به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) از لیراوی، پژوهشگران حوزه روانشناسی رفتارهای روزمره معتقدند کوچکترین عادتهای انسان، اغلب حامل معانی عمیق روانشناختی هستند. یکی از این رفتارها، تا کردن گوشه صفحه کتاب است یا آنچه به «گوشهتا کردن» (Dog-earing) معروف است؛ عادتی که بسیاری آن را نشانه بیدقتی میدانند، اما پژوهشها تصویر متفاوتی از آن ارائه میکنند.
به گفته این پژوهشگران، فردی که گوشه صفحه کتاب را تا میکند، تنها محل مطالعه خود را علامت نمیزند، بلکه میکوشد اثری از تجربه شخصی و احساسی خود بر کتاب باقی بگذارد؛ گویی با این حرکت خاموش میگوید: «من اینجا بودم و این بخش برایم اهمیت داشت.»
بر اساس مطالعات مربوط به «دلبستگی به اشیا»، انسانها اغلب از نشانههای فیزیکی برای ثبت و بازیابی خاطرات عاطفی استفاده میکنند. در این نگاه، تاخوردگی گوشه صفحه نه یک آسیب، بلکه نوعی «ثبت خاطره» است که بعدها احساسات همان لحظه را دوباره زنده میکند.
نویسنده مقاله تاکید میکند تفاوت مهمی میان «مصرف کردن» یک کتاب و «برقراری ارتباط» با آن وجود دارد. خوانندگانی که گوشه صفحات را تا میکنند، معمولا کتاب را صرفا مجموعهای از اطلاعات نمیبینند، بلکه آن را تجربهای شخصی میدانند که باید نشانهای از آن بر جای بماند.
این گزارش به یک مرور نظاممند و فراتحلیل منتشرشده در سال ۲۰۲۴ درباره شکلگیری عادتها نیز اشاره میکند که نشان میدهد رفتارهای تکرارشونده در اثر پیوند میان محرکها و پاسخهای رفتاری به مرور زمان به الگوهای پایدار تبدیل میشوند. از این رو، تا کردن گوشه صفحات نیز بیشتر یک رفتار خودکار و ریشهدار است تا اقدامی از روی بیتوجهی.
پژوهشگران همچنین میگویند بسیاری از افرادی که این عادت را دارند، از کودکی به دلیل آن مورد سرزنش معلمان، والدین یا کتابداران قرار گرفتهاند و حتی در بزرگسالی نیز احساس گناه خفیفی نسبت به این رفتار دارند. با این حال، مطالعات نشان میدهد این عادت بیش از آنکه نشانه بیملاحظهگی باشد، بیانگر درگیری عمیق ذهنی و عاطفی با کتاب است.
به باور متخصصان، انسانها برای حفظ خاطرات و احساسات خود، از جهان فیزیکی به عنوان نوعی حافظه بیرونی استفاده میکنند. تا شدن یک گوشه صفحه میتواند نقش «مهر زمانی» را داشته باشد؛ نشانهای که یاداور لحظهای است که جملهای، اندیشهای یا روایتی تاثیری ماندگار بر خواننده گذاشته است.
نویسنده در پایان نتیجه میگیرد که کتابهای پر از خطکشی، یادداشت و گوشههای تاخورده، لزوما کتابهای آسیبدیده نیستند، بلکه اغلب کتابهایی هستند که بیش از همه خوانده، لمس و زندگی شدهاند. از این منظر، تا کردن گوشه صفحه نوعی امضای خاموش و نشانه وفاداری به تجربه خواندن است؛ اثری کوچک که سالها بعد نیز میتواند خاطره یک لحظه تاثیرگذار را در ذهن و احساس خواننده زنده کند.
نظر شما