سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، اول تیرماه در تقویم رسمی «روز ملی اصناف» نامگذاری شده است؛ این روز فرصتی برای پاسداشت نقش اصناف در اقتصاد، تولید، توزیع کالا و خدمات و همچنین بررسی مسائل و مطالبات صنوف مختلف کشور است. میتوان گفت اصناف بهعنوان یکی از بزرگترین نهادهای مدنی، مجموعهای از صاحبان مشاغل و حرفههای مشابه هستند که در قالب اتحادیهها و تشکلهای صنفی فعالیت میکنند. این بخش مردمی نقش مهمی در تنظیم بازار، ایجاد اشتغال، گردش اقتصادی و حمایت از تولید داخلی دارد. به همین دلیل، روز ملی اصناف هر سال با هدف تجلیل از فعالان صنفی و بررسی چالشهای این بخش گرامی داشته میشود.
صنوف مرتبط با چاپ و نشر ازجمله چاپخانهداران، لیتوگرافان، صحافان، ناشران، فروشندگان کاغذ و ملزومات چاپ، کتابفروشان و سایر فعالان زنجیره تولید محصولات فرهنگی، بخشی مهم از خانواده بزرگ اصناف کشور محسوب میشوند.
این صنوف علاوه بر نقش اقتصادی، وظیفهای فرهنگی و اجتماعی نیز بر عهده دارند و در تولید و انتشار کتاب، نشریات، محصولات آموزشی، بستهبندیهای صنعتی و تبلیغات نقش اساسی ایفا میکنند. صنعت چاپ، بهعنوان حلقه واسط میان تولید محتوا و مصرفکننده، یکی از زیرساختهای مهم توسعه فرهنگی و اقتصادی کشور به شمار میآید. با توجه به جایگاه صنعت چاپ و نشر در توسعه فرهنگی، آموزشی و اقتصادی کشور روز اصناف بهانهای شد که ایبنا به بررسی مشکلات و چالشهای صنفی فعالان حوزه چاپ و نشر بپردازد،
تسهیل موانع کسب و کار
با وجود نص صریح قوانین حمایتی برای فعالان حوزه چاپ و نشر که از مشاغل فرهنگی محسوب میشوند اما آنها همواره در مسیر حرفهای خود با چالشها و مشکلات مختلف دست و پنجه نرم کردهاند، در این میان رفع موانع کسبوکار و ایجاد شرایط مناسب برای فعالیت فعالان این حوزه، اهمیت ویژهای دارد. فعالان حوزه نشر و فعالان حوزه چاپ بهعنوان دو حلقه اصلی زنجیره تولید و انتقال دانش و فرهنگ، نیازمند محیطی باثبات، شفاف و برخوردار از حمایتهای لازم برای تداوم فعالیت و ادامه سرمایهگذاری هستند. تجربه دورههای مختلف نشان میدهد که تسهیل فرایندهای اداری و کاهش پیچیدگیهای مقرراتی در زمینههایی مثل معافیت مالیاتی، تامین مواد اولیه و حوزه بیمه و تامین اجتماعی میتواند زمینه را برای افزایش بهرهوری، کاهش هزینهها و ارتقای کیفیت خدمات و محصولات فراهم سازد، موضوعاتی که فعالان حوزه چاپ و نشر را سالها است که درگیر خود کرده است.
این روزها که دنیای فناوری با سرعت زیاد همه صنوف و حوزهها را در مینوردد، تسهیل دسترسی به منابع مالی، حمایت از نوسازی تجهیزات و فراهم کردن شرایط مناسب برای تأمین مواد اولیه، ازجمله اقداماتی است که میتواند به افزایش توان رقابتی ناشران و چاپخانهداران در منطقه منجر شود. در شرایطی که هزینههای تولید بهطور مستمر افزایش یافته و تحولات فناوری با سرعت بالایی در حال وقوع است، حمایت از سرمایهگذاری و ایجاد مشوقهای اقتصادی، ضرورتی اجتنابناپذیر برای حفظ پویایی این بخش و افزایش قدرت رقابتپذیری با کشورهای همسایه در منطقه به شمار میآید.
علاوهبراین تجربه نشان میدهد بهبود فضای کسبوکار برای فعالان رستههای مختلف چاپ و نشر، علاوه بر حفظ و تثبیت اشتغال موجود، میتواند زمینهساز ایجاد فرصتهای شغلی جدید و توسعه صنایع خلاق و فرهنگی باشد. رونق صنعت چاپ و نشر، آثار مثبتی بر بخشهای مختلف اقتصادی ازجمله آموزش، تبلیغات، بستهبندی، تولید محصولات فرهنگی و صادرات خدمات فنی و فرهنگی خواهد داشت و به تقویت اقتصاد دانشبنیان کشور کمک میکند.
همچنین تسهیل موانع فعالیت صنفی، موجب افزایش انگیزه فعالان این حوزه برای سرمایهگذاری، نوآوری و ورود به بازارهای جدید خواهد شد. توسعه نشر دیجیتال، ارتقای فناوری چاپ، گسترش بازارهای صادراتی و افزایش کیفیت محصولات فرهنگی، در گرو فراهم شدن زمینهای مناسب برای فعالیت بنگاههای اقتصادی این بخش است. از این رو، حمایت از ناشران و چاپخانهداران و توجه به مطالبات صنفی آنان، نهتنها یک ضرورت اقتصادی، بلکه سرمایهگذاری در مسیر توسعه فرهنگی و ارتقای سرمایه اجتماعی کشور محسوب میشود.
مشکلات صنفی ناشران
فعالان حوزه نشر در سالهای اخیر با چالشهای متعددی مواجه بودهاند که استمرار فعالیت اقتصادی و فرهنگی آنان را تحت تأثیر قرار داده است؛ افزایش بهای کاغذ، مقوا، زینک و سایر مواد اولیه، رشد هزینههای چاپ و توزیع و کاهش قدرت خرید مخاطبان، موجب افزایش قیمت تمامشده کتاب و کاهش شمرگان آثار منتشرشده شده است. این شرایط، بهویژه برای ناشران کوچک و متوسط، فشارهای اقتصادی قابل توجهی به همراه داشته است.
علاوهبراین تغییر الگوی مصرف فرهنگی و گسترش فضای دیجیتال، بازار سنتی کتاب را با دگرگونیهای جدی مواجه کرده است. کاهش سرانه مطالعه، رقابت با محتوای الکترونیکی و انتشار غیرقانونی آثار در فضای مجازی، ازجمله مشکلاتی است که حقوق مادی و معنوی ناشران را تحت تأثیر قرار داده و ضرورت تقویت قوانین حمایت از مالکیت فکری و مقابله با تکثیر غیرمجاز را بیش از پیش آشکار ساخته است.
همچنین ناشران همواره خواستار تسهیل فرایندهای اداری، حمایتهای مالی و اعتباری، اصلاح نظام توزیع کتاب و ایجاد مشوقهای فرهنگی برای افزایش تقاضای بازار هستند. تقویت نمایشگاههای کتاب، حمایت از کتابفروشیها در قالب طرحهای مختلف و توسعه زیرساختهای فروش الکترونیکی میتواند به پویایی بیشتر صنعت نشر و استمرار فعالیت بنگاههای فرهنگی کمک کند.
مشکلات صنفی چاپخانهداران
صنعت چاپ نیز به عنوان یکی از بخشهای مهم و تأثیرگذار در زنجیره تولید محصولات فرهنگی و صنعتی، با چالشهای متعددی روبهرو است؛ در سالهای اخیر فرسودگی ماشینآلات و تجهیزات، نیاز به نوسازی فناوری و دشواری تأمین سرمایه برای بهروزرسانی واحدهای چاپی، از مهمترین دغدغههای چاپخانهداران به شمار میرود. بسیاری از واحدهای چاپی با وجود برخورداری از نیروی انسانی متخصص، به دلیل محدودیتهای مالی و افزایش هزینههای سرمایهگذاری، امکان رقابت با فناوریهای نوین را ندارند.
افزایش قیمت مواد مصرفی ازجمله کاغذ، مرکب، زینک، فیلم و قطعات یدکی، همراه با نوسانات ارزی، هزینههای تولید را به شکل قابل توجهی افزایش داده است. در کنار این موضوع، کاهش سفارشهای چاپی در برخی بخشها و رقابت فشرده میان واحدهای چاپی، حاشیه سود این صنعت را کاهش داده و برخی چاپخانهها را با مشکلات اقتصادی و کاهش ظرفیت تولید مواجه کرده است.
چاپخانهداران همچنین بر ضرورت اصلاح قوانین و مقررات، تسهیل دسترسی به تسهیلات بانکی، حمایت از نوسازی تجهیزات و تقویت آموزشهای تخصصی تأکید دارند. با توجه به نقش صنعت چاپ در تولید محصولات فرهنگی، بستهبندی، تبلیغات و صنایع مختلف، حمایت از این بخش میتواند، علاوه بر حفظ اشتغال، به افزایش کیفیت تولیدات داخلی و ارتقای جایگاه صنعت چاپ کشور در بازارهای منطقهای و بینالمللی منجر شود.
اهمیت تسهیل موانع کسبوکار برای ناشران و چاپخانهداران
با توجه به جایگاه صنعت چاپ و نشر در توسعه فرهنگی، آموزشی و اقتصادی کشور، رفع موانع کسبوکار و ایجاد شرایط مناسب برای فعالیت فعالان این حوزه، از اهمیت ویژهای برخوردار است. ناشران و چاپخانهداران بهعنوان دو حلقه اصلی زنجیره تولید و انتقال دانش و فرهنگ، نیازمند محیطی باثبات، شفاف و برخوردار از حمایتهای لازم برای تداوم فعالیت و سرمایهگذاری هستند. تسهیل فرایندهای اداری و کاهش پیچیدگیهای مقرراتی میتواند زمینه را برای افزایش بهرهوری، کاهش هزینهها و ارتقای کیفیت خدمات و محصولات فراهم سازد.
تسهیل دسترسی به منابع مالی، حمایت از نوسازی تجهیزات و فراهم کردن شرایط مناسب برای تأمین مواد اولیه، ازجمله اقداماتی است که میتواند به افزایش توان رقابتی ناشران و چاپخانهداران منجر شود. در شرایطی که هزینههای تولید بهطور مستمر افزایش یافته و تحولات فناوری با سرعت زیادی در حال وقوع است، حمایت از سرمایهگذاری و ایجاد مشوقهای اقتصادی، ضرورتی اجتنابناپذیر برای حفظ پویایی این بخش به شمار میآید.
تسهیل موانع فعالیت صنفی، موجب افزایش انگیزه فعالان این حوزه برای سرمایهگذاری، نوآوری و ورود به بازارهای جدید خواهد شد. توسعه نشر دیجیتال، ارتقای فناوری چاپ، گسترش بازارهای صادراتی و افزایش کیفیت محصولات فرهنگی، در گرو فراهم شدن زمینه مناسب برای فعالیت بنگاههای اقتصادی این بخش است؛ بنابراین حمایت از ناشران و چاپخانهداران و توجه به مطالبات صنفی آنان، نهتنها یک ضرورت اقتصادی، بلکه سرمایهگذاری در مسیر توسعه فرهنگی و ارتقای سرمایه اجتماعی کشور محسوب میشود.
میتوان گفت که روز ملی اصناف میتواند بهانهای برای توجه به ضرورت تسهیل محیط کسبوکار برای فعالان صنعت چاپ و نشر، باشد و این مسئله میتواند بهعنوان یکی از مهمترین مطالبات این بخش مورد توجه سیاستگذاران و نهادهای مرتبط قرار گیرد. کاهش موانع تولید، تسریع در ارائه خدمات، حمایت از نوسازی واحدهای چاپی، تسهیل تأمین مواد اولیه و ایجاد سازوکارهای حمایتی پایدار، زمینه را برای شکوفایی هرچه بیشتر این صنعت راهبردی و نقشآفرینی مؤثرتر آن در توسعه فرهنگی و اقتصادی کشور فراهم خواهد ساخت.
نباید فراموش کرد که روز ملی اصناف، تنها یک مناسبت تقویمی نیست؛ بلکه یادآور نقش ارزشمند میلیونها فعال صنفی در پیشبرد اقتصاد و فرهنگ کشور است. یادآور میشود، اصناف فعال در حوزه چاپ و نشر به دلیل پیوند مستقیم با تولید دانش، فرهنگ و اطلاعرسانی، جایگاهی ویژه دارند و حمایت از آنان، سرمایهگذاری برای توسعه فرهنگی و اقتصادی جامعه محسوب میشود.
نظر شما