سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): استان مازندران بیش از ۳۰۰ ناشر فعال دارد که در میان آنها «ناسنگ»، متعلق به میترا متاجی امیررود، بانوی نوشهری است. او به عنوان یکی از زنان فعال در حوزه نشر مازندران، چندین سال است که با نگاهی متفاوت به حوزه نشر، در کرانههای غرب مازندران چراغ فرهنگ را روشن نگه داشته است.
امیدها و دغدغههای آینده کتاب، روزگار نشر استانی و وضعیت نشر ناسنگ، موضوع گفتوگوی خبرنگار ایبنا در استان مازندران با این بانوی ناشر است.
مسیر شما چگونه به حوزه نشر رسید و «ناسنگ» از کجا شکل گرفت؟
با توجه به رشته تحصیلی مرتبط (ادبیات) و بهویژه علاقه قلبی به مقوله فرهنگ و هنر و ارتباط با اصحاب فرهنگ و نویسندگان، وارد این حوزه شدم و حدود ۱۴ سالی است که به عنوان ناشر در نوشهر فعال هستم. سابقه علاقه و دغدغههای فرهنگی و لزوم حمایت از نویسندگان و مؤلفان بومی و همچنین جای خالی این دست از فعالیتها در شهری که فرهنگمحور است، به شکلگیری نشر «ناسنگ» کمک کرد و به این ترتیب فعالیت ما رسماً از سال ۱۳۹۰ کلید خورد.
چرا این نام را برای انتشارات انتخاب کردید. پشت این نام چه ایده یا مفهومی وجود دارد؟
نام «ناسنگ» خاص و ریشهدار است و با اقتباس از نامی بومی و متعلق به زادگاهم، منطقه کجور که برگرفته از نام کوهی است و از آن پایداری و شکوه افاده میشود، برگزیده شده است.
تمرکز اصلی نشر «ناسنگ» در انتشار چه کتابهایی است؟
فعالیت ما همه حوزهها را در بر میگیرد و منحصر به یک حوزه یا موضوع خاص نیست؛ اما نوع تقاضا که بیان کننده ذائقه مؤلفان است، بیشتر ناظر به ادبیات و هنر است. تمرکز اصلی در انتخاب آثار نیز بر ماندگاری، فاخر بودن، اصالت و وزانت آثار است تا بازتابی از غنای فرهنگی استانمان باشد.
همکاری شما با نویسندگان بومی استان چگونه است؟ نشر آثار نویسندگان بومی چه چایگاهی در «ناسنگ» دارد؟
برای نشر در این خصوص سقفی وجود ندارد و مؤلفان غیربومی کشوری زیادی هم مراجعه دارند؛ با این حال مؤلفان بومی و لزوم حمایت از آنان و فضاسازی برای اهدافشان، در اولویت انتشارات «ناسنگ» قرار دارد.
مهمترین چالش ناشران استانی امروز چیست؛ تولید کتاب، هزینه چاپ یا مسئله توزیع؟
در همه موارد، به فراخور موضوع، چالش و نگرانی جدی وجود دارد. سیاست منسجم و پایداری با ضمانت اجرایی قانونی که بتواند فعالیتها را تضمین کند، وجود ندارد. تمرکزمحوری، فرصتهای زیادی را از ناشران استانی میگیرد و نسخهپیچی واحد نهتنها مشکلات را رفع نمیکند بلکه گاه آنها را بیشتر نیز کرده است.
با وجود مشکلات معیشتی، همچنان استقبال قابل توجهی دیده میشود؛ اما دسترسیها بهخاطر سیاستهای انقباضی محدود است. اگر فضاسازی بیشتری صورت گیرد، قطعاً در افزایش سرانه مطالعه کتاب، خرید آن و رونق فعالیتهای فرهنگی و نشر مؤثر خواهد بود.
برنامهها و چشمانداز آینده نشر «ناسنگ» چیست؟
تلاش ما برای حفظ این سرمایه معنوی است تا میزبان و پایگاهی شایسته برای مؤلفان، مخاطبان و دوستداران فرهنگ و اجتماع باشد. در حال حاضر چند اثر با موضوعات مختلف در دست انتشار است و امیدواریم بتوانیم فعالیت خود را در این حوزه بسط دهیم. قطعاً انتشارات در صرف نشر خلاصه نمیشود و میتواند رویدادساز فرهنگی نیز باشد.
با توجه به افزایش هزینههای کاغذ، چاپ و توزیع، فعالیت برای ناشران مستقل و استانی چقدر سختتر شده است؟
محدودیتهای ناشی از سیاستهای متمرکز بر ناشران محلی، در کنار دغدغههای اقتصادی، فشارهای اجتنابناپذیری را تحمیل میکند. بهدلیل تحرک ضعیف و ناپویایی حوزه نشر، به همان اندازه کاهش رغبت در شهروندان نیز دیده میشود. برنامهریزی مستقل استانی یا چنداستانی، توسعه اختیارات مقامات استانی و حمایتهای ویژه از انتشارات استانی میتواند از سختیهای مسیر بکاهد و فرصتآفرینی کند.
برخی معتقدند در بحرانهای اجتماعی و اقتصادی، سرانه مطالعه کاهش پیدا میکند. رفتار مخاطبان کتاب در این سالها چگونه بوده است؟
بیتردید بحرانها در این امر مؤثرند و گاه نیازهای معیشتی اولویت فرهنگی را به حاشیه میراند. با این حال در میان ملت ایران یک ویژگی قابل توجه وجود دارد و آن فرهنگدوستی ذاتی است. سیاستگذاران حوزه فرهنگ هنوز نتوانستهاند برای پاسداشت این عنصر ارزشمند برنامهای شایسته تدوین کنند. توجه و پاسداشت رویدادهای فرهنگی و اجتماعی میتواند پشتگرمی مهمی برای مخاطبان حوزه فرهنگ ایجاد کند.
بزرگترین چالش امروز صنعت نشر در مازندران چیست؟
به نظر میرسد همه این موارد بدون استثنا در این چالش دخیلاند. تعادل لازم وجود ندارد و نگاه حمایتی مغفول مانده است. باید اولویتگزینی در مقوله فرهنگ و کتاب صورت گیرد. گاه توجه و هیجان پیرامون برخی رویدادها بیش از حوزه فرهنگ است، در حالی که استمرار و پویایی در حوزه کتاب میتواند بازخوردهای مثبت فراوانی داشته باشد. برنامهها در این حوزه اغلب موسمی و کُند است و این شایسته فرهنگ نیست.
در چنین شرایطی نقش ناشران مستقل در حفظ جریان فرهنگی و معرفی نویسندگان جدید چیست؟
بهعنوان پایگاهی محلی، هرچند در اندازه خود، میتواند نقشی مؤثر ایفا کند؛ همچون جویباری که در رساندن رشتههای فرهنگی به دریای خروشان فرهنگ سهمی هرچند کوچک اما ارزشمند دارد.
اگر قرار باشد یک مطالبه یا پیشنهاد برای بهبود وضعیت نشر از مسئولان مطرح کنید، چه خواهد بود؟
افزایش اختیارات مسئولان استانی، هماندیشی مستمر و مؤثر با ناشران محلی و تشریک مساعی میتواند بسیاری از گرههای موجود در مسیر نشر را کاهش دهد.
نظر شما