سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - خدیجه سلمانی سولا: به دنبال تغییرات جدی در حوزه اقتصاد و تورم و گرانی افسارگسیخته، صنعت نشر دستخوش مشکلاتی شده که فعالان آن را در بسیاری از استانها از جمله اردبیل در تنگنا قرار داده است.
گرانی کاغذ، تک نرخی شدن ارز و بسیاری از مشکلات کوچک و بزرگ در صنعت نشر، تاثیر آن را به طور مستقیم بر بازار کتاب گذاشته و فعالان صنعت نشر و کتاب معتقدند که بازار کتاب بهزودی با مشکلات جدیتری مواجه خواهد شد بنابراین سیاستگذاران و مسئولان در این حوزه باید برنامهریزی جدی برای حمایت هدفمند از صنعت چاپ و نشر و بازار کتاب داشته باشند.
خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران در اردبیل در گفتوگو با برخی ناشران و کتابفروشیهای استان به بررسی این مسئله پرداخته و اینکه گرانی کاغذ، تک نرخی شدن ارز و افزایش افسارگسیخته ملزومات چاپ و نشر، چه پیامدهایی برای تولید و توزیع کتاب و فرهنگ کتابخوانی در استان کم برخورداری از لحاظ اقتصادی چون اردبیل دارد را بررسی کرده است.
مدیر نشر یاوریان و مسئول کتابفروشی خیام، با بیان اینکه این روزها بازار کتاب خوابیده است، بیان کرد: برخی از ناشران برای اینکه کارشان را ادامه دهند رو به چاپ کتابهای دیجیتالی آوردهاند و کمتر سراغ کارهای افست میروند که این امر سبب افت کیفیت و ارزش کتاب میشود.
نوسانات ارز اعتبار را از بازار چاپ و نشر گرفت
کاظم یاوریان عنوان کرد: بازار کتاب در گذشته با اعتبار میچرخید؛ ولی اکنون چیزی به نام اعتبار وجود ندارد، همه چیز نقدی شده است. طراح و صفحه آرا و فروشنده کاغذ و چاپخانه درخواست تسویه نقدی میکنند و حتی برای یک هفته هم اعتبار نمیکنند زیرا نوسان قیمت دلار و تورم روزانه و عدم پیشبینی وضیعت بازار، مانع اعتماد و اعتبار شده است.
یاوریان ادامه داد: تک نرخی شدن ارز در اقتصادی معنا دارد که با ثبات باشد و دارای تراز مالی قابل قبول و در صورت بیثباتی نیز بستههای حمایتی برای برخی صنایع از جمله صنعت نشر منظور شود. وزارت فرهنگ و ارشاد باید فکر اساسی و کاربردی در این باره داشته باشد.
کتاب به کالای لوکس تبدیل شده است
مسئول کتابفروشی خیام اردبیل با بیان اینکه کتاب خواندن مستلزم آرامش ذهنی و روانی است و در این وضیعت کسی حوصله کتاب خواندن ندارد، اظهار کرد: کتاب اکنون به کالای لوکس و تجملی تبدیل شده و هر کس که پول و آرامش دارد سراغ آن میرود، هر چند واقعیت این است که کتاب خواندن در شرایط سخت، آرامش میآورد.
وی با بیان اینکه ما ناشر و فروشنده کتابهای پزشکی و تخصصی هستیم، اضافه کرد: در حال حاضر قیمت این کتابها بسیار سرسامآور شده است به طور مثال کتاب بیوشیمی ۸۰۰ تومانی اکنون پیش از ۴ میلیون قیمت خورده است که کمتر دانشجویی قدرت خرید آن را دارد و اگر همین طور پیش برود متاسفانه با بحران دانشجوی کمسواد در رشتههای تخصصی روبهرو میشویم.
مدیر نشر جهاددانشگاهی اردبیل نیز درباره مشکلات اقتصادی حوزه نشر عنوان کرد: از زمان تکنرخی شدن ارز به دلیل گران شدن قیمت کاغذ و هزینه تمام شده کتاب، بخش چاپ تنها پنج روز اعتبار به ناشر میدهد؛ چرا که باید از نو قیمتگیری کند، یعنی بر حسب قیمت روز پیش میرویم و در نتیجه، پدید آورنده و نویسنده کتاب از چاپ اثر خود منصرف میشود.
ناشران در حال توقف کارشان هستند
مهران محمدی با اشاره به قیمت یک بند کاغذ بیان کرد: پدیدآورندگان به دلیل تورم، اقدام به فایل فروشی کرده و یا تعدادی انگشت شمار کتاب چاپ میکنند تا با پرداخت کمترین هزینه، صاحب اثر شوند. این کارها ضربه بزرگی به بازار کتاب است چرا که این تعداد کتاب هیچ وقت وارد بازار نمیشود و در اصل چهار عدد آن اعلام وصول میشود و دو سه تای آن دست نویسنده میماند و تمام.
وی ادامه داد: در حالیکه ما غم کتاب و کتابخوانی و فرهنگ مطالعه را میخوریم، اگر روند تورم و رکود بازار کتاب همینطور پیش برود، کتابخانهها از کتاب و علم روز خالی میشوند. اکنون خیلی از ناشران استان کار خود را متوقف کردهاند و ما نیز نمیتوانیم مثل گذشته کتاب را در تیراژ بالا چاپ کنیم.
محمدی با بیان اینکه در دنیا بستههای حمایتی و بودجههای خاصی به بخش نشر کتاب اختصاص مییابد، بیان کرد: شهرداریها میتوانند همانطور که درصدی برای کمک به رونق کتابخانهها به این مراکز اختصاص میدهند، برای بخش تولید کتاب نیز لحاظ کنند و یا بخشی از اعتباری که برای برگزاری جشنوارههای مختلف از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هزینه میشود، به ناشران فعال کمک کنند.
کیفیت کاغذ سهمیهای مناسب نیست
ناشر انتشارات جهاد دانشگاهی اردبیل اضافه کرد: تنها حمایتی که ارشاد از ناشران میکند، اختصاص سهمیه کاغذ است که آن هم آنقدر کیفیت پایینی دارد که چاپخانهها قبول نمیکنند البته فقط قیمت کاغذ نیست بلکه قیمت از حقالزحمه صفحهآرا گرفته تا طراح جلد، ویراستاری و حمل نقل چند برابر شده به طوری که اگر هزار جلد کتاب داشته باشیم و همه آنها را یکجا بفروشیم، با درآمد آن به زور ۲۰۰ جلد کتاب میتوان چاپ کرد.
این ناشر از کاهش منابع پژوهش در کشور ابراز نگرانی کرد و گفت: اگر همین روند افزایش قیمت کاغذ و تولید کتاب ادامه یابد، آنهایی که دست به قلم و پژوهشگر هستند، کارشان روی دستشان میماند و ممکن است، مجبور شویم به انبار کتابهای دست دوم و کهنه مراجعه کنیم که این کار هم عملا موثر نخواهد بود؛ چرا که علم هر روز پیشرفت میکند و ما از علم روز بیبهره خواهیم ماند.
سوالهای که در حوزه نشر کتاب اردبیل بی پاسخ مانده است
ناشر انتشارات نیکان امروز نیز در گفتوگو با خبرنگار ایبنا درباره این وضیعت عنوان کرد: قبل از تک نرخی شدن ارز، فشار معیشتی سایه سنگینی بر شرایط زندگی اکثر مردم انداخته بود و حوزه نشر و همچنین کتابفروشیها گلایهمند از شرایط سختشان بودند، بعد از این اقدام، شرایط سختتر شده و صنعت نشر دچار مشکلات جدی شده است.
زعفر احدزاده با طرح چند سوال اظهار کرد: در سالهای اخیر چند کتابفروشی به کتابفروشیهای سابق اردبیل اضافه شده است؟ اگر از صنف کتابفروشیها، نوشتافزارها حذف شود، آیا کتابفروشیهای موجود توان ادامه خواهند داشت؟ آیا همه کتابفروشیهای سابق پابرجا هستند یا از تعدادشان کاسته شده است؟ آیا در حوزه نشر، چند دفتر کار مناسب را در سطح استان شاهد هستیم، یا اگر دفتری هست، چند مورد، تنها در حوزه نشر فعالند و خدمات دیگری جز نشر ارائه نمیدهند؟
این فعال فرهنگی و ناشر ادامه داد: قطعا سیاست حذف ارز ترجیحی با هر استدلالی در شرایط فعلی به ضرر فرهنگ بسیار نحیف شده و فرهنگ دستوری بوده و تامین اقلام و منابع فرهنگی بهروز، هم در حوزه خصوصی و هم بخش عمومی خیلی گرانتر شده و این یعنی، خالی شدن کتابخانهها و مراکز فرهنگی از کتابهای روز و منابع جدید که تبعات منفی آن در فرایندهای آموزشی و پژوهشی دانشجویان و پژوهندگان بروز خواهد یافت.
احدزاده بیان کرد: قسمت عمده مراجعین ناشران استانی، عمدتا خواهان کتاب حتی در کیفتی پایین و ارزان در نسخههای کمتر برای حل نیاز سازمانی و رزومه کاری بودند که این مهم نیز در دو ماه اخیر آسیب دیده است.
کارشناسان اعتقاد دارند سیاستهای اقتصادی در حوزه نشر که حداقل به طور مقطعی مشکلاتی ایجاد میکنند، نیازمند برنامههای جبرانی هستند اما این مهم دیده نشده و همین امر سبب ایجاد بحران در انتشاراتیها و کتابفروشیها شده است و امید میرود نحوه اجرای سیاستهای پولی و مالی طوری انجام شود که کمترین آسیب به این حوزه فرهنگی که بهحق از حوزههای بسیار آسیبپذیر است، وارد شود.
نظر شما