به گزارش خبرنگار سرویس ادبیات خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نشست معرفی و نقد کتاب «زائر نهر تینکر» نوشته آنی دیلارد با ترجمه سارا قدیمی، به همت نشر رایبد و با حضور مترجم کتاب، نوید پورمحمدرضا و مهراوه فردوسی و جمعی از علاقهمندان برگزار شد. مدیریت این نشست را اَنوش دلاوری دبیر مجموعه «اتاق کشمکش» نشر رایبد، بر عهده داشت.
مسیر پرفراز و نشیب ترجمه
اَنوش دلاوری در افتتاحیه نشست گفت: «از زمانی که کارمان را در نشر رایبد شروع کردیم، «زائر نهر تینکر» از اولین کتابهایی بود که آرزو داشتم منتشر کنیم. اما پیدا کردن مترجمی که از عهده ترجمه این متن دشوار برآید، نزدیک به سه سال طول کشید.»
سارا قدیمی، مترجم کتاب، درباره دشواریهای ترجمه این کتاب گفت: «نزدیک کردن دنیای ذهنی مترجم به دنیای ذهنی نویسنده یکی از دشواریهای ترجمه این کتاب بود. دیلارد نثر بسیار شاعرانه و فشردهای دارد. من تمام تلاشم را کردم که متن فارسی همان حسی را منتقل کند که انگلیسیزبانها از متن اصلی دریافت میکنند.»
زائر، کتابی فراتر از طبیعتنگاری
مهراوه فردوسی، جستارنویس، در بخش نخست سخنان خود با اشاره به طبقهبندی رایج کتاب گفت: «بیانصافی است اگر بگوییم دیلارد فقط طبیعتنویس است. او یکی از معماران مهم جستار تعمّدی مدرن است که مشاهده را به الهیات ادبی پیوند میزند.»
او با تأکید بر مفهوم «دیدن» در کتاب افزود: «دیدن برای دیلارد یک عمل اخلاقی است. او مدام این توهم را در ما میشکند که جهان را آنطور که هست میبینیم. ما نسخه عادتکرده و نامگذاریشده جهان را میبینیم، اما دیلارد تلاش میکند با تعلیق پیشفرضها، ما را به حیرت یک کودک در مواجهه با جهان بازگرداند.»
فردوسی همچنین سبک نوشتن دیلارد را شبیه تدوینهای آیزنشتاینی دانست و افزود: «دیلارد تنشهایی بین تصاویر نامرتبط ایجاد میکند. دو تصویر ظاهراً بیربط را کنار هم میگذاری تا معنای سومی خلق شود. انگار میخواهد بگوید کمال گاهی نابودی است؛ ستایش نقص است.»
او از «شوک مقیاس» بهعنوان دومین ویژگی بازیگوشانه این نویسنده یاد کرد و گفت: «دیلارد مدام مقیاسها را عوض میکند، مغز را از عادت درمیآورد. مثل اینکه در یک صحنه خانوادگی ناگهان متوجه شوی همه از ستارههای مرده ساخته شدهاند. یکهو مقیاس نگاهت عوض میشود و باید هستیشناسانهتر نگاه کنی. دیلارد دنبال الگوها میگردد. یک فرق اساسیاش با بعضی نویسندهها این است که از الگو به معنا میرسد، نه از تجربه. دنبال پترنهاست و میخواهد یادآوری کند که ما در چه بینظمیای گیر افتادهایم و آنقدر فشار میآورد تا جهان خودش را لو دهد.»
جستار به مثابه اثر هنری و فرم زیارتی
نوید پورمحمدرضا، جستارنویس و منتقد، در سخنانش به جایگاه جستار در اندیشه دیلارد پرداخت و گفت: «برای دیلارد، جستار فقط یک گونه ادبی نیست، یک فرم اتصال به جهان و همزمان یک ابژه هنری است. او باور دارد جستار میتواند همان کاری را بکند که شعر میکند: از دل ایماژها، ابژههای هنری بیرون بکشد. با این تفاوت که جستار بهجای فشرده کردن، اجازه بسط و تبدیل شدن به تأمل را دارد.»
او کتاب را «یک اثر هنری تمامعیار» خواند و با اشاره به تعبیر «فرم زیارتی» که از سوی مترجم مطرح شد، آن را کلیدی برای فهم ساختار کتاب دانست و افزود: «زیارت را نمیتوان خطی تعریف کرد. تجربه زائر پر از لحظههایی است که در زمان به هم گره نخوردهاند. ساختار این کتاب هم دقیقاً چنین است: نه یک پیرنگ پیوسته، بلکه خردهلحظههایی که در یک انباشت معنایی کنار هم قرار میگیرند. درست مثل سکههای یک پِنی که دیلارد در کودکی برای رهگذران پنهان میکرد؛ هدایایی مجانی از دل جهان.»
حکمتِ زمانه آشوب
اَنوش دلاوری در جمعبندی نشست به نسبت این کتاب با زمانه پرآشوب کنونی اشاره کرد و گفت: «در روزهای اخیر مدام با خودم فکر میکردم اهمیت خواندن دیلارد در این لحظه از تاریخ ما چیست؟ به این نتیجه رسیدم که دیلارد حکمتی دارد بهشدت مورد نیاز امروز ما: او به ما یادآوری میکند جهان پیچیده، متکثر و دستنیافتنی است، اما تو مجبوری برای شناختش تلاش کنی. او به ما میگوید گول این بازی خطرناک و صفپردازیهای کاذب را نخورید؛ زندگی را ستایش کنید. ای کاش به این حکمت و فرزانگی بازگردیم.»
آنی دیلارد یکی از برجستهترین و تأثیرگذارترین جستارنویسان و نویسندگان معاصر آمریکاست. او درحالیکه تنها ۲۹ سال داشت، برنده جایزه پولیتزر در بخش ناداستان شد. امروزه او بهعنوان یکی از مهمترین صداهای ادبیات ناداستان خلاق در جهان شناخته میشود.
نظر شما