سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): مراسم رونمایی از مجموعه ششجلدی طربنامه اثر سیدعلی صالحی با حضور جمعی از شاعران، نویسندگان، پژوهشگران و علاقهمندان شعر و ادبیات در مجموعه مهراد کرج برگزار شد؛ مراسمی که علاوه بر معرفی تازهترین اثر این شاعر، فرصتی برای مرور بیش از پنج دهه فعالیت ادبی او و بازخوانی بخشی از تاریخ شعر معاصر ایران فراهم کرد.
در این برنامه که با استقبال علاقهمندان شعر همراه بود، سیدعلی صالحی، شاعر و نویسنده، بنیانگذار شعر گفتار و از پایهگذاران شعر موج ناب و کامیار عابدی، نویسنده، پژوهشگر و منتقد شعر معاصر فارسی و حسن ملایی، شاعر و نویسنده و از شاگردان صالحی، درباره جایگاه شعری او و مجموعه طربنامه به سخنرانی پرداختند.
شعر موج ناب از زیست مشترک ما در مسجدسلیمان شکل گرفت
سیدعلی صالحی در این مراسم با مرور بخشی از تجربههای ادبی خود، به شکلگیری جریان شعر موج ناب و نقش فضای فرهنگی مسجدسلیمان در این روند اشاره کرد.
وی با اشاره به همدوره بودن خود با حمید کریمپور، هرمز علیپور، یارمحمد اسدپور و سیروس رادمنش گفت: همه با هم همقبیله بودیم و در مسجدسلیمان زندگی میکردیم. این کتاب دادن و کتاب گرفتن، آرامآرام باعث شد به زبان مشترک برسیم.
صالحی افزود: تبادل کتاب و آشنایی مستمر با آثار یکدیگر، به تدریج ما را به زبانی مشترک رساند و همین همزبانی و همفکری زمینهساز شکلگیری جریان شعر موج ناب شد.
اشاره صالحی به نامهای حمید کریمپور، هرمز علیپور، یارمحمد اسدپور و سیروس رادمنش، یادآور جمعی از شاعران بختیاری ساکن مسجدسلیمان است که در دهه ۵۰ خورشیدی با دوستی، همنشینی و تبادل مستمر کتاب و تجربههای ادبی، به شکلگیری جریان شعر موج ناب یاری رساندند. جریانی که از مهمترین تجربههای شعری آن دهه محسوب میشود و نام مسجدسلیمان را به عنوان یکی از خاستگاههای تأثیرگذار شعر معاصر ایران مطرح کرده است.
این شاعر در ادامه با اشاره به وضعیت شعر معاصر اظهار کرد: انسان ایرانی نه تنها در شعر، بلکه در بسیاری از ابعاد زیستی به بنبست اشباعزدگی رسیده است.
وی با بیان اینکه شعر گفتار از دل زبانهای ممتاز و رسمی یا زبان درباری متولد نشده است، افزود: شعر گفتار زاده زبان ویژه یا زبان ممتاز درباری نیست، بلکه متمایل به گفتوگو و جریانهای مردمی است.
صالحی با تأکید بر جایگاه زبان فارسی گفت: زبان فارسی پیش از هر چیز زبان شعر و اندیشه است و زبان معامله و صنعت نیست.
وی دهه ۵۰ را دهه حیرت و حضور نوابغ دانست و گفت: در آن دوره در حوزههای مختلف فرهنگی از جمله سینما، ترانه، نقاشی و مطبوعات شاهد حضور چهرههای برجسته و جریانساز بودیم.
صالحی با اشاره به ریشههای فرهنگی شعر موج ناب اضافه کرد: این جریان پیوندی عمیق با فرهنگ و زیستبوم ایل بختیاری داشت و نزدیکی فکری و زبانی میان این شاعران، به مرور به یک امتیاز و هویت مشترک تبدیل شد.
وی همچنین با بیان اینکه با وسواس و کنجکاوی شعر مدرن ایران را دنبال میکند، گفت: زبان فارسی زبان اندیشه است.
صالحی با تأکید بر نقش زنان در حفظ و انتقال زبان فارسی اظهار کرد: زنان پاسداران اصلی زبان هستند؛ زیرا زن لالایی میخواند و از همان ابتدا فرد را با زبان آشنا میکند.
صالحی شاعری است که جهان شعری آفریده است
در ادامه این مراسم، کامیار عابدی، نویسنده، پژوهشگر و منتقد شعر معاصر فارسی، با اشاره به بیش از نیم قرن فعالیت شعری سیدعلی صالحی گفت: از همان آغاز، شعرهای او به دلیل تفاوت و دلپذیریشان مورد توجه و استقبال فضای ادبی ایران قرار گرفت.
وی با بیان اینکه تنها برخی شاعران موفق میشوند جهان شعری ویژه خود را خلق کنند، افزود: بسیاری از شاعران از دستیابی به چنین جایگاهی بازمیمانند، اما صالحی از جمله شاعرانی است که توانسته جهان شعری مستقلی بیافریند.
عابدی اظهار کرد: هنگامی که شعرهای صالحی را میخوانیم، با جهانی روبهرو میشویم که در آن آسمان، زمین، فرهنگ و دیگر عناصر زندگی حضوری پررنگ دارند و شاعر با توانایی ویژهای این جهان را برای مخاطب ترسیم و تبیین میکند.
وی ادامه داد: صالحی در شعرهای خود همواره در مسیر شناساندن این جهان به مخاطبانش حرکت کرده است. او پس از شاملو نیز پدیدهای قابل توجه آفرید؛ به گونهای که شعرهایش، چه با صدای خودش و چه با خوانش دیگران، با استقبال گسترده مخاطبان همراه شد.
عابدی همچنین با اشاره به جسارت صالحی در تجربههای شعری گفت: او در مسیر شعر گفتار دست به تجربهای جسورانه زد و توانست مخاطبان خاص خود را پیدا کرده و از این طریق با آنان ارتباط برقرار کند.
وی با بیان اینکه صالحی در سالهای اخیر بیش از گذشته از شعر حکمت سخن گفته است، افزود: با دقت در آثار او میتوان دریافت که بسیاری از شعرهایش دربردارنده مضامین و آموزههای حکمی هستند.
عابدی با اشاره به پیوندهای ادبی و فکری موجود در شعر صالحی گفت: در آثار متقدم او نوعی همسخنی با حافظ دیده میشود، فروغ فرخزاد نیز در شعرش حضوری محسوس دارد و در سالهای اخیر پیوند او با اندیشه و جهان مولانا پررنگتر شده است.
طربنامه زندگی شاعر را به زبان شعر روایت میکند
در بخش دیگری از این مراسم، حسن ملایی، شاعر و نویسنده و از شاگردان سیدعلی صالحی، با اشاره به مجموعه ششجلدی طربنامه گفت: استاد در این اثر، زندگینامه خود از دوران کودکی تا امروز را به زبان شعر روایت کرده است.
وی با بیان اینکه این مجموعه در حدود هزار و ۹۰۰ صفحه حجم دارد، افزود: این اثر را با علاقه و عشق مطالعه کردهام و معتقدم حاصل تلاش و زحمات فراوان شاعر است.
ملایی اظهار کرد: در این مجموعه میتوان ردپای جریانهای مختلف شعری از جمله شعر موج ناب، شعر گفتار و شعر فراگفتار را مشاهده کرد که هر یک به نوعی در ساختار و فضای اثر حضور دارند.
وی همچنین با تأکید بر حضور پررنگ هایکو در این مجموعه گفت: آغاز این اثر با نوعی پراکندگی همراه است و مخاطب باید در مواجهه با آن شکیبایی به خرج دهد. با ادامه مطالعه، خواننده به تدریج با رنجها و تجربههای زیسته شاعر آشنا میشود و درمییابد که این پراکندگی اولیه ریشه در جهان شخصی و تجربههای او دارد.
مجموعه ششجلدی طربنامه در این مراسم نه فقط به عنوان اثری تازه از سیدعلی صالحی، بلکه به عنوان روایتی از مسیر زیسته و شعری شاعری معرفی شد که بخش مهمی از تجربههای شعر معاصر ایران را در جریانهایی چون شعر موج ناب و شعر گفتار رقم زده است؛ اثری که در نگاه سخنرانان، بازتابدهنده سالها زیست ادبی، تجربه، رنج و اندیشه شاعر است.
نظر شما