به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، جهاد سازندگی با شروع جنگ تحمیلی نقش موثر و چشم‌گیری در زمینه فعالیت‌های فنی و مهندسی در جبهه‌ها‌ ایفا کرد.

انتخاب واژه "سنگرسازان بی‌سنگر" برای نیروهای جهادی، بیانگر عمق فداکاری آنان است که زیر باران گلوله و دید مستقیم دشمن، به احداث خاکریز، پل، سنگر و استحکامات می‌پرداختند.

تلاش برای عبور نیروهای ایران از رودخانه‌ مرزی اروند و غافل‌گیری نیروهای ارتش متجاوز صدام در عملیات والفجر 8 (1364) از شاخص‌ترین فعالیت های مهندسی، رزمی جهاد سازندگی محسوب می‌شود.

جهاد سازندگی در سال 1362 به وزارتخانه تبدیل و پس از آن در سال 1379 در وزارت كشاورزي ادغام شد و وزارتخانه جهاد كشاورزي به وجود آمد.

مهم‌ترین کتاب‌هایی که از بدو تشکیل جهاد سازندگي تاكنون درباره نقش اين نهاد انقلابي و شهدای آن در دفاع مقدس منتشر شده‌اند، عبارتند از:
ـ کمک های اولیه‏ / علی اکبر جلالی و فیاضی بخش‏ / جهاد سازندگی.
ـ جهادسازندگی در جنگ / وزارت جهادسازندگی، ستاد مرکزی پشتیبانی جنگ. 
ـ آمار فعاليت‌هاي جهاد سازندگي‌ (دی‌م‍اه‌ ۵۹ ـ دی‌ ماه 60)‌ / وزارت جهادسازندگی، ستاد مرکزی پشتیبانی جنگ.
ـ جلوه‏های ایثار / جهاد سازندگی / 1362.
ـ حماسه سنگرسازان بی‌سنگر / گردآورنده امور شهدا و جانبازان‏ / جهادسازندگی استان تهران، پشتیبانی جنگ‏ / 1363.
ـ حماسه سنگرسازان بی‌سنگر / گردآورنده واحد تعاون جهادسازندگی / جهادسازندگی، پشتیبانی و مهندسی جنگ‏ / 1366.
ـ جاده بهشتیان (از بانه تا ماووت) / نویسنده نصرت‌الله محمودزاده / وزارت جهاد سازندگی، پشتیبانی و مهندسی جنگ / 1366.
ـ حدیث جبهه (1) / جهاد‌سازندگی، ستاد مرکزی و مرکز نشر فرهنگی رجاء / 1367.
ـ حدیث جبهه (2) / جهاد‌سازندگی، ستاد مرکزی / 1368.
ـ معراج‏ (دفتر 6: یادواره سردار رشید اسلام جهادگر شهید حاج‏هاشم ساجدی، فرمانده پشتیبانی و مهندسی جهاد) / تهیه و تنظیم واحد ثبت وقایع جنگ‏ / جهاد سازندگی، پشتیبانی و مهندسی جنگ / 1368.
ـ مرثیه حلبچه‏ / نصرت‌الله محمودزاده‏ / مرکز نشر فرهنگی رجاء و جهادسازندگی، پشتیبانی مهندسی جنگ‏ / 1368.
ـ خاک پایت / عبدالله غفاتحی / وزارت جهاد سازندگی و ارغنون / 1371.
ـ دیار عاشقان (جلد 1: زندگی‌نامه و وصیت‌نامه شهدای سازمان جهاد سازندگی استان سیستان و بلوچستان) / وزارت جهاد سازندگی، اداره کل رفاه و تعاون / 1372.
ـ عبور از پل / مقصود اختری و یونس اصغری / وزارت جهاد سازندگی، مرکز حفظ و نشر آثار دفاع مقدس / 1372.
ـ خاکریز کمان ابرویی / محمد غلامپور / دفتر ادبیات و هنر مقاومت / 1372.
ـ جاده پیروزی / وزارت جهاد سازندگی، مرکز حفظ و نشر آثار دفاع مقدس‏ / 1374.
ـ خاکریز خاطرات‏ / مقصود اختری / جهادسازندگی استان تهران، مرکز ثبت و نشر آثار دفاع مقدس و گردان 3 سیدالشهدا / 1375.
ـ تقویم جنگ‏ / تهیه و تنظیم اداره روابط عمومی جهاد سازندگی خوزستان‏ / نور معرفت‏ / 1375.
ـ سرنوشت / عبدالصمد زراعتی جویباری / وزارت جهاد سازندگی و ستاد یادواره سرداران شهید جهاد سازندگی شهدای استان تهران / 1375.
ـ حدیث تلاش (کارنامه عملکرد هجده ساله فعالیت‌های سازمان جهاد سازندگی استان چهارمحال و بختیاری) / تهیه و تنظیم روابط عمومی سازمان جهادسازندگی استان چهار محال و بختیاری / سازمان جهادسازندگی استان چهار محال و بختیاری، روابط عمومی / 1376.
ـ بام کردستان‏ / نصرت الله محمودزاده‏ / وزارت جهاد سازندگی، مرکز حفظ و نشر آثار دفاع مقدس / 1376.
ـ جهاد در جهاد / یونس اصغری و مقصود اختری / وزارت جهاد سازندگی استان تهران، مرکز حفظ و نشر آثار دفاع مقدس / 1376.
ـ حماسه‌ساز پل خیبر / مقصود اصغری و یونس اصغری / وزارت جهاد سازندگی، مرکز حفظ و نشر آثار دفاع مقدس‏ / 1376.
ـ رهایی/ مرکز حفظ و نشر آثار دفاع مقدس وزارت جهاد سازندگی / وزارت جهاد سازندگی، مرکز حفظ و نشر آثار دفاع مقدس‏ / 1376.
ـ سنگرساز بی‌سنگر / نصرت‏الله محمودزاده‏ / کنگره بزرگداشت سرداران شهید استان تهران و وزارت جهاد سازندگی و مرکز فرهنگی نشر رجاء / 1376.
ـ فرمانده قلب‌ها / بازآفرینی منیژه نصراللهی / کنگره بزرگداشت سرداران شهید استان های کرمان و سیستان و بلوچستان و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، لشکر 41 ثارالله‏ / 1376.
ـ یاد یاران‏ / حمید سبزواری / کنگره بزرگداشت سرداران شهید استان تهران‏ / 1376.
ـ سنگرساز بی‌سنگر / نصرت‏الله محمودزاده‏ / کنگره بزرگداشت سرداران شهید استان تهران‏ و مرکز فرهنگی نشر رجاء / 1376.
ـ حماسه‏سازان عصر امام خمینی«ره» (جلد 3) / کنگره بزرگداشت سرداران شهید استان تهران‏ و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مؤسسه حفظ و نشر آثار سرداران شهید / 1377.
ـ شهردار خوبو / رحیم مخدومی / موسسه علمی فرهنگی صاحب الزمان (عج) (ورامین) / 1377.
ـ دو مجاهد / رحیم مخدومی / موسسه علمی فرهنگی صاحب الزمان (عج) (ورامین) / 1377.
ـ شصت خاکریز / رحیم مخدومی / جهادسازندگی استان تهران، مرکز ثبت و نشر آثار دفاع مقدس و موسسه فرهنگی مشتاقان فلاح‏ / 1377.
ـ سایه‏ای از خویش‏ / نصرالله دارنده (سپیدنامه) / وزارت جهاد سازندگی، مرکز حفظ و نشر آثار دفاع مقدس و موسسه فرهنگی مشتاقان فلاح‏ / 1377.
ـ نهادگرایی و جهادسازندگی / محمدجواد ایروانی / وزارت جهاد سازندگی، اداره کل روابط عمومی / 1377.
ـ ره یافتگان‏ (جلد 1: یادواره سرداران شهید جهادسازندگی) / جهادسازندگی، پشتیبانی و مهندسی جنگ و نشر ارغنون‏ / 1377.
ـ امام خمینی (س) و جهاد سازندگی / استخراج و تنظیم موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س) / موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س) / 1378.
ـ دژآفرینان / مصطفی محقق و مرتضی محقق / لشکر 14 امام حسین(ع) (اصفهان) / 1378.
ـ خاکریز وصل‏ / عبدالصاحب رومزی‌پور / کنگره بزرگداشت سرداران شهید استان خوزستان و موسسه فرهنگی هنری ندای مهرآفرین‏ / 1379.
ـ مردی برفراز دژ / جعفر کاظمی / واج (ورامین) / 1379.
ـ طلایه‏داران جهاد / بازنویس نثر سیدمحمدرضا رضوی / مؤسسه فرهنگی هنری شقایق روستا (همدان) / 1379.
ـ تو را این گونه می‌خوانم‏ / عبدالرضا سالمی‌نژاد / یادواره شهدای جهادسازندگی خوزستان‏ / 1379.
ـ وصایا (سنگرسازان بی‌سنگر؛ 4) / گردآوری پروین رجبی / زاینده رود (اصفهان) و جهاد سازندگی استان اصفهان، مرکز اطلاع‏رسانی دفاع مقدس‏ / 1380.
ـ السراج المنیر (جلد 1:آ ـ الف) (سنگرسازان بی‌سنگر؛ 8) / تدوین مرتضی نریمانی / زاینده‌رود (اصفهان) و جهاد کشاورزی استان اصفهان، مرکز اطلاع‏رسانی دفاع مقدس‏ / 1380.
ـ السراج المنیر (جلد 2: پ ـ ث) (سنگرسازان بی‌سنگر؛ 9) / مرتضی نریمانی / زاینده‌رود (اصفهان) و جهاد کشاورزی استان اصفهان، مرکز اطلاع‏رسانی دفاع مقدس/ 1380.
ـ السراج المنیر (جلد 3: ج ـ ذ) (سنگرسازان بی‌سنگر؛ 10)/ مرتضی نریمانی/ زاینده‌رود (اصفهان) و جهاد کشاورزی استان اصفهان، مرکز اطلاع رسانی دفاع مقدس/ 1380.
ـ السراج المنیر (جلد 4: ر ـ ش) (سنگرسازان بی‌سنگر؛ 11) / مرتضی نریمانی / زاینده رود (اصفهان) و جهاد کشاورزی استان اصفهان، مرکز اطلاع‏رسانی دفاع مقدس/ 1380. 
ـ السراج المنیر (جلد 5: ص ـ ع) (سنگرسازان بی‌سنگر؛ 12) / مرتضی نریمانی / زاینده رود (اصفهان) و جهاد کشاورزی استان اصفهان، مرکز اطلاع‏رسانی دفاع مقدس/ 1380. 
ـ سبکباران ساحل‌ها (دفتر 1) / محمد ابراهیم کلانه و ایرج قنبری / سازمان جهاد کشاورزی استان مازندران / 1380.
ـ یاد یاران / سازمان جهاد سازندگی آذربایجان شرقی / 1380.
ـ کارنامه پژوهشی/ جهاد سازندگی، مرکز اطلاع رسانی و خدمات علمی / 1380.
ـ فرهنگ جبهه‏ (جهاد سازندگی در دفاع مقدس‏) / مرتضی نریمانی / زاینده رود (اصفهان) / 1380.
ـ علی در کربلا (سنگرسازان بی‌سنگر؛ 2) / مرتضی نریمانی / زاینده رود (اصفهان) و جهاد سازندگی استان اصفهان‏ / 1380.
ـ آن که گفت، آری! / عبدالصاحب رومزی‌پور / یادواره شهدای جهادسازندگی خوزستان و لوح محفوظ / 1380.
ـ عوامل معنوی و فرهنگی دفاع مقدس‏ (جلد 5: وحدت مردمی ـ حضور روحانیت‏) / محمد منصورنژاد و علی شیخیان‏ / سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نمایندگی ولی فقیه / 1380.
ـ پرتو نور (سنگرسازان بی‌سنگر؛ 20) / گردآوری پروین رجبی / زاینده رود (اصفهان) / 1381.
ـ السراج المنیر (غ ـ ق) (سنگرسازان بی‌سنگر؛ 13) / مرتضی نریمانی / زاینده رود (اصفهان) / 1382.
ـ السراج المنیر ( ک – ل) (سنگرسازان بی‌سنگر؛ 14 / مرتضی نریمانی / زاینده رود (اصفهان) / 1382.
ـ السراج المنیر (م) (سنگرسازان بی‌سنگر؛ 15) / مرتضی نریمانی / زاینده رود (اصفهان) / 1382.
ـ السراج المنیر (ن – ی‌) (سنگرسازان بی‌سنگر؛ 16) / مرتضی نریمانی / زاینده رود (اصفهان) / 1382.
ـ خاکریزهای بی قرار / عبدالرضا حیاتی / لوح محفوظ / 1382.
ـ شب و شبنم‏ / رضا عبداللهی صابر / جهاد کشاورزی استان تهران، مرکز ثبت و نشر آثار دفاع مقدس / 1382.
ـ فرهنگ‏نامه جاودانه‏های تاریخ (جلد 7: زندگی نامه فرماندهان شهید استان خراسان) / سیدسعید موسوی / نشر شاهد 1382.
ـ بوران حادثه / وزارت جهاد کشاورزی، مرکز حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس / 1382.
ـ نگاهی به کارنامه دفاعی ـ نظامی جمهوری اسلامی ایران‏ / ناصر شهلايی / ارتش جمهوری اسلامی ایران، سازمان عقیدتی سیاسی، دفتر سیاسی / 1383.
ـ از خاک تا افلاک / عبدالرضا سالمی‌نژاد / بقیة‏العترة (قم) و ستاد یادواره شهدای جهاد کشاورزی خوزستان، کمیسیون امور ایثارگران‏ / 1383.
ـ شاهدان سنگرساز / ابراهیم جعفر بگلو و سیده الهام باقری / موسسه شقایق روستا / 1383.
ـ خرمشهر جاودانه / سیده الهام باقری / به‌آفرین و جهان اندیشه / 1384.
ـ ورود در دفاع (سنگرسازان بی سنگر؛ 18) / مرتضی نریمانی / زاینده رود (اصفهان) / 1384.
ـ حال خونین دلان (جلد 1) / موسی کیخا / نگار نور / 1385.
ـ در جبهه ها چه خبر بود (جلد 8: جهاد سازندگی و جنگ تحمیلی) / حسین کاوشی / دفاع / 1385.
ـ کاروان گمنام (جلد 6: از سرپل ذهاب تا قصر شیرین ـ اولین منطقه حضور جهاد همدان) / تالیف محمدعلی حیدری دلگرم / سازمان جهاد کشاورزی استان همدان / 1385.
ـ فرهنگ سازمانی جهاد / نویسنده علیرضا زواره / سازمان جهاد کشاورزی استان تهران، مرکز ثبت و نشر آثار دفاع مقدس / 1385.
ـ یادگاران (جلد 17: کتاب رضوی) / نیره رهبرفر / روایت فتح / 1385.
ـ تسبیح و بلدوزر / ابراهیم زاهدی مطلق / نشر ستاره‌ها (مشهد) / 1385.
ـ جهادسازندگی در دفاع مقدس (جلد 4: زندگی‌نامه شهدا سال 67 ـ 1363)) / عیسی سلمانی لطف‌آبادی / انتشارات سلمان (مشهد) / 1385.
ـ جهاد سازندگی خراسان در دفاع مقدس (جلد 2) / عیسی سلمانی لطف‌آبادی و سعید زرینی / سلمان (مشهد) / 1385.
ـ جهاد سازندگی خراسان در دفاع مقدس (جلد 3) / عیسی سلمانی لطف‌آبادی/ سلمان (مشهد) / 1385.
ـ جهاد سازندگی خراسان در دفاع مقدس (جلد 4) / عیسی سلمانی لطف‌آبادی / سلمان (مشهد) / 1385.
ـ جهاد سازندگی خراسان در دفاع مقدس (جلد 5) / عیسی سلمانی لطف‌آبادی و سعید زرینی / سلمان (مشهد) / 1385.
ـ خاطرات سنگرسازان بی‌سنگر گردان امام حسن مجتبی(ع) / هاشم پورحسینقلی و علیرضا خرامین / بخشایش (کرمانشاه) / 1386.
ـ خاکریز و خاطره / بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس / 1386.
ـ تاریخ شکل گیری و فرهنگ جهاد سازندگی / عیسی سلمانی لطف‌آبادی / سیماب (مشهد) / 1386.
ـ خاطرات جانبازان جهاد سازندگی خراسان / گردآورنده عیسی سلمانی لطف‌آبادی / سلمان (مشهد) / 1387.
ـ خاطرات آزادگان جهاد سازندگی خراسان/ گردآورنده عیسی سلمانی لطف آبادی / سلمان (مشهد) / 1387.
ـ ره‌یافتگان (زندگی نامه ۴۰ شهید جهاد سازندگی) / گردآوری اداره کل امور ایثارگران وزارت جهاد کشاورزی / هزاره ققنوس / 1387.