به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نشست کارگروه شورای هماهنگی پاسداشت زبان فارسی، با حضور محسن جوادی، معاون امور فرهنگی، غلامرضا طریقی، مدیرکل دفتر ادبیات و زبان فارسی وزارت فرهنگ و دبیر شورای پاسداشت زبان فارسی، یدالله گودرزی، نماینده صداوسیما، محمدجوادحق‌شناس، نماینده وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، مرضیه صمیمیت، نماینده وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، علی شیوا، نماینده فرهنگستان زبان و ادب فارسی، مریم رجبی، نماینده دفتر چاپ وزارت فرهنگ، رسول پاپایی، نماینده وزارت کشور، سیدمهدی باقریان، نماینده وزارت آموزش و پرورش، حمیدرضا نمازی، نماینده وزارت بهداشت، همایون فیلی‌زاده، نماینده پلیس نظارت بر اماکن اداری، مرتضی اسفندقه، دستیار ویژه شهرداری تهران، حسین ناطقی، نماینده وزارت اقتصاد و علی ایلنت، مدیر طرح و برنامه خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد.

قانون و آیین‌نامه پاسداشت زبان فارسی نیازمند بازنگری است

غلامرضا طریقی، مدیرکل دفتر ادبیات و زبان فارسی معاونت امور فرهنگی و دبیر شورای پاسداشت زبان فارسی، در ابتدای نشست با اشاره به مصوبات جلسه گذشته، بر تشکیل منظم کارگروه‌ها و کمیته‌های تخصصی برای پیگیری مسائل و ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف تاکید کرد.

وی در این باره افزود: فعالیت‌های شورا نباید صرفا به اقدامات قانونی و نظارتی محدود شود؛ از این رو، در کنار اقدامات سلبی، لازم است راهکارهای ایجابی و عملی برای ترویج و تقویت زبان فارسی نیز مورد توجه قرار گیرد.

طریقی، با اشاره به قدمت قانون و آیین‌نامه مرتبط با پاسداشت زبان فارسی افزود: قانون مربوط به دهه ۷۰ و آیین‌نامه اجرایی آن مربوط به سال ۱۳۹۴ است و با توجه به تغییر شرایط جامعه و ظهور مسائل جدید، ضرورت اصلاح و تکمیل این مقررات باید بررسی شود.

دبیر شورای پاسداشت زبان فارسی همچنین بر بررسی عملکرد دستگاه‌های مختلف و میزان توجه آن‌ها به موضوع زبان فارسی تاکید کرد و گفت: با توجه به تغییر اعضای شورا در دوره جدید، لازم است چالش‌های موجود دوباره بررسی و سازوکار منسجم‌تری برای پیگیری موضوع ایجاد شود.

وی همچنین بازنگری در ترکیب دستگاه‌های عضو شورا و بررسی حضور نهادهای مرتبط با موضوع زبان فارسی را ضروری دانست.

پاسداشت زبان فارسی نیازمند عزم ملی است

محمدجواد حق‌شناس، نماینده وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، پاسداشت زبان و ادبیات فارسی را نیازمند عزم ملی و همکاری همه دستگاه‌ها دانست. وی بر استفاده بیشتر از ظرفیت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برای معرفی مفاخر و شخصیت‌های برجسته زبان و ادبیات فارسی تاکید کرد و گفت: معرفی چهره‌هایی همچون شمس، غزالی، خیام، عطار، حافظ و سعدی می‌تواند به تقویت جایگاه زبان فارسی در داخل و خارج از کشور کمک کند.

وی همچنین از پیگیری طرح‌هایی برای احیای مجموعه‌های مرتبط با مفاخر ادبی و استفاده از ظرفیت همکاری‌های فرهنگی با کشورهای دیگر خبر داد.

دسترسی دستگاه‌ها به واژه‌های مصوب فرهنگستان تسهیل شود

علی شیوا، نماینده فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با اشاره به درخواست برخی دستگاه‌ها برای دسترسی به واژه‌های مصوب فرهنگستان گفت: مجموعه‌ای شامل حدود ۶۵ هزار واژه مصوب فرهنگستان تهیه شده و امکان ارائه آن به دستگاه‌های مرتبط وجود دارد.

وی با تاکید بر اینکه صرف وجود یک واژه در فرهنگ‌های لغت، ملاک کافی برای تشخیص فارسی‌بودن و قابل‌پذیرش بودن آن نیست، اظهار کرد: در بررسی واژه‌ها باید منابع و شواهد معتبر زبانی مورد توجه قرار گیرد و فرهنگستان همچنان مرجع تشخیص در این زمینه است.

شیوا همچنین بر ضرورت تسریع و شفاف‌سازی فرایند پاسخگویی فرهنگستان به درخواست دستگاه‌ها تاکید کرد و گفت: لازم است سازوکار مشخصی برای پاسخگویی به درخواست‌های سازمان ثبت اسناد و دیگر دستگاه‌های مرتبط پیش‌بینی شود.

نماینده فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به نام‌گذاری محصولات و علائم تجاری گفت: فارسی بودن نام یک شرکت به‌تنهایی کافی نیست؛ زیرا ممکن است محصولات آن با انبوهی از نام‌ها و علائم بیگانه در بازار عرضه شوند.

شیوا بر ضرورت هماهنگی میان فرهنگستان، سازمان ثبت اسناد و اداره مالکیت معنوی تاکید کرد تا در فرایند ثبت علائم تجاری، مقررات مربوط به استفاده از نام‌ها و اصطلاحات بیگانه نیز مورد توجه قرار گیرد. وی همچنین پیشنهاد حضور نماینده سازمان ثبت احوال در کارگروه شورای هماهنگی را مطرح کرد و گفت: موضوع نام‌گذاری کودکان و ضرورت توجه بیشتر به نام‌های فارسی، نیازمند حضور مؤثر این سازمان در فرایند سیاست‌گذاری است.

زبان فارسی باید به یک دغدغه جمعی تبدیل شود

یدالله گودرزی، نماینده صداوسیما، با تاکید بر ضرورت تبدیل پاسداشت زبان فارسی به یک دغدغه عمومی گفت: فعالیت در این حوزه باید از سطح اقدامات پراکنده فراتر رود و به یک جریان فرهنگی و اجتماعی تبدیل شود.

وی با اشاره به تجربه برنامه «آیین سخن» در رادیو ایران، بر ضرورت واژه‌سازی و مشارکت مردم در تولید و ترویج واژه‌های فارسی تاکید کرد.

گودرزی همچنین فضای مجازی را یکی از عرصه‌های مهم فعالیت شورای هماهنگی دانست و گفت: تولید و انتشار محتوای فارسی در فضای وب باید تقویت شود و لازم است زیرساخت‌های ماندگار و قابل جست‌وجویی برای ادبیات و زبان فارسی ایجاد شود.

وی بر استفاده از ظرفیت رسانه ملی، فضای مجازی و ابزارهای جدید برای معرفی زبان و ادبیات فارسی تاکید کرد و افزود: در کنار ادبیات، باید زبان فارسی به‌عنوان زبان دانش نیز مورد توجه قرار گیرد.

زبان فارسی در آموزش و ارتباطات پزشکی تقویت شود

حمیدرضا نمازی، نماینده وزارت بهداشت، با اشاره به ضرورت تقویت فارسی‌گویی در حوزه پزشکی، بر توجه بیشتر به زبان فارسی در آموزش پزشکی، ارتباط پزشک و بیمار و متون تخصصی تاکید کرد و گفت: زبان فارسی می‌تواند در بهبود ارتباط پزشک و بیمار، بیان مفاهیم تخصصی و حتی تقویت مهارت استدلال و صورت‌بندی علمی مؤثر باشد.

نمازی همچنین بر ارتباط میان پزشکی و ادبیات فارسی تاکید کرد و گفت: ادبیات فارسی نباید صرفا از منظر لذت ادبی مورد توجه قرار گیرد، بلکه می‌تواند در آموزش، ارتباطات انسانی و بهبود کیفیت فعالیت‌های تخصصی نیز نقش داشته باشد.

وی با اشاره به تجربه تغییر محتوای درس ادبیات فارسی در رشته‌های پزشکی، داروسازی و دندان‌پزشکی افزود: آموزش این درس باید از قالب سنتی خارج شود و با نیازهای حرفه‌ای دانشجویان ارتباط پیدا کند.

نمازی همچنین بر ضرورت بازنگری در نثر بروشورهای دارویی و تقویت حضور زبان فارسی در متون و آموزش‌های پزشکی تاکید کرد و در ادامه هوش مصنوعی را یکی از عرصه‌های تعیین‌کننده آینده زبان دانست و در این راستا گفت: اگر زبان فارسی در فضای هوش مصنوعی حضور مؤثر نداشته باشد، در آینده با چالش جدی مواجه خواهد شد.

یافتن مسئله مشترک میان دستگاه‌ها ضروری است

سیدمهدی باقریان، نماینده وزارت آموزش و پرورش نیز در این نشست گفت: مهم‌ترین کار شورای هماهنگی باید رسیدن به مسائل مشترک میان دستگاه‌ها و ایجاد زمینه همکاری برای حل آنها باشد.

وی زبان فارسی را یکی از محورهای اصلی نظام آموزشی دانست و بر توجه بیشتر به آموزش زبان فارسی در دوره ابتدایی تاکید کرد. باقریان همچنین با اشاره به تغییر برنامه درسی دوره اول ابتدایی گفت: در برنامه‌های جدید، آموزش زبان فارسی، اقتضائات کودکان، تصویرگری و بسته‌های آموزشی با توجه بیشتری دنبال می‌شود.

وی مناطق دوزبانه و روستایی و عشایری را از حوزه‌های نیازمند توجه ویژه دانست و بر ضرورت تقویت پوشش پیش‌دبستانی در این مناطق برای کاهش آسیب‌های مربوط به آموزش زبان فارسی تاکید کرد.

معرفی شعر معاصر فارسی تقویت شود

در ادامه این نشست مرتضی امیری اسفندقه با تاکید بر نقش شعر در شناخت و تقویت زبان فارسی گفت: پیوند با آثار شاعران بزرگ کلاسیک و معاصر، برای درک ظرفیت‌های زبان فارسی ضروری است.

وی بر ضرورت توجه بیشتر به شعر معاصر و معرفی شاعران فارسی‌زبان در داخل و خارج از کشور تاکید کرد و خواستار پرهیز از نگاه‌های سلیقه‌ای در معرفی شاعران و آثار ادبی شد.

رویکرد آیین‌نامه باید از ممنوعیت به تقویت زبان تغییر کند

بابایی دیگر فرد حاضر در این نشست با تاکید بر ضرورت اصلاح رویکرد آیین‌نامه پاسداشت زبان فارسی گفت: به جای تمرکز صرف بر ممنوعیت واژه‌های بیگانه، باید قدرت زبان فارسی در تولید علم، فناوری، ادبیات و فضای دیجیتال تقویت شود. واژه‌های فارسی زمانی مورد استقبال مردم قرار می‌گیرند که ساده، جذاب و کاربردی باشند و لازم است میزان استفاده واقعی از واژه‌های مصوب فرهنگستان نیز بررسی شود.

وی همچنین پیشنهاد کرد برای دستگاه‌های دولتی، رسانه‌ها و تولیدکنندگان، تشویق‌هایی برای استفاده از زبان فارسی در نظر گرفته شود.

بابایی با اشاره به نسل جدید و زبان رایج در فضای دیجیتال، تاکید کرد: برخورد صرفا سلبی با واژه‌های رایج میان نسل جدید نتیجه‌بخش نیست و باید با رویکردی اصلاح‌گر و تولید معادل‌های جذاب فارسی، زمینه پذیرش تدریجی واژه‌های فارسی فراهم شود.

ظرفیت بازی و هوش مصنوعی برای ترویج زبان فارسی به کار گرفته شود

فیلی‌زاده، نماینده پلیس نظارت بر اماکن، با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و رسانه‌ای، پیشنهاد کرد: از بازی‌های موبایلی، اتاق‌های فرار، برنامه‌های تلویزیونی و مسابقات فرهنگی برای آشنایی کودکان و نوجوانان با زبان فارسی استفاده شود.

وی همچنین بر استفاده از هوش مصنوعی برای ایجاد ابزارهای فارسی‌زبان و دستیارهایی که بتوانند متن‌ها را با معادل‌های مناسب فارسی بازنویسی کنند، تاکید کرد. ایجاد پلتفرم آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان نیز از دیگر پیشنهادهای وی بود.

هماهنگی دستگاه‌ها در ثبت و استفاده از برندهای لاتین ضروری است

مریم رجبی، رئیس گروه نظارت چاپ و انتشارات، با اشاره به مشکلات موجود در زمینه استفاده از برندهای لاتین گفت: برخی تولیدکنندگان استفاده از نام‌های خارجی را عامل افزایش فروش می‌دانند و همین مسئله، جایگاه نام‌های فارسی را در بازار تضعیف کرده است.

وی ناهماهنگی میان مراجع ثبت برند و دستگاه‌های مسئول را یکی از مشکلات اصلی دانست و بر ضرورت استعلام و هماهنگی پیش از ثبت برند تاکید کرد.

رجبی همچنین بر ضرورت ارتقای کیفیت محصولات ایرانی و جذابیت بصری برندهای فارسی تاکید کرد و پیشنهاد داد نماینده بخش صنعت نیز در جلسات مرتبط با این موضوع حضور داشته باشد.

جایگاه زبان فارسی در دانشگاه و تولید محتوای علمی تقویت شود

مرضیه صمیمیت، نماینده وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نیز در این نشست با اشاره به نقش هوش مصنوعی در پژوهش‌های دانشگاهی، بر ضرورت تقویت جایگاه زبان فارسی در آموزش عالی و تولید علم تاکید کرد و گفت: در برخی فرایندهای دانشگاهی، مقاله انگلیسی امتیاز بیشتری دارد و همین موضوع انگیزه تولید مقاله فارسی را کاهش داده است.

صمیمیت همچنین در اهمیت تولید محتوای علمی و تخصصی باکیفیت به زبان فارسی گفت: کمبود منابع معتبر فارسی در فضای مجازی و نبود سامانه‌ای جامع برای دسترسی به معادل‌های تخصصی، از مشکلات مهم موجود است.

وی پیشنهاد ایجاد سامانه‌ای برای واژه‌های تخصصی و معادل‌های علمی را مطرح کرد و افزود: چنین سامانه‌ای می‌تواند به دانشجویان، مترجمان و پژوهشگران در استفاده صحیح از واژه‌های فارسی کمک کند.

نماینده وزارت علوم همچنین بر استفاده از ظرفیت دانشگاه‌ها و پارک‌های علم و فناوری برای حمایت از استارتاپ‌های فرهنگ‌بنیان، تولید بازی‌های مرتبط با ادبیات فارسی، پادکست، کتاب صوتی و محتوای دیجیتال تاکید کرد.

صمیمیت، گفت: برای ارتباط مؤثر با نسل جدید، باید زبان و ادبیات فارسی در قالب‌های جذاب و متناسب با فضای دیجیتال ارائه شود و این هدف بدون همکاری میان دستگاه‌های مختلف امکان‌پذیر نخواهد بود.

در این نشست، حاضران بر ضرورت بازنگری در قانون و آیین‌نامه پاسداشت زبان فارسی، تقویت رویکردهای ایجابی، ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، تقویت آموزش زبان فارسی، حمایت از تولید محتوای علمی و دیجیتال، سامان‌دهی نام‌گذاری و علائم تجاری، توجه به نسل جدید و استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی تاکید کردند.

همچنین پیشنهادهایی برای حضور مؤثرتر دستگاه‌هایی همچون سازمان ثبت احوال و بخش صنعت در کارگروه، ایجاد سامانه‌های دسترسی به واژه‌های مصوب و تخصصی، توسعه محتوای فارسی در فضای وب و استفاده از ابزارهای فرهنگی و سرگرمی برای ترویج زبان فارسی مطرح شد.