به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در یزد، سلسله نشست‌های فرهنگ و اندیشه با موضوع « شاعر عدالت، مبارزه و مرگ سرخ» به مناسبت روز فرخی با حضور اصحاب فرهنگ و ادب در کتابخانه وزیری یزد برگزار شد.
اصلاح باورهای تاریخی؛ فرخی، فراتر از جریانات حزبی
حسین مسرت نویسنده و پژوهشگر یزدی در ابتدای سخنان خود، با اشاره به برخی برداشت‌های نادرست درباره وابستگی سیاسی فرخی یزدی، تصریح کرد: بر اساس مستندات تاریخی، این تصور که وی متعلق به حزب توده بوده، فاقد اعتبار است. وی با استناد به تاریخ شهادت فرخی در مهرماه ۱۳۱۸، خاطرنشان کرد که حزب توده در سال ۱۳۲۰ تأسیس شده است و بنابراین پیوند میان این دو از نظر زمانی غیرممکن است. وی تأکید کرد: فرخی، «شاعری آزاده» بود که حتی در شوروی نیز به دلیل اعتراض به وضع موجود، با چالش روبرو شد و در نهایت راه خود را به آلمان کشاند.
جست‌وجو در میان روزنامه‌های توقیفی و خاطرات زندانیان
مسرت با اشاره به پژوهش‌های گسترده خود در گردآوری دیوان و زندگی‌نامه فرخی، از چالش‌های بزرگ این مسیر سخن گفت. وی اظهار داشت: «برای تکمیل این اثر، من به سراغ منابعی رفتم که کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند؛ از جمله خاطرات زندانیان هم‌بند فرخی در زندان قصر، مانند انور خامه‌ای و یادداشت‌های دست‌نویس زندانیان دیگر.»
وی افزود: بخش بزرگی از اشعار فرخی از میان روزنامه‌های توقیفی دوران پهلوی، از جمله روزنامه «طوفان» و سایر نشریات جایگزین مانند «قیام»، «شهر پایین»، «افکار ایران آزاد» و «پیکار» استخراج شده است. وی همچنین از دشواری‌های دسترسی به آرشیو کامل روزنامه طوفان سخن گفت و از فقدان برخی اسناد مهم در آرشیوهای موجود یاد کرد.
کشف «خواب‌نامه فرخی» و اشعار گمشده
یکی از مهم‌ترین بخش‌های سخنان مسرت، اشاره به کشف و بازیافت اشعار گمشده بود. وی از انتشار کتاب «خواب‌نامه فرخی یزدی» (چاپ سال ۱۳۵۷) و همچنین ویرایش دیوان او در سال ۱۳۷۸ یاد کرد. وی از کشف ۵۳ بیت گمشده از اشعار فرخی توسط محمود رشید فیروزآبادی، از فرزند شیخ جلال رشیدی، سخن گفت که این ابیات پس از سال‌ها در دسترس قرار گرفتند.
فرخی و تقابل با استبداد؛ از مبارزه با راهزنان تا سرکوب زنان
این نویسنده در بخش دیگری از سخنان خود، به جنبه‌های اجتماعی و سیاسی اشعار فرخی اشاره کرد و از اشعار او در ستایش مردم و اعتراض به رفتارهای سرداران و فرمانروایان دوران پهلوی گفت. وی با اشاره به اشعاری که در واکنش به سرکوب زنان و برخوردهای خشونت‌آمیز مقامات در یزد سروده شده بود، بر نقش فرخی در هدایت افکار عمومی و ایجاد هیجان در میان آزادی‌خواهان تأکید کرد.
مسرت در پایان، با تأکید بر اهمیت مطالعه مستند، یادآور شد: شناخت واقعی شخصیت‌های بزرگی چون فرخی یزدی، تنها از مسیر مطالعه دقیق آثار و پژوهش در منابع اصیل میسر است.
همچنین الهام‌بخش عضو هیئت علمی دانشگاه یزد نیز در این مراسم با اشاره به حسرت بزرگان و پژوهشگران، از جمله شفیعی کدکنی، برای یافتن مزار فرخی یزدی سخن گفت، اما با رویکردی متفاوت خاطرنشان کرد: جسم انسان تنها عنصری گذراست و آنچه از یک مرد بزرگ باقی می‌ماند، «صدا و پیام» اوست. وی افزود:«ما در برش‌های مختلف تاریخ، صدای فرخی را می‌شنویم؛ فریادهایی که با هر حادثه سیاسی و هر بار که بحث اشرافیت و بی‌عدالتی در میان می‌آید، دوباره طنین‌انداز می‌شود.
وی با تحلیل ماهیت اشعار فرخی، خاطرنشان کرد: اگرچه برخی وی را صرفاً در قالب «غزل سیاسی» می‌شناسند، اما این نگاه، بخشی از حقیقت است.
به باور الهام‌بخش، پیدایش مجلات در آن دوران باعث شد تا شعر فرخی با رویدادهای سیاسی گره بخورد، اما نباید از قدرت درونی و ضرب‌المثل‌وار بودن ابیات او غافل شد.
وی تأکید کرد: بسیاری از مصراع‌های فرخی به چنان سطحی از بلوغ رسیده‌اند که امروز به «ضرب‌المثل» تبدیل شده‌اند و این وظیفه فرهیختگان است که از این میراث ارزشمند در زبان و فرهنگ خود استفاده کنند.
نظر شما