، قدرتِ روایتِ معرفتی است؛ وقتی عدالت و کرامت در قالب داستان روایت شود، سبک زندگی جامعه به سوی تعالی حرکت میکند.
وی در پایان با تأکید بر مسئولیت اصحاب فرهنگ در قبال نسل جوان، خاطرنشان کرد: حوزه فرهنگ باید در افزایش آگاهی و رشد فکری جامعه نقشآفرین باشد. داستاننویسی یکی از مؤثرترین ابزارها برای ارتباط با نسل جدید و انتقال مفاهیم ارزشمند است؛ مشروط بر اینکه این مفاهیم بر اساس فطرت انسانی و با استدلال و معرفت عمیق بیان شوند.
حمایت از ادبیات بومی و فرهنگ رضوی، راهبرد تقویت زیرساختهای فرهنگی و استعدادیابی
سید محسن صادقی استاندار زنجان نیز در ادامه این آیین با تأکید بر ضرورت پیوند میان هنر و هویت بومی، برگزاری جشنوارههای ادبی با محوریت فرهنگ رضوی را اقدامی هوشمندانه در مسیر تقویت تابآوری و هویت ملی دانست.
وی همچنین بر اهمیت گذار از رویکردهای نخبگانی به سوی مشارکتهای عمومی در حوزه فرهنگ و هنر تأکید کرد.
استاندار زنجان با اشاره به تلاشهای صورت گرفته برای ارتقای سطح فرهنگی استان، از بازسازی فرهنگسرا و برنامهریزی برای افتتاح «نگارخانه مبارک امام رضا(ع)» به عنوان گواهی بر عزم مسئولان در تقویت زیرساختهای فرهنگی یاد کرد و افزود: توسعه زیرساختهای فرهنگی، تنها به ساخت بنا محدود نمیشود، بلکه ایجاد فضاهای پویا برای آموزش و فعالیتهای ادبی، بخشی از زنجیره توسعه است که با جدیت دنبال میشود.
صادقی با اشاره به اهمیت زبان ترکی در استان، این زبان را گنجینهای از حکمت، آداب و تجربه تاریخی مردمان دانست که در ساخت تمدن ایران نقشآفرین بودهاند.
وی تصریح کرد: داستاننویسی به زبان ترکی، نباید صرفاً به معنای حفظ یک میراث زبانی در قالبهای قدیمی باشد؛ بلکه هدف ما این است که با استفاده از زبان زنده و همگانی داستان، این میراث را با دغدغهها و نیازهای نسل امروز پیوند بزنیم و حیات تازهای به آن ببخشیم.
وی همچنین با اشاره به عنوان «قیزیل ایوان» (ایوان طلا) افزود: این نام به زیبایی، پیوند میان هنر و ارادت به ساحت قدسی امام هشتم(ع) را تبیین میکند و فرصتی است که باید از آن برای تولید آثار مبتنی بر کرامت، عدالت و مدارا بهره برد.
استاندار زنجان در ادامه سخنان خود با تأکید بر برنامهریزی جشنواره برای گروههای سنی مختلف، بهویژه نوجوانان و جوانان، گفت: سرمایهگذاری اصلی کشور باید بر روی استعدادیابی و ایجاد میدان برای نسل سوم انقلاب متمرکز باشد. جشنوارههایی با این رویکرد، به جای تمرکز صرف بر گفتگوهای تخصصی، به سمت داستاننویسی عمومی حرکت کردهاند تا مفاهیم عالی فرهنگ رضوی را از فضای محدود نخبگانی به بطن جامعه و میان مردم برسانند.
وی با اشاره به ماهیت دشوار این نوع جشنوارهها، خاطرنشان کرد: برای دستیابی به خروجیهای باکیفیت در حوزه ادبیات بومی، نیاز به آموزشهای ویژه و گسترده، بهویژه در مناطق آذربایجنشین و استانهای شمالغرب کشور از جمله زنجان وجود دارد تا نویسندگان بتوانند مفاهیم ارزشمند را در قالب روایتهای مدرن و اثرگذار ارائه دهند.
جشنواره بینالمللی امام رضا (ع)؛ از رویکرد علمی تا تعالی فرهنگی در استان زنجان
جعفر محمدی مدیرکل فرهنگ و ارشاد زنجان نیز در این آیین با تأکید بر ماهیت آموزشی این رویداد، گفت: این جشنواره صرفاً یک میدان رقابتی نیست، بلکه در واقع یک کلاس درس بزرگ فرهنگی است. پیش از برگزاری این مرحله، برنامههای گستردهای در قالب داستاننویسی در مناطق مختلف و شهرستانها اجرا شد تا بستری مناسب برای هنرمندان فراهم شود. وی همچنین از نقش کانون مساجد و فعالان فرهنگی در توسعه این مسیر قدردانی کرد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به پیشینه تاریخی این جشنواره اشاره کرد و گفت: جشنواره بینالمللی امام رضا (ع) ریشههای طولانی دارد؛ اما در استان زنجان، این مسیر از همایش علمی "بیانات رضوی" آغاز شد. با این حال، با توجه به جایگاه برجسته ادبیات در استان زنجان، در جلسات مشترک با بنیاد امام رضا (ع) استدلال کردیم که بهترین راه برای تعامل با مخاطب، حرکت به سمت گونههای فرهنگی و ادبیات است.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد زنجان با اشاره به چالشهای موجود در حوزه ادبیات زبان مادری، افزود: نوشتن به زبان ترکی، به دلیل ویژگیهای ساختاری و دشواریهای خاص خود، چالشی بزرگ است. کنشگران و فعالان ادبیات زنجان با تکیه بر زبان مادری، تلاشهای مضاعفی را به خرج دادند تا این جشنواره پا به زمین بگذارد و هویت فرهنگی استان را در این رویداد منعکس کند.
به گزارش ایبنا در این جشنواره ۲۰۲ نفر در دو رده سنی زیر ۱۸ سال و بالای ۱۸ سال در دو بخش داستانک و داستان کوتاه شرکت کردند که ۲۵۷ اثر در بخش داستانک و ۴۳ اثر در بخش داستانک کوتاه بود.
نظر شما