سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - کارین آتشی، پژوهشگر تاریخ: علیاکبر عباسی (۱۳۵۰خ)، نویسنده و مورخ و دانشیار گروه تاریخ و ایرانشناسی دانشگاه اصفهان، تاکنون آثار متعددی در حوزه نشر، مخصوصاً در موضوعات تاریخ صدر اسلام، بهویژه زندگانی حضرت علی(ع) ، فرهنگ و تمدن اسلامی و تاریخ محلی، خاصه خراسانشناسی، به جامعه علمی و فرهنگی ایران تقدیم کرده است.
این استاد دانشگاه اصفهان با انتشاراتیهای مختلفی در شهرهای تهران و اصفهان و مشهد و بیرجند و قم مشارکت داشته. «پژوهشی پیرامون زندگی و عملکرد مالک اشتر» (نشر بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی _ ۱۳۸۵)، «درآمدی بر تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام و ایران» (نشر هزاره ققنوس ـ ۱۳۸۹)، «تاریخ امامان شیعه» (نشر جهاد دانشگاهی اصفهان ـ ۱۳۹۳)، «تاریخ تحلیلی زندگی و خلافت امام علی(ع)» (نشر جهاد دانشگاهی اصفهان ـ ۱۳۹۵)، «زهان؛ دیار یاقوت سرخ» (نشر صبح امروز ـ ۱۳۹۷)، «نه مقاله درباره بهترین صحابی امیرالمؤمنین: مالک اشتر» (نشر جهاد دانشگاهی اصفهان _ 1397)، «درآمدی بر تاریخنگاری» (نشر مورخان _ 1399) و «یاد آن سالها» (نشر سنجش سپاهان _ ۱۴۰۰) از کتابهای پژوهشی و تألیفی اوست که بهصورت انفرادی چاپ کرده است.
همچنین، آثار گوناگونی در همکاری با دیگر پژوهشگران و تاریخنگاران کشورمان، بهطور خاص نویسندگان فعال در دانشگاه اصفهان، پدید آورده و در اختیار علاقهمندان کتابهای تاریخی، اعم از مخاطب عام و خاص، قرار داده است. این کتابها عبارتاند از «تاریخ تحلیلی صدر اسلام» (نشر هزاره ققنوس _ ۱۳۹۱ ـ با همکاری محمدعلی چلونگر)، «تاریخ جامع دولتهای شیعه» (نشر جهاد دانشگاهی اصفهان ـ ۱۳۹۴ ـ با همکاری آرمان فروهی)، «روابط و تعاملات انصار با حضرت علی علیه السلام» (نشر سخنوران ـ ۱۳۹۸ ـ با همکاری سمیه سادات هاشمی فشارکی)، «بررسی تاریخی چالشهای فراروی متکلمان امامیه با تکیه بر مسئله تقریب مذاهب در قرنهای پنجم تا هفتم هجری قمری» (نشر پژوهشگاه حوزه و دانشگاه _ ۱۴۰۰ ـ با همکاری پروین اصغری و محمدعلی چلونگر)، «تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی با تأکید بر رشد و گسترش علوم» (نشر پژوهشگاه حوزه و دانشگاه _ ۱۴۰۱ـ با همکاری محمدباقر خزائیلی). گفتنی است که بیشتر کتابهای دکتر عباسی، بهطور خاص «درآمدی بر تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام و ایران»، بارها تجدیدچاپ شده و در بین دوستداران تاریخ در اصفهان و البته سراسر کشور جایگاه خود را یافته است.
«یاد آن سالها» با عنوان فرعی «سالهای دانشجویی کارشناسی تاریخ دانشگاه فردوسی مشهد (از شهریور ۱۳۶۹ تا مهر ۱۳۷۳)» که در سال ۱۴۰۰ برای اولین بار به بازار نشر وارد شد و در ۱۴۰۱ به چاپ دوم هم رسید، به کوشش یکی از ناشران اصفهانی، یعنی سنجش سپاهان، با قیمت ۸۰هزار تومان و در شمارگان ۳۰۰ به دنیای کتاب ایران راه یافته است.
«یاد آن سالها» ۴۲۰ صفحه دارد و نویسنده در نگارش آن از عکسهای رنگی و متعددی استفاده کرده است. همچنین جلسه نقد و بررسی این اثر در بهار ۱۴۰۲ با حضور چهار منتقد در دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان برگزار شد. این جلسه نقد کتاب به همت «انجمن ایرانی تاریخ شعبه اصفهان» و تحتعنوان «اولین نشست از سلسله نشستهای ژورنال کلاب» برنامهریزی شده بود.
محمدحسن الهیزاده (دانشیار گروه تاریخ دانشگاه بیرجند)، علی یحیایی (استادیار گروه تاریخ دانشگاه حکیم سبزواری)، زهرا کشاورز (پژوهشگر پسادکترای صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران کشور و دانشگاه اصفهان «تاریخ تشیع») و مونا فاطمینژاد (کارشناسارشد تاریخ اسلام دانشگاه اصفهان) منتقدان این اثر بودند. این نشست که با مدیریت دکتر مینا معینی (دکترای تاریخ ایران و عضو انجمن ایرانی تاریخ) و در تالار مهرعلیزاده، با حضور تعدادی از دانشجویان و استادان این دانشگاه و البته با شرکت خود نویسنده برپا شد، نظر مثبت منتقدان را جلب کرد.
علیرغم برخی نقدهای منفی، چه از جنبههای ظاهری و چه در ابعاد محتوایی، همه ناقدان همصدا و موافق بودند که ارزش واقعی این اثر، نه اکنون، بلکه در گذر سالیان متمادی بیش از پیش آشکار خواهد شد و در حوزههای تاریخ اجتماعی و سیاسی و مردمشناسی مفید خواهد بود.
همچنین این کتاب که در شاخه خاطرهنویسی و زندگینامهای قرار میگیرد، از سوی منتقدان به عنوان الگویی مناسب برای دانشجویان این استاد در دانشگاه اصفهان و البته دیگر دانشجوها و اهل قلم در سراسر کشور مطرح شد. در واقع، این افراد با خواندن و نگاه دقیق به اثر حاضر میتوانند آثار مشابهی از زندگی دانشجویی خود تهیه کنند. بیشک، خلق کتب متعدد و فراوان در این سبک میتواند بر غنای تاریخنگاری کشورمان در حوزههای شفاهی و محلی بیفزاید و گنجینهای پرارزش برای آیندگان به یادگار بگذارد.
علیاکبر عباسی که سال ۱۳۸۹ دکترای تاریخ اسلام خود را در محل خدمت کنونیاش، یعنی دانشگاه اصفهان، دریافت کرده، در کتاب «یاد آن سالها» دست خواننده را میگیرد و او را به دنیای دانشجویی خود میبرد؛ به روزهایی که در دانشگاه فردوسی مشهد و در مقطع لیسانس تاریخ درس میخواند.
این استاد دانشگاه اصفهان که در اصل زادگاهش خراسان است، خاطرات هجده تا بیستودوسالگیاش را که دانشجویی آرام، با نگاهی پرعمق و شیفته تاریخ است، به تصویر میکشد. او خواننده را با خود به کلاسهای درس و جزوهنویسی، کتابخانهها، غداخوریها و خوابگاههای دانشجویی میبرد. با استادها و همکلاسیهایش آشنا میکند. از خلقیات و بیم و امیدهایشان مینویسد. و از تفریحات و گشتوگذارهایشان در آن واپسین سالهای دهه ۱۳۶۰ و شروع دهه ۱۳۷۰ میگوید.
البته که فقط بحث از درس و مشق و حالوهوای دانشگاه و شهر مشهد نیست. نویسنده هر زمان فرصتی پیش آید، به شماری دیگر از شهرهای دور و نزدیک کشورمان، متناسب با مباحث پیش آمده، سر میزند. و به موضوعات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آن سالهای ایران هم نیمنگاهی دارد. همچنین با توجه به رشتهاش، تاریخ، به منابع تاریخی مختلفی نظر دارد و رویدادهای مختلفی را با خواننده خود در میان میگذارد. و همه اینها سبب میشود که خواننده کتاب «یاد آن سالها» را خاطراتی خواندنی و پرماجرا و شیرین بیاید.
عباسی در بخشی از کتاب و در اشاره به یکی از اردوهای دانشجویی آن سالها درباره حضور دانشگاه مشهدیها در اصفهان چنین مینویسد: «زمان بازدید از هشتبهشت شب بود و زیبایی پارک زیبای مجموعه فوارههای آن با چراغهای رنگی، بیشتر از خود بنا جلبتوجه میکرد. بعدها هروقت اسم هشتبهشت مطرح میشد، به یاد پارک زیبا، فوارهها و چراغانی عالی آن در بهمن ۱۳۷۰ میافتادم. من اصلاً متوجه نشدم که این عمارت در واقع یک کاخ است و برای شاهزادگان در عهد شاهسلیمان صفوی ساخته شده است. حتی در درس «فرهنگ و تمدن دوره صفوی» هم که با دکتر نبئی ارائه شد، به کارکرد این بنا توجهی نشد یا اگر هم صحبتی دراینباره شد، من متوجه نشدم...
کتاب «یاد آن سالها» اثری مناسب برای علاقهمندان به آثار خاطرهای و زندگینامهنویسی است. این اثر فارغ از اینکه به قلم استاد دانشگاه اصفهان و یکی از ناشران شهر اصفهان، یعنی سنجش سپاهان، منتشر شده، از جنبه دیگری نیز با این شهر در پیوند است و در کنار خوانندگانی از سراسر کشور، بهطور خاص میتواند مخاطب اصفهانی یا دوستداران اصفهان را جلب کند؛ چراکه این خاطرات بنا بر تصمیمی که فعلاً نویسندهاش دارد، قرار است ادامه پیدا کند.
چون علیاکبر عباسی چندی بعد از سالهای یادشده به اصفهان میآید و شهروند این شهر و دانشجوی دانشگاه نامدار اصفهان میشود، بدون تردید بخش مهمی از کتابش نیز بازتابدهنده اوضاع آموزشی و اجتماعی و فرهنگی اصفهان خواهد بود. بنابراین، به طور مشخص خواندن این کتاب به هواداران کتابهای دنبالهدار و چندجلدی در موضوعات خاطرهنگاری پیشنهاد میشود.
یکشنبه ۱۹ شهریور ۱۴۰۲ - ۱۰:۴۱
نظر شما