سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتابخانههای عمومی در سالهای اخیر از کارکرد سنتی خود بهعنوان محلی برای امانت و مطالعه کتاب فاصله گرفته و به یکی از کانونهای مهم فرهنگی، آموزشی و اجتماعی در شهرها و روستاها تبدیل شدهاند؛ تحولی که در کتابخانه عمومی امام حسین (ع) شهرستان چگنی نیز با توسعه فضا، تجهیز بخشهای مختلف و ابتکار کتابداران، رنگ و بوی تازهای به خود گرفته است.
کتابخانه عمومی امام حسین (ع) چگنی که روزگاری با زیربنای محدود و در قالب یک کتابخانه پیشخوان فعالیت میکرد، امروز با توسعه فضای فیزیکی و گسترش دامنه خدمات، به محیطی پویا و متناسب با نیاز گروههای مختلف سنی تبدیل شده است؛ مرکزی که تلاش میکند کتاب و مطالعه را نه فقط در چهار دیوار کتابخانه، بلکه در دورترین نقاط شهرستان نیز در دسترس علاقهمندان قرار دهد.
این کتابخانه پیش از اجرای طرح تجهیز، توسعه و شادابسازی، ۱۳۷ مترمربع زیربنا داشت که با الحاق ۱۴۰ مترمربع فضای جدید، مساحت آن به ۲۷۷ مترمربع افزایش یافته است.
این افزایش فضا، زمینه را برای بازطراحی بخشهای مختلف کتابخانه و ارائه خدمات متنوعتر فراهم کرده و اکنون بخش کودک، سالنهای مطالعه مجزا، بخش نشریات و فضاهای خدماتی جدید در این مجموعه ایجاد شده است.
توسعه فیزیکی کتابخانه تنها بخشی از این تحول است و آنچه بیش از هر چیز در روند فعالیت این مرکز فرهنگی خودنمایی میکند، تلاش و خلاقیت کتابداران برای پاسخگویی به نیاز مخاطبان و گسترش خدمات به خارج از فضای کتابخانه است.
وقتی کتابخانه به سراغ مخاطب میرود
در مناطقی که فاصله روستاها و پراکندگی جمعیت میتواند دسترسی کودکان و نوجوانان به کتاب و منابع فرهنگی را دشوار کند، کتابخانه عمومی امام حسین (ع) تلاش کرده است با اجرای طرحهای ابتکاری، این فاصله را کاهش دهد.
اجرای طرحهای «کولهکتاب» و «پیک کتاب» از جمله اقداماتی است که با هدف رساندن کتاب و منابع مطالعاتی به روستاهای دوردست شهرستان چگنی انجام میشود. در قالب این طرحها، کتاب از قفسههای کتابخانه خارج شده و مسیر خود را به سمت مخاطبانی طی میکند که ممکن است امکان مراجعه مستمر به کتابخانه را نداشته باشند.
این رویکرد، بهویژه برای کودکان و نوجوانان روستایی، فرصتی برای آشنایی بیشتر با کتاب و تقویت عادت مطالعه فراهم کرده است و نشان میدهد خدمات کتابخانهای میتواند متناسب با شرایط جغرافیایی و نیازهای جامعه هدف، شکلهای متنوعی به خود بگیرد.
کتابخانهای برای همه اعضای خانواده
توسعه فضای کتابخانه و ایجاد بخشهای تخصصی، امکان حضور گروههای مختلف مخاطبان را نیز افزایش داده است.
بخش کودک با فراهم کردن محیطی متناسب با نیازهای سنی این گروه، زمینه حضور بیشتر کودکان و خانوادهها را در کتابخانه فراهم کرده و سالنهای مطالعه مجزا نیز شرایط مناسبتری برای مطالعه و استفاده از منابع فراهم آورده است.
در کنار این امکانات، بخش نشریات و دیگر خدمات کتابخانهای، مجموعه را از یک مرکز صرفاً امانتدهنده کتاب فراتر برده و به فضایی برای مطالعه، یادگیری، گفتوگو و تعامل اجتماعی تبدیل کرده است.
اکنون خانوادهها میتوانند کتابخانه را نه تنها به عنوان محلی برای دریافت کتاب، بلکه به عنوان یک فضای فرهنگی برای گذران اوقات فراغت، یادگیری و ارتباط با دیگر اعضای جامعه تجربه کنند.
سرمایه اصلی؛ نیروی انسانی خلاق
تجربه کتابخانه امام حسین (ع) شهرستان چگنی نشان میدهد که توسعه کتابخانه تنها به افزایش متراژ و تجهیز فضا محدود نمیشود. در کنار امکانات فیزیکی، نیروی انسانی خلاق و دغدغهمند نقش مهمی در تبدیل یک کتابخانه به کانونی فعال و اثرگذار دارد.
کتابداران این مجموعه با شناسایی نیازهای مخاطبان و طراحی برنامههایی متناسب با شرایط منطقه، تلاش کردهاند خدمات کتابخانه را از شکل سنتی خارج کرده و ارتباطی مستمر با کودکان، نوجوانان و خانوادهها ایجاد کنند.
گسترش فعالیتها به روستاهای دوردست نیز بخشی از همین نگاه است؛ نگاهی که بر اساس آن، دسترسی به کتاب و خدمات فرهنگی نباید به محل استقرار ساختمان کتابخانه محدود شود.
حرکت از امانت کتاب به سمت زیست فرهنگی
کتابخانه عمومی امام حسین (ع) چگنی امروز در مسیر تبدیل شدن به یک مرکز فرهنگی اجتماعی قرار دارد؛ مرکزی که در آن توسعه فیزیکی با ایدههای تازه و خدمات نوآورانه همراه شده است.
افزایش زیربنا از ۱۳۷ به ۲۷۷ مترمربع، ایجاد بخش کودک، سالنهای مطالعه مجزا و بخش نشریات و در کنار آن اجرای طرحهایی مانند «کولهکتاب» و «پیک کتاب»، مجموعهای از اقدامات را شکل داده که هدف مشترک آنها تسهیل دسترسی مردم منطقه به کتاب و خدمات فرهنگی است.
این تجربه نشان میدهد حتی در شهرستانها و مناطق روستایی نیز میتوان با تکیه بر ظرفیتهای موجود، خلاقیت کتابداران و شناخت دقیق نیازهای جامعه، کتابخانه را به فضایی زنده و اثرگذار تبدیل کرد؛ فضایی که کتاب در آن تنها یک منبع مطالعاتی نیست، بلکه بهانهای برای یادگیری، گفتوگو، ارتباط اجتماعی و تقویت سرمایه فرهنگی جامعه است.
کتابخانه امام حسین (ع) شهرستان چگنی اکنون با پشت سر گذاشتن دورهای از محدودیتهای فضایی و خدماتی، در مسیر تازهای قرار گرفته است؛ مسیری که مقصد آن تنها توسعه یک ساختمان نیست، بلکه گسترش فرهنگ مطالعه و رساندن کتاب به خانهها، کودکان و روستاهایی است که شاید فاصله زیادی با نزدیکترین قفسه کتاب داشته باشند.
نظر شما