به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)؛ علی شجاعیصائین، داور و پژوهشگر دفاع مقدس، با اشاره به ضرورت توجه به وضعیت ادبیات دفاع مقدس گفت: اتفاقاتی که در سال گذشته و ابتدای سال روی داد، حاکی از این است که جامعه همچنان به مفاهیم و تجربههای دفاع مقدس نیاز دارد و این حوزه نباید صرفاً به یک موضوع تاریخی محدود شود.
او افزود: دفاع مقدس تنها متعلق به گذشته نیست، بلکه بخشی از زندگی امروز ماست و اگر بخواهیم حیات اجتماعی خود را در مسیر مطلوب پیش ببریم، باید همچنان با مفاهیم و تجربههای آن زندگی کنیم.
شجاعیصائین گفت: مانند دورههای گذشته، آثار قابل توجهی از نظر پژوهشی، روشی و تحقیقی به دبیرخانه ارسال شد و در مجموع کیفیت آثار این دوره در مقایسه با دورههای قبل از جایگاه مناسبی برخوردار بود؛ هرچند از نظر تعداد آثار تفاوت محسوسی مشاهده نمیشد.
او ادامه داد: یکی از اثار منتخب پژوهشهای سیاسی و تاریخی با عنوان «در آستانه سقوط» نشان میدهد که پژوهشگران و ناشران در حوزه اسناد دفاع مقدس فعالیت گستردهای داشتهاند و امکان دسترسی به منابع و اسناد برای پژوهشگران فراهم شده است.
این پژوهشگر حوزه دفاع مقدس عنوان کرد: اثار نشان میدهد ما توانستهایم وقایع و رخدادها را ثبت و تشریح کنیم، اما کمتر به مسئلهمحوری در پژوهشها توجه شده است به عبارتی اغلب پژوهشهای رویدادمحور اهمیت خود را دارند، اما لازم است به مسائل راهبردی و کلان نیز پرداخته شود. بهعنوان نمونه، یکی از مباحثی که در علوم سیاسی مطرح میشود، موضوع «انزوای راهبردی ایران» در طول تاریخ است؛ اینکه ایران در بسیاری از حوادث تاریخی، متحد راهبردی نداشته و عمدتاً متکی به توان داخلی خود بوده است.
او اضافه کرد: اینکه ایران در جنگ هشت ساله چگونه با اتکا به ظرفیتهای داخلی از تمامیت ارضی، انقلاب و نظام دفاع کرد. این موضوعات میتوانند بهعنوان مسائل راهبردی مورد مطالعه قرار بگیرند و برای امروز نیز آموزههایی داشته باشند.
وی با طرح این پرسش که «آیا امروز نیز همچنان با مسئله تنهایی راهبردی مواجه هستیم؟» گفت: کشوری مانند ایران که در مقاطع مختلف با قدرتهای بزرگ و چالشهای امنیتی مواجه بوده، نیازمند پژوهشهایی است که فراتر از روایت رخدادها، به تحلیل مسائل بنیادین و راهبردی بپردازد.
ادبیات مقاومت مردمی شده است
کامور بخشایش گفت: این دوره از جشنواره در شرایطی برگزار شد که کشور ماههای دشواری را پشت سر گذاشت و فضای فرهنگی و اجتماعی نیز تحت تأثیر همین شرایط قرار داشت. با این حال، روند داوری آثار و فعالیتهای دبیرخانه متوقف نشد و فرآیند اجرایی جشنواره ادامه پیدا کرد.قرار بود اختتامیه این دوره در اسفندماه ۱۴۰۴ و با حضور مسئولان فرهنگی کشور برگزار شود و گزارش جشنواره نیز به رهبر انقلاب ارائه شود، اما همزمانی با برخی رخدادهای تلخ آن مقطع باعث شد اعلام نتایج جشنواره به زمان دیگری موکول شود.
او ادامه داد: با وجود همه دشواریها، فرآیند ارزیابی آثار تا پایان انجام شد و جوایز برگزیدگان نیز به آنان اهدا شد. امروز نیز آیین رسمی اعلام نتایج با حضور اصحاب فرهنگ و رسانه برگزار میشود.
دبیر علمی بیستوسومین جایزه کتاب سال دفاع مقدس با برشمردن جزئیات گروههای جایزه گفت: در این دوره، هزاران اثر در ۱۸ گروه مختلف مورد بررسی قرار گرفت و تلاش شد فرآیند داوری با دقت بیشتر، روشهای علمی بهروزتر و استفاده از تجربه داوران باسابقه حوزه ادبیات دفاع مقدس انجام شود.یکی از تفاوتهای این دوره، توجه جدیتر به مفهوم «مقاومت» بود؛ به همین دلیل واژه «مقاومت» نیز به عنوان جشنواره افزوده شد. به نظر میرسد تحولات اخیر و جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، ادبیات تازهای را در حوزه مقاومت شکل داده که در دورههای آینده بیش از گذشته مورد توجه قرار خواهد گرفت.
کامور بخشایش بیان کرد: ادبیات مقاومت امروز بیش از گذشته به سمت روایتهای مردمی حرکت کرده و لازم است شاخههای تازهای در این حوزه تعریف شود تا بتواند تجربههای جدید جامعه را بازتاب دهد.
روایت نباید از میدان عقب بماند
سردار مهدی امیریان با تاکید بر حرکت به موقع در روایت جنگ دوازده روز و جنگ رمضان گفت: آنچه در ثبت روایت دفاع مقدس ۸ ساله روی داد، حاکی از آن است که اگر روایت از میدان عقب بماند، زمینه برای تحریف و فراموشی فراهم میشود و امروز با گسترش ابزارهای رسانهای، این مسئله بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است.
او افزود: هرچه روایتها به حقیقت میدان نزدیکتر باشند، امکان انتقال دقیق تجربهها بیشتر خواهد شد. در مقابل، اگر فاصلهای میان روایت و واقعیت ایجاد شود، دست تحریف و فراموشی فعال میشود و این مسئله میتواند در آینده بر حافظه تاریخی جامعه تأثیر بگذارد.
رئیس سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس با برشمردن جزئیات جایزه بیست و سوم اظهار کرد: تاکنون ۲۲ دوره جایزه برگزار شده و بیستوسومین دوره جایزه نیز از اردیبهشتماه ۱۴۰۴ و همزمان با نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران آغاز شد و فرایند گرد انتشار فراخوان و گردآوری آثار شروع شد.
امیریان اضافه کرد: در برگزاری جایزه بیست و سوم نهادهای مختلفی از جمله وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، خانه کتاب، سازمان اسناد و کتابخانه ملی و همچنین بخش فرهنگی سپاه و ارتش مشارکت داشتند و بیش از ۱۰۰ داور در بخشهای مختلف به بررسی آثار رسیده به دبیرخانه جایزه کردند.آثار ارسالی در حوزههایی مانند پژوهشهای نظامی و سیاسی، زندگینامه، داستان، شعر، پژوهشهای فرهنگی، کودک و نوجوان و ادبیات مقاومت مورد بررسی قرار گرفتند.
او افزود: نکته قابل توجه تفاوتی است که در برخی حوزهها در جایزه بیست و سوم مشاهده شد. برای نمونه در برخی بخشها که در دورههای گذشته اثر نداشتیم، امسال آثار قابل توجهی به دبیرخانه ارسال شد؛ مانند آثاری در زمینه کتاب صوتی. این موضوع نشان داد که تولید کتاب در حوزه دفاع مقدس همچنان حضور پویایی در بازار کتاب کشور دارد.
رئیس سازمان ادبیات عنوان کرد: با بررسی آنچه که در بیست و دوره جایزه کتاب سال دفاع مقدس گذشت، باید بگویم این جایزه صرفاً یک رویداد فرهنگی نیست، بلکه میتواند وضعیت تولید کتاب در این حوزه را نیز رصد کند و نشان دهد در چه بخشهایی با کمبود مواجه هستیم و در کدام حوزهها نیاز به فعالیت و تولید بیشتری وجود دارد. همچنین بررسی آثار این دوره نشان میدهد که جریان تولید کتاب در حوزه دفاع مقدس همچنان ادامه دارد و ارزیابی این آثار میتواند تصویری از وضعیت فعلی ادبیات دفاع مقدس در کشور ارائه کند.
دبیر علمی بیستوسومین جایزه کتاب سال دفاع مقدس، با گرامیداشت یاد شهدای جنگ تحمیلی، شهدای مقاومت و فرماندهان شهید گفت: ادبیات دفاع مقدس و ادبیات پایداری در سالهای گذشته توانسته در حوزه فرهنگی و اجتماعی جریانسازی کند و امروز نیز همچنان یکی از مؤثرترین ابزارها برای انتقال تجربهها و مفاهیم تاریخی به شمار میرود.
او افزود: اتفاقات و مقاومت مردم در ماههای اخیر نشان داد که ادبیات پایداری همچنان ظرفیت گستردهای برای ثبت تجربههای اجتماعی و تاریخی کشور دارد و در سالهای آینده آثار متعددی از این رویدادها شکل خواهد گرفت.
نظر شما