به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در مشهد، مهدی فردوسی مشهدی در نخستین نشست علمی با عنوان «معیارها و شاخصهای داستانهای فکری ـ فلسفی» که صبح پنجشنبه به همت باشگاه دانشافزایی و بهرهوری ادبیات دینی کودک و نوجوان برگزار شد، با اشاره به تمایز انواع تفکر از یکدیگر، تأکید کرد: پیشنهاد الگو و معیار و شاخص با توجه به هر یک از گونههای تفکر باید صورت بگیرد و به بیان دیگر، معیارهایی که برای تولید ادبیات تفکرمحور نقادانه پیشنهاد میشود با معیارهای تولید ادبیات تفکرمحور خلاقانه یا مراقبتی یا مشارکتی متفاوت است.
وی تأکید کرد: در این نشست فقط بر معیارهای تفکر نقادانه متمرکز خواهد بود. او در بخش دیگر سخنانش به تمایز شش نوع نوشتار با عنوانهای تشریحی، توصیفی، اقناعی، روایی، انتقادی و تخییلی (خلاق) اشاره کرد و با توضیح هر یک از آنها و گونههای مندرج ذیل آنها، تأکید کرد: هنگامی که از اثری با عنوان «داستان» (به معنای عامش) سخن میرود، بیشک نوشته و متنی از نوع ششم؛ یعنی متن خلاقانه یا به تعبیر دیگر خیالبرانگیز و هنری مقصود است و این مباحث به چنین متنی ناظرند.
بخش دیگر سخنرانی فردوسی مشهدی به تمایز دو مفهوم «معرفت» و «مهارت» ناظر بود. وی در این بخش به تعریف هر یک از این مفاهیم پرداخت و یادآوری کرد: با توجه به جایگاه داستان فکری در حلقههای گفتوگو با کودک و نوجوان یا به اصطلاح «حلقههای کندوکاو فکری»، اکنون بر معرفت و شناخت مفاهیم مطرح در منابع تفکر سنجشگرانه یا نقاد تأکید نمیشود، بلکه بر مهارت فکرورزی و بهرهگیری از این دانستهها در عمل تأکید میشود و به تعبیر دیگر، با توجه به مُحرک بودن داستان در حلقههای گفتوگو با مخاطب هدف، این مقصود دنبال میشود که او بتواند در تفکر انتقادی ورزیده شود؛ حتی اگر نتواند ماهیت فکر انتقادی خودش را از دید نظری صورتبندی و بیان کند.
فردوسی مشهدی در بخش چهارم این سخنرانی در توضیح تفاوت «معیار» با «شاخص» به شرح نسبت مفاهیمی همچون «الگو» (مدل)، معیار، محور (بُعد)، شاخص و گویه (سؤال) پرداخت و تأکید کرد: بدون الگو نمیتوان معیاری داشت و بدون معیار نمیتوان شاخصی برای اندازهگیری طراحی کرد.
این پژوهشگر و استاد دانشگاه پس از شرح پنج الگو از الگوهای مطرح در حوزه تفکر انتقادی، از الگویی سخن گفت که بنابر تحقیقی به روش دلفی از دیدگاه بیش از چهل نظریهپرداز در این زمینه فراهم آمده است و آن را جامع و برآیند همه دیدگاهها برشمرد و افزود: این الگو، شش معیار با عنوان مهارتهای اصلی تفکر انتقادی در بردارد که به 15 محور یا بُعد تقسیمپذیرند و آنها را در اثر داستانی کودک و نوجوان (در مقام ارزیابی) میتوان با شاخصهای عناصر ساختاری و محتوایی داستان سنجید و اندازه گرفت.
وی ضمن برشمردن و تفسیر و توضیح این معیارها و محورها و شاخصها، در پایان مثالهایی فرضی درباره هر یک از محورهای پانزدهگانه مذکور بیان کرد: تا نویسندگان و مربیان بتوانند در انتخاب آثار داستانی در حلقههای گفتوگو و کندوکاو، آگاهانهتر و هوشمندانهتر تصمیمگیری کنند.
در ادامه داوود حسینپور مدیر خانه همفکری مؤسسه نُها، در این نشست ضمن بیان دغدغههای تربیتی این مجموعه درباره چالش گسست فرهنگی در ایران امروز، با اشاره به اهمیت و تأثیر تفکر در همگرایی اجتماعی، از برنامهها و خدمات مؤسسه یاد کرد و این نشست را نمونهای از اراده جدی مؤسسه در این زمینه برشمرد.
به گزارش ایبنا؛ بنابر همآهنگیهای صورتگرفته شش نشست آموزشی کتابمحور با توجه به همین چهارچوب نظری، در قالب کارگاههای عملی بهزودی برگزار میشود که درباره زمان و مکان آنها اطلاعرسانی خواهد شد.
نظر شما