محمود حدادی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، درباره استانداردهای کتاب درسی و مطابقت این منابع با نیازهای روز جامعه اظهار کرد: موضوع استانداردسازی منابع آموزشی و تربیتی، ازجمله کتاب درسی، ریشه در قانون تشکیل سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی دارد و همواره بر آن تاکید شده است. ایجاد حوزه معاونت ساماندهی منابع آموزشی و تربیتی در ساختار دفتر انتشارات و فناوری آموزشی بهعنوان یکی از دفاتر تابعه این سازمان که دو گروه استاندارد منابع مکتوب و غیرمکتوب را هم در بر دارد، نشاندهنده همین دغدغه است.
وی با بیان اینکه سند «ویژگیهای اختصاصی کتاب درسی» در جلسه نودوهفتم شورای هماهنگی علمی سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی مصوب و سال ۹۵ ابلاغ شده است. گفت: در این سند، کتاب درسی و انواع آن تعریف و ویژگیهای آن مشخص شده است. براساس این مصوبه، یک کتاب درسی باید با راهنمای برنامههای درسی حوزه تربیت و یادگیری مرتبط و انطباق داشته باشد؛ همچنین ویژگیهای ساختاری (شکلی و محتوایی)، زبانی، فیزیکی و ظاهری، نیز ویژگیهای هنری در این سند برآن تاکید شده است.
حدادی با اشاره به اینکه سند دیگری با عنوان «ویژگیهای مؤلفان کتاب درسی» در جلسه صدوسیام شورای هماهنگی علمی سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی مصوب و سال ۱۴۰۰ ابلاغ شده است، اظهار کرد: براساس این سند، در سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، مؤلفان کتاب درسی براساس شایستگیهایی مانند توانمندی در برنامهریزی و طراحی ساختار کتاب، تسلط و روزآمدی در موضوع تخصصی کتاب درسی، توانمندی در انتخاب محتوای مناسب با رویکرد، اهداف و راهبردهای برنامه درسی، آشنایی با عناصر هویتساز در تألیف کتاب درسی و مهارت در کسب آگاهی از آخرین پیشرفتها و تحولات در حوزه تألیف کتاب درسی در جهان، انتخاب میشوند. استناد به همین مولفهها مشخص میکند که استانداردسازی و بهروزبودن در عرصه تألیف کتابهای درسی، همواره از دغدغههای اساسی در سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی به شمار میرود.
کارشناس مسئول دبیرخانه شورای هماهنگی علمی سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی درباره فعالیتهای سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی برای ارتقا سطح دانش، آگاهی و مهارتهای مؤلفان کتابهای درسی و پدیدآورندگان اجزای بستههای تربیت و یادگیر عنوان کرد: ترجمه مقالات و استفاده از گزارشهای پژوهشی بینالمللی همواره از سوی مرکز اسناد، کتابخانه و دبیرخانه شورای هماهنگی علمی سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی همواره در حال انجام است و آثار تولیدی در این زمینه از طریق سامانه اتوماسیون اداری در اختیار اعضای سازمان، بهویژه مؤلفان کتابهای درسی و پدیدآورندگان اجزای بستههای تربیت و یادگیری قرار میگیرد.
وی افزود: برگزاری نشستهای علمی و ارائه گزارش از پژوهشهای انجام شده، به ویژه مطالعات تطبیقی انجام شده در زمینههای مرتبط نیز از جمله اقدامات مؤثری است که سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی دنبال میکند. بهعنوان مثال در سالهای گذشته این سازمان در محل مرکز اسناد و کتابخانه شاهد برگزاری نمایشگاه کتابهای درسی کشورهای مختلف بوده است. امیدوارم این دست نمایشگاهها در آینده نیز تداوم داشته باشد.
کارشناس مسئول دبیرخانه شورای هماهنگی علمی سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی گفت: یافتهها و نتایج تحقیقات انجام شده و توصیههای پژوهشگران نشان میدهد، باید مبتنی بر ویژگیهای روانشناختی و نیازهای گروههای سنّی ذینغع در دورهها و پایههای مختلف تحصیلی توجه کنیم و ترکیبی از رسانههای آموزشی و تربیتی را در کنار هم به کار بگیریم و تنها به کتاب درسی اکتفا نکنیم. از یک دهه قبل و براساس تکالیف مطرح شده در اسناد بالادستی ازجمله سند «تحول بنیادین درآموزش و پرورش» این مهم در قالب تولید، تأمین و ارائه بستههای تربیت و یادگیری که کتاب درسی نیز جزئی از آن محسوب میشود، همواره مورد توجه سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی بوده و در حال حاضر نیز با جدیت دنبال میشود.
وی اظهار کرد: آنچه که سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی را در تحقق حداکثری اهداف خود در این عرصه یاری میکند، این است که وفاداری و پایبندی به اسناد بالادستی و سازمانی از سوی مؤلفان کتاب درسی و بهطور کلی پدیدآورندگان اجزا و عناصر بستههای تربیت و یادگیری به گونهای جدی مورد توجه باشد و پایش و نظارت در این زمینه نکته مهمی است که بایستی مد نظر قرار داد. انتخاب و بهکارگیری ایدههای نوآورانه و متناسب با ویژگیهای ذینفعان (دانشآموزان) در جریان تولید اجزا و عناصر بستههای تربیت و یادگیری (ازجمله کتاب درسی)، از دیگر نکات حائز اهمیت است. همچنین مشارکت و همافزایی همه اعضای ارکان کلان تعلیم و تربیت در کشور را با وزارت آموزش و پرورش موجب اثربخشی بیشتر فرایند تربیت و یادگیری میشود.
حدادی با اشاره به ضرورت استفاده از هوش مصنوعی در عرصههای مختلف که رهبر معظم انقلاب بارها بر آن تأکید داشتهاند، اظهار کرد: برای بهرهمندی بیشتر از ظرفیتها و توانمندیهای کنشگران و شرکای تربیتی به ویژه معلمان و مربیان به خوبی میتوان در فرایند تألیف کتابهای درسی و تولید دیگر اجزای بستههای تربیت و یادگیری از هوش مصنوعی استفاده کرد. در همین زمینه میتوان روی طراحی الگوریتمهای خاص و انجام داده کاوی روی دادههای گردآوری شده در این زمینه کار کرد. توجه به این روش و استفاده از هوش مصنوعی، سهم و اثر مشارکت معلمان و دانشآموزان را در تألیف کتابهای درسی و دیگر اجزای بستههای تربیت و یادگیری افزایش خواهد داد.
نظر شما