به گزارش خبرگزاری كتاب ايران(ايبنا)، کتاب «نشانهشناسی عکاسی» اثر گوران سونسون به ترجمه مهدی مقيمنژاد، بخش سوم از گزارش چهارم پروژه مفصل او به نام «معانی بصری در جامعه اطلاعاتی» است که به شکل مستقل به عکاسی اختصاص دارد.
سونسون در این کتاب از میان وجوه گوناگون نشانهشناختی عکس، بر خصلت نمایهای آن متمرکز شده و به شکلی موشکافانه توسعه نظری این مقوله را در نشانهشناسی معاصر به نقد میگذارد.
این کتاب، جدا از پیشگفتار مترجم و مقدمه نویسنده، از سه فصل اصلی تشکیل شده است.
در فصل اول که «نگرشهای نشانهشناختی درباره ویژگی عکاسانه» نام دارد، پس از ذکر تاریخچه کوتاهی از نشانهشناسی عکاسی، شاخصه نشانهای ویژه عکاسی و به طور ویژه مبحث خصلت نمایهای در رسالات «ژان ماری فلوچ»، «فیلیپ دوبوآ»، «ژان ماری شفر» و «رنه لیندکن» به بحث گذاشته میشود.
در فصل دوم به یاری همین مفاهیم، لایه شمایلی و تجسمی عکسی از هانری کارتیه برسون، و دو عکس دیگر از «من ری» و «فلورنس هنری» مورد تحلیل قرار میگیرد.
فصل سوم با عنوان «پارهای ملاحظات در باب عکاسی و پسامدرنیته» به بحث خصلت نمایهای در آثار هنرمندان پسامدرن اختصاص دارد و دیدگاههای «روزالین کراوس» در این رابطه به پرسش کشیده میشود. در ادامه نیز پینوشتهایی از نویسنده و مترجم آمده است که برای روشنتر شدن پارهای مفاهیم بحث شده در کتاب لازم است. این کتاب با بخشهای کتابنامه، واژهنامه و نمایه به پایان میرسد.
مهدی مقيمنژاد عكاس، پژوهشگر، مدرس دانشگاه و مترجم اين كتاب در گفتوگو با ايبنا، گفت: گوران سونسون، به طور همزمان رساله دکتری خود را در دو زمینه «زبانشناسی عمومی»، زیر نظر پروفسور«برتیل مالمبرگ» در دانشگاه «لوند» سوئد، و «نشانهشناسی»، زیر نظر «ا.جی.گریماس» در مرکز آموزش عالی علوم اجتماعی پاریس به پایان رساند. او یکی از بنیانگذاران انجمن جهانی نشانهشناسی بصری و یکی از نشانهشناسان فعال دهههای اخیر در حوزه نشانهشناسی تصویر است.
وی در ادامه گفت: سونسون نويسندهايست كه به مباحث ارزشمند و متنوعی در حوزه تصوير پرداخته است. هرچند بنا به دو دليل آنقدركه بايد مورد توجه قرار نگرفته – يكی پرداخت پر وسواس او به مقولههای بسيار خاص است كه طيف مخاطبان و دامنه فعاليتش را محدود میكند، و ديگری دشوارنويسی اوست كه آثار او را دچار آشفتگي، دوبارهگويی و پرداخت همزمان به موضوعات مختلف ساخته است. ممكن است متن هايدگر نيز دشوار باشد؛ اما اين دشواری در خدمت ساختار زبانی و بيان انديشه اوست.
وی ادامه داد: سونسون از اعضای فعال مكتب «لوند» در سوئد است. اين مكتب برای علاقمندان به مباحث نشانهشناسی مسير با اهميتی است؛ به اين دليل كه نشانهشناسی از آن طريق وارد هنرهای تجسمی شده است و جايگاهی تاريخی دارد. از سونسون پيش از اين كتابی به صورت مستقل به زبان فارسی ترجمه نشده است مگر ارجاعاتی در لابهلای متون ديگر و يا در قالب مقالاتی كوتاه.
مهدی مقیمنژاد، عکاس، پژوهشگر و مدرس دانشگاه هنر است و تاکنون بیش از پنجاه مقاله به زبانهای فارسی و انگلیسی در زمینه مباحث نظری عکاسی، فلسفه هنر و هنرهای معاصر به چاپ رسانده. وی هماکنون در حال به پایان رساندن رساله دکتری پژوهش هنر خود با عنوان «بررسی تطبیقی نظریههای ساختارگرایی و پساساختارگرایی در نقد عکس» است.
این مترجم درباره كتاب دیگری كه پيش از اين به كوشش او به چاپ رسيده(جایی که غروب درنگ میکند)، گفت: كتاب «جایی که غروب درنگ می کند» گزیده ايست از شعر معاصر آمریکا و سال ۸۵ توسط نشر ثالث چاپ شده است. اين كتاب در واقع گزيده و ويراسته من است و در آن به معرفی ۱۲ تن از مهمترين شاعران معاصر آمريكا پرداختهام.
مقیمنژاد یادآور شد: در این کتاب به همراه معرفی اين شاعران از هر كدام از آنها اشعاری هم برای نمونه ترجمه شده است. شاعرانی چون «ريچارد ابرهارت»، «رابرت بلاي»، «ميسون سن» و «گری اسنيدر» كه اغلب برندگان جايزه ادبی پوليتزر بودهاند و در زمان چاپ اين كتاب در ايران هنوز شناخته نشده بودند.
وی درباره «نشانهشناسی عكاسی» ادامه داد: برای اولين بار است كه كتابی به زبان فارسی در حوزه نشانهشناسی به صورت تخصصی و مستقل به عكاسی میپردازد. مقالات پراكندهای در اين زمينه وجود داشته كه به نوعی از ديدگاه نشانهشناسی به عكاسی پرداختهاند؛ اما تنها منبعی كه بخشی ازآن به حوزه نشانهشناسی عكاسی آن هم به صورت عمومی میپردازد، کتاب «از نشانه تصويری تا متن» بابك احمدی است كه زمان زيادی از چاپ آن گذشته است.
او همچنين درباره شیوه تنظیم متن فارسی كتاب گفت: با توجه به سبك نوشتاری دشوار سونسون تلاش كردهام در ترجمه و همين طور در توضيحاتی در پيشگفتار كتاب به ميزانی از اين دشواری برای مخاطب فارسیزبان بكاهم؛ ولی با اين حال، این کتاب، كتاب دشواری است؛ به اين دليل كه سبك نگارش و روش پژوهشی سونسون و ارجاعاتی كه در متن به ديگر آثار خود میدهد، به گونهای است كه مخاطب برای درك آن نياز به برخورداری از دانش اوليهای در مباحث نظری نشانهشناسی و عكاسی دارد.
وی اضافه كرد: در ترجمه محدوديت تحت اللفظی وجود ندارد وتا جای ممكن نثر متن سادهسازی وبا نيازمخاطب ايرانی سازگار شده است.
وی گفت: «نشانهشناسی عكاسی» همان طور كه در عنوان توضيحی كتاب آمده(در جستجوی نومايه) به ويژگی نمايهای عكاسی میپردازد كه رهیافت بسيار خاصی به عكاسی است و بيشتر جهتگيری مباحث كتاب نیز در همين راستاست؛ به اين دليل نمیتوان اين كتاب را كتاب جامعی دانست. نشانهشناسی در عكاسی میتواند وجوه بسيار متنوعتری هم داشته باشد.
مقیمنژاد تاکید کرد: من سعی كردهام در كتاب « نظریه و عکاسی – بررسی تطبیقی نظریههای ساختارگرایی و پساساختارگرایی در نقد عکس» كه در واقع رساله دکتری من است و به زودی به چاپ میرسد، به بررسی اين وجوه متنوع بپردازم. اين كتاب، نشانهشناسی را از منظر ساختارگرا و پسا ساختارگرا پی میگيرد و اين دو رويكرد را، هم به منزله رويكردی به جهان كه منجر به آفرينش آثار هنری میشود، و هم به منزله ابزارهايی برای نقد آثار هنری در نظر دارد.
مقيمنژاد درباره لزوم ترجمه و چاپ چنين كتابهايی گفت: ما به همه متون نظری كه به نوعی به مباحث هنر وعكاسی میپردازد، نياز داريم؛ به اين دليل كه در دوران معاصر و با مفاهيم و تعاريف جديدی كه هنر معاصر به وجود آورده بيش از هر زمانی بايد به ابزارهای تئوريك برای تحليل، نقد و آفرينش آثار هنری مجهز شويم.
دبیر بخش هنرهای چندرسانهای فصلنامه هنر ادامه داد: در سالهای اخير تلاشهای خوبی در اين زمينه توسط نشريههايی چون فصلنامه «حرفه – هنرمند»، «فصلنامه هنر»، «عكسنامه» و... با ترجمه متون پايه، كلاسيك و تعيينكننده در مباحث نظري، صورت گرفته است. من نيز در ويژهنامه عكاسی دوماهنامه «بيناب» كه دبير آن بودم تلاش كردهام از وجوه مختلفی به عكاسی و متون با اهميتی كه در اين حوزه وجود دارند بپردازم.
نشانه شناسی عکاسی (در جستجوی نمایه) اثرگوران سونسون به ترجمه سیدمهدی مقیمنژاد، توسط نشرعلم در زمستان ۱۳۸۷ در ۲۷۲ صفحه با تیراژ ۱۶۵۰ جلد و بهای ۴۴۵۰ تومان به چاپ رسيده است.
سهشنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۸۸ - ۰۹:۰۰
نظر شما