سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - مرجانه حسین زاده: مهدی ضیاچمنی، نامی آشنا در عرصه تئاتر مشهد و کشور، که دستاوردهای متنوعی در جشنوارههای معتبر دارد. او پیش از این با نمایش «حذفیات» در سی و ششمین جشنواره تئاتر فجر (بخش بینالملل) برگزیده شد و برای نمایش «اکسیژن» در سی و پنجمین دوره این جشنواره، جایزه بخش نویسندگی را از آن خود کرد. علاوه بر این، نمایشنامه «حذفیات» به قلم این نویسنده و کارگردان تئاتر، که پیشتر توسط انتشارات آرادمان به چاپ رسیده بود، اخیراً در شهر فرانکفورت آلمان به صحنه رفت. اثری که حاصل همکاری ایران، افغانستان و آلمان بود و قرار است در شهرهای مختلف آلمان نیز به روی صحنه برود.
همچنین نمایش «برداشت آخر» به قلم این نمایشنامهنویس و هنرمند تئاتر، چندیپیش به کارگردانی کوروش دانشور و تهیه کنندگی صابر ابر در تهران به صحنه رفت. او این بار همراه با ستاره فرسا اثری متفاوت و با رویکردی اقتباسی را در مشهد به صحنه برده است. نمایش «کلسیم» تازهترین تئاتر مهدی ضیاچمنی است که ریشههای آن در دل داستانهای کوتاه کتاب «تمام نخ؛ شانزده قطعه مفرح برای آدمبزرگهای وقیح» اثر ماندگار شل سیلورستاین نهفته است. این اثر نمایشی، که با زبانی ظریف و گاه بازیگوشانه، اما در عین حال عمیق و انسانی به روایتگری میپردازد، مخاطب را به سفری درونی دعوت میکند و در نهایت با یکی از بنیادیترین و اغلب تجربهشدهترین احساسات انسانی، یعنی «تنهایی» روبرو میسازد. این دو هنرمند تئاتر در این تجربه نمایشی، از جهان چندلایه و فلسفی سیلورستاین وام گرفتهاند تا داستانی روانشناختی و اجتماعی از زنی را به تصویر بکشند که در لابهلای گذشته، حال و آیندهاش، در چرخهای از فروپاشی روانی و بحران هویت گرفتار شده است.
ضیاچمنی در گفتوگو با خبرنگار ایبنا، سبک این تئاتر را مینیمال، روانشناختی و دیالوگمحور دانست و گفت: «سیلوا» یعنی شخصیت زن در این اثر، در مواجهه با گذشته، حال و آینده، در چرخهای از فروپاشی روانی و بیهویتی گرفتار شده است.
او با اشاره به درونمایههای اصلی این اثر گفت: فروپاشی روانی و تروما، نظام پدرسالارانه، سیستم آموزشی اشتباه، پوشش و چمدان درونمایههای اصلی نمایش «کلسیم» هستند، همچنین این اثر در شش فصل، اپیزودیک روایت میشود که هر فصل به یکی از مواجهههای سیلوا با افراد کلیدی زندگیاش اختصاص دارد.
این نویسنده و کارگردان تئاتر عنوان کرد: این فصلها با دیالوگهایی موجز و پرتنش، گذشته و حال را به هم پیوند میدهند و شخصیتپردازی عمیقی را از طریق تعاملات و تصاویر بصری خلق میکنند.
مهدی ضیاچمنی بیان کرد: کارگردانی «کلسیم» ترکیبی از مینیمالیسم بصری، استفاده از فناوری و تمرکز بر بازیگری عمیق و روانشناختی است.
پیوندِ کلسیم و جهان سیلورستاین
وی افزود: آنچه «کلسیم» را به جهان سیلورستاین پیوند میدهد، نه جغرافیا و نه بازسازی موقعیتهای داستانی است بلکه دغدغهای انسانی و مشترک است « تنهایی، فقدان و میل انسان به یافتن دیگری».
این بازیگر و کارگردان تئاتر تاکید کرد: تنهایی و فقدان مرز جغرافیایی نمیشناسند. تجربههایی هستند که انسان، فارغ از زمان، مکان و فرهنگ همواره با آنها مواجه بوده و امروز، در جهانی که بیش از هر زمان دیگری به ارتباط و در عین حال به انزوا دچار است، بیش از پیش با آنها درگیر است.
مهدی ضیاچمنی بیان کرد: «کلسیم» از همین دغدغه آغاز شد، از این پرسش که وقتی چیزی یا کسی را از دست میدهیم، با جای خالی آن چه میکنیم؟ و وقتی تنهایی به بخشی از زندگی ما تبدیل میشود، چگونه به زیستن ادامه میدهیم؟
فضای مینیمال , کمدی سیاه کتاب سیلورستاین برایم جذاب بود
پس از آن ستاره فرسا، بازیگر و نویسنده این اثر در خصوص دغدغهاش از نگارش این متن گفت: این متن از سیلورستاین را چند سال پیش خواندم و همان زمان، فضای مینیمال، کمدی سیاه و طنازیِ خاصی که در آن وجود داشت، برایم جذاب بود و به همین دلیل تصمیم گرفتم این کتاب را به یک اثر نمایشی تبدیل کنم.
وی افزود: پس از آن متن را همراه با آقای ضیاءچمنی خواندیم و به این نتیجه رسیدیم که میتونیم با همکاریِ هم، نمایشنامه کلسیم را بنویسیم. متن اصلیِ سیلورستاین شامل شانزده قطعه مستقل از هم است. ما یکی از این قطعات را به عنوان محور اصلی انتخاب کردیم و با الهام گرفتن از سه قطعه دیگر، آن را گسترش دادیم و به یک نمایشنامه واحد با شش اپیزود مرتبط تبدیل کردیم.
نویسنده و بازیگر تئاتر «کلسیم» ادامه داد: در این فرآیند، تلاش کردیم ضمنِ حفظِ حالوهوای مینیمال و طنز تلخ سیلورستاین، جهان مستقل خودمان را شکل بدهیم، جهانی که در مرکز آن، زندگی زنی به نام «سیلوا» قرار دارد.
فرسا با اشاره به جهان فکری شخصیت «سیلوا» گفت: ترسهای سیلوا مسئلهای بود که خیلی روی آن وقت گذاشتیم، ترسهایی که جغرافیا نمیشناسد و به مرز، فرهنگ یا زمان مشخصی تعلق ندارند، بلکه از ذات و تجربه انسانی سرچشمه میگیرد. در این بین مشخصاً به انسان و زن پرداختیم و به ترسهایی مثل ترس از مرگ، ترس از آزادی، ترس از پوچی و بیش از همه، ترس از تنهایی.
این بازیگر و نویسنده گفت: برای ما مهم بود که این ترسها صرفاً به عنوان ویژگیهای یک شخصیت یا یک موقعیتِ اجتماعی مطرح نشوند، بلکه به عنوان بخشی از تجربه بنیادین انسان دیده شوند.
وی با بیان اینکه «کلسیم» برای ما متنی جهانشمول است، عنوان کرد: متنی درباره انسان، نیازها و ترسهای بنیادین او است. به همین دلیل تلاش کردیم قصه در محدوده یک جغرافیای مشخص باقی نماند و مخاطب فارغ از اینکه کجای جهان زندگی میکند، بتواند بخشی از خودش را در این نمایش پیدا کند.
ستاره فرسا گفت: زمان نوشتن متن، اصلاً به این فکر نمیکردم که قرار است یکروز خودم نقش «سیلوا» را بازی کنم اما زمانی که به عنوان بازیگر وارد تمرینها شدم، اتفاق مهمی برایم افتاد، بازی کردنِ نقش سیلوا باعث شد شخصیتپردازی او در ذهنم کاملتر بشود و ابعاد تازهای از شخصیت را در متن کشف کنم. در واقع، تجربه بازیگری به شکل مستقیم روی درک من از شخصیت و حتی نگاه من به متن اثر گذاشت.
وی افزود: از سویی دیگر، حضور به عنوان بازیگر در اجرایی که کارگردانیِ آن بر عهده آقای ضیاءچمنی بود، تجربه مهمی برای من محسوب میشود. کسانی که مهدی ضیاءچمنی را میشناسند و با او کار کردند میدانند که او نگاه اجرایی و ایدههای کارگردانی کمنظیری دارد، او بخش زیادی از مسیر را برای من با هدایت دقیق خودش هموار کرد.
این نویسنده تئاتر گفت: همین همراهی باعث شد بسیاری از چالشهایی که ممکن بود در مواجهه با این نقش داشته باشم، در فرآیند تمرین و اجرا به راهحل تبدیل شوند. همچنین فکر میکنم حضور خود ایشان به عنوان بازیگر مقابل من، در نمایشی که تنها دو پرسوناژ دارد، بخش مهمی از این تجربه بود. در نهایت، شکلگیریِ این نتیجه بدون حضور و همراهی کارگردان و بدون بازی ایشان احتمالاً به این کیفیت و نتیجه ایدهآل نمیرسید.
او گفت: مخاطبِ این اثر گروه سنی بزرگسال است. از سویی «کلسیم» از آن دسته نمایشهایی است که برای ارتباط گرفتن با آن، مخاطب نیاز به کمی صبر و شکیبایی دارد. روایت و فضای اثر قرار نیست همهچیز را در همان لحظه اول در اختیار تماشاگر بگذارد و بخشی از تجربه تماشای نمایش، در کشفِ تدریجیِ جهان و لایههای آن شکل میگیرد. امیدوارم مخاطب با حوصله وارد این جهان بشود و اجازه بدهد نمایش، مسیر خودش را برای او باز کند.
به گزارش ایبنا؛ نمایش «کلسیم» به نویسندگی ستاره فرسا و مهدی ضیاچمنی، کارگردانی مهدی ضیاچمنی و تهیهکنندگی مسعود حکمآبادی هرشب ساعت ۲۰ در تماشاخانه آکتور مشهد به صحنه میرود.
نظر شما