به‌گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، به نقل از لوکال فرانس، دولت فرانسه در پی انتشار نتایج یک پژوهش ملی درباره کاهش نگران‌کننده میزان کتاب‌خوانی در میان نسل جوان، برنامه‌ای گسترده با محوریت «بسیج فوری» برای حمایت از عادت مطالعه کودکان و نوجوانان اعلام کرده است. این تصمیم پس از برگزاری «نشست ملی کتاب‌خوانی برای جوانان» (États généraux de la lecture pour la jeunesse) اتخاذ شد؛ نشستی که با حضور مسئولان فرهنگی، پژوهشگران، نویسندگان، معلمان و نهادهای ترویج کتاب‌خوانی برگزار شد و تصویر دقیقی از وضعیت کنونی مطالعه در فرانسه ارائه داد.

بر اساس یافته‌های «مرکز ملی کتاب فرانسه» که با مشارکت ۳۶ هزار نفر از شهروندان ۷ تا ۱۹ ساله تهیه شده، کودکان و نوجوانان فرانسوی به‌طور متوسط تنها ۱۹ دقیقه در روز مطالعه می‌کنند. این در حالی است که مدت زمان استفاده روزانه آنان از انواع صفحه‌نمایش‌ها، از تلفن همراه گرفته تا رایانه و تلویزیون، بیش از سه ساعت گزارش شده است؛ رقمی که نشان می‌دهد نسل جدید ده برابر بیشتر از مطالعه، درگیر محتواهای دیجیتال است.

ادوارد ژفره، وزیر آموزش فرانسه، با اشاره به روند رو به کاهش علاقه به کتاب‌خوانی، در اظهارات خود این روند را «اجتناب‌ناپذیر» ندانست و تصریح کرد: «کاهش مطالعه را نمی‌توان سرنوشت محتوم نسل‌های آینده دانست، اما اقدام فوری ضرورت دارد.» رشیدا داتی، وزیر فرهنگ فرانسه نیز ضمن اعلام حمایت کامل وزارتخانه‌اش از برنامه‌های ترویجی، تأکید کرد که کتاب باید بار دیگر جایگاه خود را در میان سرگرمی‌ها و فعالیت‌های روزمره کودکان بازیابد.

در بخش دیگری از این پژوهش آمده است ۳۸ درصد از نوجوانان ۱۶ تا ۱۹ ساله هیچ مطالعه‌ای برای سرگرمی انجام نمی‌دهند. به گفته کارشناسان حاضر در نشست، این رقم به‌ویژه در مقطع «کالج» (دوره متوسطه اول) روندی صعودی پیدا می‌کند. همچنین شکاف جنسیتی در علاقه به مطالعه، از حدود ۱۳ تا ۱۴ سالگی افزایش می‌یابد و پسران بیش از دختران از کتاب فاصله می‌گیرند؛ موضوعی که ژفره علت آن را «برداشت جنسیتی» برخی نوجوانان از مطالعه دانست.

بر اساس گزارش وزارت فرهنگ فرانسه، اداره‌های منطقه‌ای امور فرهنگی (DRAC) هم‌اکنون از ۳۰۰ انجمن فعال در عرصه ترویج خواندن حمایت می‌کنند. همچنین در سال ۲۰۲۲، شهرداری‌ها و نهادهای محلی در مجموع ۱.۶ میلیارد یورو برای ساخت، توسعه و اداره بیش از ۱۶ هزار کتابخانه و مرکز رسانه‌ای هزینه کرده‌اند؛ شبکه‌ای گسترده که فرانسه آن را یکی از پشتوانه‌های اصلی سواد فرهنگی خود می‌داند.

با وجود این سطح از سرمایه‌گذاری، کارشناسان حاضر در نشست ملی کتاب‌خوانی خواستار تقویت ساختاری و برنامه‌ریزی بلندمدت شدند. آنان در پایان نشست مجموعه‌ای شامل ۱۵ پیشنهاد را ارائه کردند که پایه‌های یک برنامه ده‌ساله ترویج کتاب‌خوانی را تشکیل خواهد داد.

محور نخست این سند پیشنهادی، بازگرداندن لذت مطالعه به زندگی روزمره کودکان و نوجوانان است؛ موضوعی که بر نقش سوادآموزی اولیه، تنوع‌بخشی به متون درسی و تعیین برنامه‌هایی برای «روزآمدسازی تصویر کتاب» در ذهن نسل جدید تأکید دارد.

محور دوم، نهادینه‌سازی کتاب‌خوانی از تولد تا ۱۸ سالگی است. در این محور، بر نقش خانواده‌ها و مربیان کودک در شکل‌دادن به عادت‌های روزانه از جمله کتاب‌خوانی قبل از خواب تأکید شده است؛ عادتی که به‌گفته کارشناسان می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر علاقه‌مندی بلندمدت کودکان به مطالعه داشته باشد.

محور سوم این برنامه، ایجاد پیوستگی میان تمام افراد و نهادهایی است که با کودکان کار می‌کنند؛ از معلمان و مربیان گرفته تا کتابداران و فعالان فرهنگی محلی. در این بخش، بر ارتقای آموزش حرفه‌ای معلمان در حوزه ترویج خواندن و توسعه همکاری میان نهادهای آموزشی و فرهنگی تأکید شده است.

به‌گفته برگزارکنندگان، گزارش کامل نشست ملی کتاب‌خوانی، شامل تحلیل‌های آماری و برنامه‌های پیشنهادی، در روزهای آینده منتشر خواهد شد و مبنای سیاست‌گذاری تازه دولت فرانسه در حوزه ترویج مطالعه قرار خواهد گرفت.