به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، این مراسم با حضور جمعی از زبان شناسان و متخصصان زبان و ادبیات خلجی برگزار شد. در ابتدای این مراسم، ابوالفضل باقری؛ مدیر فرهنگی هنری منطقه ۱۳ و رئیس فرهنگسرای امید ضمن گرامیداشت یاد و خاطره رهبر شهید و شهدای جنگ رمضان گفت: معرفی، نقد و بررسی و رونمایی کتاب از جمله اهداف و برنامههایی است که تلاش خواهیم کرد، به طور مرتب پیگیری کنیم.
دستور زبان و مخزن واژگان زبان خلجی
در ادامه این مراسم، ائلدار محمدزاده صدیق؛ رئیس کتابخانه امام خمینی(ره) درباره کتاب «خداحافظ خلجی» گفت: این کتاب، دستور زبان و مخزن واژگان زبان خلجی است که به صورت کتابی مستقل منتشر شده است.
او با اشاره به مقدمه کتاب خداحافظ خلجی به قلم پدرش؛ حسین محمدزاده صدیق ادامه داد: مرحوم حسین محمدزاده صدیق در مقدمه کتاب «خداحافظ خلجی» اینگونه نوشته است که «مولف در کتاب حاضر از تاریخچه خلج پژوهی و ویژگیهای ترکی خلجی سخن گفته و سپس بحثی مستوفی در آواشناسی و شیوه نگارش ترکی خلجی آورده است و در ۱۵ درس گسترده، خواننده را با مکالمات به ترکی خلجی در موضوعهای مختلف آشنا کرده است». انتهای کتاب، فرهنگ لغات خلجی را بر اساس سامانهای الفبایی آوانگاری در بردارد.
صدیق توضیح داده است که باید گفت که شیوه ترکی خلجی چیزی جز شیوهای دگرگون شده از ترکی باستان (ترکی گؤی تورک یا ترکی اورخونی) نیست که در مسیر گذر تاریخی خود از آسیای میانه تا خاورمیانه اشکال گونهگون یافته است. در زبان خلجی هنوز ویژگیهای ترکی باستان حفظ شده است و از این نظر اهمیت شایانی در ترکیپژوهی دارد.
جیک جیک خانوم یکی از داستانهای فولکلوریک خلجی است که توسط مرحوم علی اصغر جمراسی گردآوری شده است. مصطفی رزاقی؛ پژوهشگر زبان بعد از روایت خلاصه داستان به زبان خلجی به شرح نشانه شناسانه آن پرداخت.
احمد جمراسی نیز در این نشست به بیان برخی مشکلات که استاد جمراسی در گردآوری و چاپ کتابهای خلجی روبرو بود پرداخت. مهمترین مشکل سخت گیری برای محتوای کتابها و همچنین مسائل مالی در چاپ بود.
در ادامه مراسم اکبر صالحی؛ محقق و پژوهشگر دستور زبان آذربایجانی نیز گفت: کاری که او برای خلجها کرده است، کار یک فرهنگستان است. پیش از او تحقیقات و پژوهشهایی به این گستردگی در حوزه زبان و ادبیات ترکی خلجی وجود نداشته است. نظر به اینکه ریشه زبان خلجی به ترکی باستان بر میگردد، ارزش کار او نه تنها برای خلجها بلکه برای ترکی پژوهی در سراسر دنیاست.
او با اشاره به اینکه کمتر از ۲۰ هزار نفر در ایران به زبان ترکی خلجی تکلم میکنند، توضیح داد: یک دلیل آن تکامل زبانی صورت گرفته با ترکان آذربایجانی است و نه آسیمیلاسیون و حل شدن در زبان دیگر.
صالحی تحقیقات جمراسی را سبب شناخت بهتر تاریخ، فرهنگ، زبان و ویژگیهای قوم خلج دانست و گفت: مرحوم جمراسی تلاش کرده است که دستور زبان و معیار نوشتاری برای زبان خلجی تدوین کند و این کار را در ارتباط با زبانشناسان نامدار آذربایجانی از جمله پروفسور صدیق، زهتابی و دکتر هیئت به خوبی انجام داده است.
همچنین موسی رحیمی از گروه زبان ترکی استانبولی دانشگاه علامه طباطبایی نیز در این نشست از نقش تعیین کننده زبان خلجی در تقویت تئوری زبانهای اورال آلتایی سخن گفت. او به عنوان حلقه اتصال زبان کرهای و زبانهای ترکی، از نقش بیبدیل خلجی سخن گفت.
جمع آوری فولکلور خلجی
همچنین اسداله امیری از سابقه آشنایی خود با «جمراسی» در جریان جمعآوری اشعار شاعر ترکزبان ساوهای تیلیم خان گفت و اشاره کرد که استاد به سبب علاقه وافر به تیلیم خان تخلص «بیلیم» را برای خود برگزیده بود. او مطالب خود را تحت دو عنوان مسائل میکرو و مسائل ماکرو عنوان کرد.
نظر شما