سرویس تاریخ و سیاست خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، اسکندر فیروز از برجستهترین چهرههای تاریخ حفاظت از محیطزیست ایران، بنیانگذار سازمان حفاظت محیطزیست و بانی کنوانسیون رامسر بود. به مناسبت صدمین سالروز تولد پدر محیطزیست ایران، نهصد و شصت و پنجمین شب از مجموعه شبهای مجله بخارا به شب «میراث فیروز» اختصاص داشت. این مراسم دهم مردادماه ۱۴۰۵ با حضور رخشان بنی اعتماد و جمع کثیری از دوستداران محیطزیست برگزار شد. در این مراسم اسماعیل کهرم، هوشنگ ضیائی، بهمن ایزدی، مجتبی میرطهماسب، بهارناز کریمخانی، ابراهیم محرابی و علی دهباشی سخنرانی کردند.
گزارش این مراسم را در ادامه میخوانید:
میراثی ماندگار برای کشور بر جای گذاشت
علی دهباشی در ابتدای این مراسم گفت: اسکندر فیروز از برجستهترین چهرههای تاریخ حفاظت از محیطزیست ایران، بنیانگذار سازمان حفاظت محیطزیست و بانی کنوانسیون رامسر بود. تلاشهای او در شکلگیری سازمان حفاظت محیطزیست، ایجاد شبکه مناطق حفاظت شده، حفاظت از گونههای ارزشمند حیات وحش و گسترش نگاه علمی به طبیعت ایران میراثی ماندگار برای کشور بر جای گذاشت.
مروج اندیشهای نو در ایران
در ادامه بهارناز کریمخانی متن پیام ایران اعلاء (همسر اسکندر فیروز) را قرائت کرد. او در بخشی از این پیام به انگیزههای اسکندر فیروز در تأسیس سازمان حفاظت از محیطزیست اشاره کرد و گفت: او با پشتکار همه مراحل لازم برای تشکیل یک سازمان دولتی را طی کرد؛ از جلب موافقت مجلس و دریافت مجوزهای قانونی گرفته تا انجام تشریفات اداری و سازمانی. من این خوشاقبالی را داشتم که از نزدیک شاهد تلاشهای او برای ترویج اندیشهای نو در ایران باشم. اندیشهای که امروز آن را محیطزیست پایدار یا توسعه پایدار مینامند.
دریاچه ارومیه قرار نبود خشک شود!
در ادامه این مراسم اسماعیل کهرم گفت: به یاد دارم در محفلی از ایشان درخواست شد که صحبتی کنند. موضوع صحبتشان در اینباره بود که میگفتند دریاچه ارومیه قرار نبود خشک شود! چه کسی اجازه این کار را داد! این همه تالاب که در معرض خطر است، قرار نبود چنین سرنوشتی داشته باشد! ایشان از بیتوجهی کسانی که در بخش امور تالابها و دریاچهها فعال بودند، گله داشتند و میگفتند ۱۵۳ تالابی که ما با قلب و جان و مشکلات فراوان حفظ کرده بودیم، چطور به این وضع درآمده و چه کسی این اجازه را داده است؟ و حالا ما چه قدردانی از جناب فیروز برای این هنر و تأسیس سازمان حفاظت از محیطزیست داشتیم؟ که البته با وجود این ناسپاسی او روحیهاش را از دست نداد و شخصیتش همانطور مثل درختان مقاوم بود و راست ایستاد و امروز من میبینم که در صدمین سالروز تولد مبارکش شما عزیزان آمدهاید و به وجودتان افتخار میکنم.
از شکارچیها عکاس و دوستدار طبیعت ساخت
در ادامه این مراسم هوشنگ ضیائی با اشاره به خاطرات سفرهای خود با اسکندر فیروز گفت: من آقای فیروز را از سال ۱۳۳۷ میشناختم. مجلهای به نام «شکار و طبیعت» بیرون میآمد و در آن آقای فیروز مقالاتی درباره شکار، اسلحه، طرز شکار و... مینوشتند. بعد از مدتی این مجله تغییر پیدا کرد و آقای فیروز عکسهایی میگذاشت و در مورد دوربینی که عکس گرفته بود (در مورد لنز، فاصله، دیافراگم و...) توضیحاتی میداد. نگرش ایشان تغییر کرده بود. بعد از مدتی به این فکر افتاده بود که چرا من باید شکار کنم! و حالا این دیدگاه را به ما منتقل میکردند. من فکر میکنم یکی از دیدگاههای آقای فیروز همین بود که از شکارچیها عکاس و دوستدار طبیعت ساختند.
فیروز با دوراندیشی پایههای نظام نوین حفاظت محیطزیست ایران را بنیان نهاد
بهمن ایزدی در ادامه مراسم از شیوه کار اسکندر فیروز سخن به میان آورد و گفت: اسکندر فیروز در روزگاری درباره حفاظت از طبیعت سخن گفت که این مفهوم هنوز در جامعه ما شناخته شده و فراگیر نبود و او با دوراندیشی، دانش و شجاعت پایههای نظام نوین حفاظت محیطزیست ایران را بنیان نهاد و نشان داد توسعه واقعی بدون حفاظت جدی از ارزش های طبیعی پایدار نخواهد ماند.
ایزدی با اشاره به بزرگترین میراث فیروز افزود: اما شاید بزرگترین میراث او نه سازمانها و ساختارها بلکه نوع نگاهش به طبیعت بود. او باور داشت ارزش جنگل و رودخانه، تالاب و کوهستان و حیات وحش تنها در منافع اقتصادی آنها خلاصه نمیشود، اینها بخشی از هویت ملی، تاریخ و فرهنگ ایران هستند.
یک ساعت از یک عمر
مجتبی میرطهماسب تهیه کننده فیلم «یک ساعت از یک عمر» نیز در ادامه به فراز و نشیب ساخت این مستند اشاره کرد و گفت: فیلم ساخته شده به کارگردانی خانم بنی اعتماد از زندگی آقای فیروز به سال ۹۲ بازمی گردد. در آن سالها با خانم بنی اعتماد صحبت این شد که شاید ضروری است که یک کار جدیتری در مورد فجایع محیطزیست انجام دهیم. پژوهشی را برای ساخت فیلم بلند مستند شروع کردیم. تا اینکه آقای درویش به ما گفتند که آقای فیروز به ایران آمده است. با گروه خدمت ایشان رفتیم و گفتوگوی صمیمانهای شکل گرفت و این افتخار نصیبمان شد تا ساعاتی با ایشان محشور شویم و خوشحالیم توانستیم سهمی کوچک در محیطزیست داشته باشیم.
اسکندر فیروز ایران را آنگونه که باید میبود، میدید
در ادامه مراسم بهارناز کریمخانی از دیدگاه اسکندر فیروز به محیطزیست و هویت ایرانی پرداخت و گفت: امروز ما تنها تولد یک انسان را جشن نگرفتیم بلکه یک جهانبینی را جشن گرفتهایم. برای پی بردن به اهمیت نگاه فیروز باید به سالهایی بازگردیم که جهان هنوز در حال تعریف مفهوم حفاظت از محیطزیست بود. سالهایی که نگاه امروز ما به طبیعت هنوز شکل نگرفته بود.
کریمخانی افزود: زمانیکه ایران در سال ۱۹۷۱ میلادی میزبان کنوانسیون رامسر شد و نخستین معاهده جهانی حفاظت از تالابها شکل گرفت هنوز حتی برنامه محیطزیستی سازمان ملل متولد نشده بود. این توالی اتفاقی نیست بلکه نشاندهنده نگاه آیندهنگر اسکندر فیروز در شکلگیری تاریخ محیطزیست جهانی است. اگر بخواهم جهان او را در یک جمله خلاصه کنم او ایران را نه آنگونه که بود بلکه آنگونه که باید میبود، میدید.
با ترجمه «خاطرات اسکندر فیروز» دنیایی به روی من گشوده شد
در پایان مراسم ابراهیم عامل محرابی به ترجمه کتاب «خاطرات اسکندر فیروز» اشاره کرد و گفت: با شروع ترجمه کتاب، دنیایی به روی من گشوده شد. دنیایی از محیطزیست که در اصل این واژه به چه معناست. بیش از چهار میلیارد سال است که پدیدهای به اسم محیطزیست داریم. آنچه که حیات در آن بالنده میشود و باید این نهاد و زمین را حفظ کنیم. اما نکته جالب اینجاست که طی این چهار میلیارد سال محیطزیست یاد گرفته که خود را ترمیم کند.
نظر شما