سرویس دینواندیشه خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): سوم شعبان، سالروز ولادت باسعادت امام حسین (ع) است. در باب حیات مبارک ایشان، آثار بسیاری منتشر شده است. از جمله این آثار، «زندگانی امام حسین علیهالسلام» تألیف سیدهاشم رسولیمحلاتی از جمله آثار فراوان در تبیین حیات امام سوم شیعیان (ع) است که بههمت دفتر نشر فرهنگ اسلامی منتشر شده است. اثر سیدهاشم رسولیمحلاتی اثری تفصیلی و تاریخی است که بهبررسی حیات، شخصیت، آرمانها و قیام آن امام بزرگوار (ع) از زمان تولد تا شهادت میپردازد. این کتاب با نگاهی یکپارچه و روایتی منسجم، علاوه بر تبیین رویدادهای مهم تاریخی، به تجزیهوتحلیل نقش امام حسین (ع) در تاریخ اسلام میپردازد. از ویژگیهای برجسته اثر، پرداختن به ابعاد اخلاقی، اجتماعی و معنوی آن امام همام است که از زمان کودکی در دامان پیامبر (ص) شکل گرفت و سرانجام در واقعه کربلا به اوج رسید.
کتاب مشتمل بر هفده بخش است. در بخش اول، از ولادت آن حضرت (ع) و در بخش دوم از دوران کودکی و بالیدن او در دامان جد و پدر و مادرش سخن رفته است. عنوان بخش سوم «از رحلت رسول خدا (ص) تا شهادت امیرالمؤمنین (ع)» است و در آن به این دوره از زندگی امام پرداخته است. از نکات قابل توجه این بخش آن است که نویسنده گزارشهای تاریخی درباره شرکت امام (ع) در جنگهای آفریقا و فتح ایران و جنگ قسطنطنیه و دفاع از خانه عثمان را مردود دانسته است.
بخش چهارم با عنوان «پس از شهادت بدر» آغاز شده و در آن همدلی امام حسین (ع) با امام حسن (ع) در صلح با معاویه بیان گردیده است. «پس از شهادت برادر»، عنوان بخش پنجم است و در آن از خلافکاریهای معاویه و یزید سخن رفته و سپس در بخش ششم به «ولیعهدی یزید» پرداخته شده است. بخش هفتم با عنوان «دوران حکومت ننگین یزید تا قیام و نهضت امام حسین (ع)» آغاز شده و در آن به بیعت خواستن از امام (ع) و تن ندادن او و وصیتش به محمدبنحنفیه و حرکت به سوی مکه پرداخته شده است. «علل قیام و نهضت مقدس امام حسین (ع) و بحث و تحقیق درباره روایات این باب»، عنوان بخش هشتم کتاب است. در بخش نهم از «حرکت امام (ع) به سوی مکه و ماجراهای پس از آن» و در بخش دهم از «حرکت مسلم بن عقیل به سوی کوفه و ماجراهای بعد از آن» و در بخش یازدهم از «وضع کوفه و مردم آن شهر پس از شهادت مسلم و هانی» سخن رفته است، بخش دوازدهم باعنوان «حرکت امام (ع) به سوی عراق» آغاز میشود و در آن از مخالفین حرکت امام (عبدالله بن زبیر، عمرو بن سعیداشدق، عبدالله بن عمر، عبدالله بن عبّاس، محمّد بن حنفیّه و عبدالله بن جعفر)، سخن رفته و به نامه امام به اهل کوفه و منزلهای در میان راه پرداخته شده است. در بخش سیزدهم از رخدادهای در کربلا تا شب عاشورا، شمار لشکر دو طرف و تشنگی لشکر امام سخن رفته است.
بخش چهاردهم، پانزدهم و شانزدهم، بهترتیب، درباره شهادت یاران امام (ع)، شهادت اهلبیت و شهادت امام است. در هفدهمین بخش «شمهای از فضایل و مکارم اخلاق امام حسین (ع)» گزارش شده است.
کتاب از همان آغاز میکوشد تصویری دقیق و مفهومی از حسینبنعلی (ع) ارائه دهد که در آن، چهره ایشان نه صرفاً شخصیتی تاریخی، بلکه نماد مقاومت در برابر جور و ستم است. نویسنده در ابتدا، با بهرهگیری از متون تاریخی و روایات معتبر، نخست به تعریف نسب و تبار امام حسین (ع) پرداخته و رابطه ایشان با پیامبر (ص) را تحلیل میکند. این بخش در فهم موقعیت اجتماعی و معنوی حسین (ع) در متن شکلگیری اسلام حائز اهمیت فراوانی است.
بر اساس این روایتها، حسین (ع) در سوم شعبان سال چهارم هجری در مدینه چشم به جهان گشود و تربیت اخلاقی و دینی او از آغاز در سایه تربیت رسول خدا (ص) و زیر نگاه عمیق فاطمه (س) شکل گرفت. در ادامه، زندگی ایشان در دوران کودکی و نوجوانی همراه با ذکر روایات و احادیثی است که گوشههایی از کرامات، شجاعت و حکمت او را نشان میدهد. از روابط حسین (ع) با برادر بزرگترش امام حسن (ع) گرفته تا حضور ایشان در صحنههای مهم پس از رحلت پیامبر (ص)، همگی شرح میدهند که چگونه حسین (ع) در میانه صحنههای پرالتهاب سیاسی و اجتماعی زمانه، پایداری و استواری را آموخت و بهکار بست.
یکی از نقاط قوت این کتاب، توجه سازنده به ابعاد اجتماعی و سیاسی دوران حیات امام حسین (ع) است. درک بهتر قیام کربلا بدون شناخت وضعیت سیاسی و تحولات اجتماعی آن دوران تقریباً غیرممکن است. پس نویسنده بهتفصیل به تشریح اوضاع پس از خلافت عمر و عثمان میپردازد و میفهماند که چرا جامعه اسلامی در آستانه تغییرات بزرگ قرار داشت و چگونه امام حسین (ع) در برابر جریانهای قدرتطلب ایستاد. در این بخش، پردازش موضوع بیعت با یزید و فشارهای سیاسی بر خاندان علی (ع) با بهرهگیری از منابع تاریخی شرح داده شده که درک تصمیم نهایی حسین (ع) برای خروج از مدینه را روشن میکند.
از جمله بزرگترین دستاوردهای کتاب، تحلیل معنایی و ارزشی قیام امام حسین (ع) فراتر از صرف یک رویداد تاریخی است. نویسنده اعتقاد دارد امام (ع) با حرکت خود بهسوی کربلا، پیام مهمی را به جهان ارائه کرد: پیام مقاومت در برابر ظلم، حفظ ارزشهای انسانی، و ایستادگی برای عدالت.
روشن است که مهمترین بخش کتاب، شرح دقیق واقعه عاشورا است. نویسنده با بهرهگیری از منابع متعدد، جزئیات حرکت امام (ع) از مدینه به مکه، از مکه به سوی کوفه و نهایتاً توقف ایشان در کربلا را بیان میکند. هر حرکت، گفتار و تصمیم در این روایت نقش دارد و نشان میدهد که امام حسین (ع) چگونه با وجود تهدیدات بسیار، بر اصول و ارزشهای خود پای فشرد.
کتاب در فصلهای پایانی، به پیامدها و تأثیرات تاریخی قیام امام حسین (ع) نهفقط از منظر اسلامی، بلکه از نظر فرهنگی و اجتماعی در تاریخ تمدن بشری نیز نظر دارد. نویسنده مدعی است که پیام حسین (ع)، با گذشت قرنها هنوز زنده است چون انسانها در هر زمان و مکانی با چالشهای عدالتطلبی، مقاومت در برابر ستم و دفاع از حقیقت روبهرو بودهاند و خواهند بود.
نظر شما