سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): آیینهای عزاداری سیستان و بلوچستان با نوحههای بحرطویل، سینهزنی نشسته و اشعار بومی، از جلوههای ماندگار فرهنگ عاشورایی این منطقه به شمار میرود.
ناصر نهتانی، از نوحهخوانان پیشکسوت سیستان و بلوچستان در گفتوگو با ایبنا از ویژگیهای این سبک، پیشینه آن و ضرورت حفظ این میراث آیینی سخن گفت.
نهتانی که از کودکی با حضور در مسجد قائمیه زابل وارد مجالس عزاداری شد، گفت: با راهنمایی زندهیاد محمدحسن ارباببیکس، معروف به عارف سیستانی، به سرودن و اجرای نوحههای آیینی به گویش سیستانی روی آوردم و این مسیر، بخش مهمی از فعالیت هنری و مذهبی من را شکل داد.
وی، «بحرطویلخوانی» و «نوحههای نشسته» را از مهمترین شاخصههای سبک قدیمی نوحهخوانی سیستان دانست و افزود: امروز بحرطویلخوانی همچنان میان جوانان طرفدار دارد، اما شیوه سنتی نشستن و سینهزنی کمتر اجرا میشود.
این نوحهخوان پیشکسوت درباره آیین «سینهزنی شنستکا» یا سهضرب توضیح داد: عزاداران بهصورت نشسته روی زانو قرار میگیرند و همزمان با زنجیر یا دست، با یک دست بر سینه و با دست دیگر بر پشت کتف میزنند؛ آیینی که از ویژگیهای منحصربهفرد عزاداری در سیستان است.
نهتانی، پیشینه این شیوه را ریشهدار دانست و گفت: مردم سیستان از نخستین خونخواهان امام حسین (ع) پس از واقعه عاشورا بودند و همین پیشینه تاریخی، در نوحهها و شیوه عزاداری آنان بازتاب یافته است.
وی همچنین از شاعرانی چون زندهیاد محمدحسن ارباببیکس، سلطانعلی جهانتیغ، عباس صباغزاده، رضا گلمحمدی و محمد گلشهریاری بهعنوان خالقان بخش مهمی از نوحههای سیستانی یاد کرد و نقش آنان را در ماندگاری این میراث ارزشمند دانست.
این نوحهخوان پیشکسوت، مرحوم مظاهری، حاجآقا عودی، میشمست، عبدالعلی کاظمی، جلال ملاشاهی، حمید اکبری و سید حجت طباطبایی را از چهرههای اثرگذار در حفظ و احیای آیین بحرطویلخوانی برشمرد.
نهتانی، فراموشی شیوه سنتی نشستن و سینهزنی را مهمترین تهدید پیش روی این میراث فرهنگی دانست و تأکید کرد: اگر برنامهای منسجم برای برگزاری «عزاداری سیستانی» و انتقال این آیین به نسل جوان تدوین نشود، بخشی از هویت آیینی و فرهنگی سیستان به تدریج از میان خواهد رفت.
نظر شما