ایده ژالهنوش چطور به ذهن شما رسید؟
راستش را بگویم ایده اولیه داستان از اینجا میآید که من همیشه دنبال این بودم که چرا بعضی وقتها که هوا نه ابری است و نه بارانی و نه شلنگ آبی. یا حتی وقتی توی ماشین نشستم و توی فکرم. حتی توی یک روز صاف و آفتابی که یک گوشه نشستم یا دارم راه میروم، یکهو یک قطره آب میافتد روی صورت آدم و آن هم فقط یک قطره که معلوم نیست از کجا آمده است. پیش خودم فکر کردم که این حتما نشانه رد شدن یک پری بازیگوش از کنار ماست. البته برایم خیلی جالب است که این اتفاق قشنگ را بیشتر ماها تجربه کردیم. ژاله نوش و اسمش از اینجا میآید.

مراحل نوشتن این رمان، از شکل گرفتن ایده تا اجرای کامل رمان، چه مدت زمان به طول انجامید؟
چند سال پیش و قبل از چاپ رمان «ماهنوش» به صورت کوتاه کوتاه، داستانهایی را در مورد ژاله نوش نوشته بودم. یک پری بازیگوش که روی یک درخت فندق زندگی میکرد و همه از دستش ذله شده بودند. گرچه او همیشه سعی میکرد که دختر خوبی باشد. بخشهایی از این داستان را در انجمن نویسندگان کودک و نوجوان خوانده بودم. نوید سیدعلی اکبر که مسئول بخش تالیف در نشر هوپا بودند، بعد از پایان رمان «ماهنوش و صورتکهای آسمانی» با نوشتن این رمان سه جلدی موافقت کردند. پلات رمان را در هوپا و با راهنماییهای خوب وی نوشتم. آنجا جلسههای خوبی با حضور او و جمعی از نویسندگان جوان برگزار میشد. در آن جمع ما میتوانستیم به داستانههای همدیگر گوش بدهیم و در مورد داستان هم نظر بدهیم. ما یک جمع خیلی خوب بودیم و داستانهایمان را کنار هم میخواندیم.
پری در افسانههای ایرانی به صورتهای گوناگون در قصهها مورد استفاده بوده است، نحوه استفاده شما چه تفاوتی با آثار دیگران دارد؟
نوشتن این رمان سه جلدی حدود یکسال و نیم طول کشید. بعد مرحله تصویرگری بود که تصاویر زیبای این رمان را خانم ناهید زمانی کشیدند که تقریبا چندین ماه طول کشید. البته من در مرحلههایی از بازنویسی و ویرایش رمان از راهنمایی دوستان دیگری هم استفاده کردم. به عنوان مثال یکی دو تا بچه خیلی بازیگوش و سرتق، یک خانواده با لهجه یزدی. چند دوست با زبان گیلکی و دو تا خلبان. خیلی دوست داشتم فرهنگ بومی کشورم و تفاوت زبانها و فرهنگها را در این رمان پیاده کنم. میتوانم بگویم هر جمله این رمان را بارها نوشتم تا اول از همه به دل خودم بنشیند. چون فکر میکنم داستانهایی که به دل نویسنده بنشیند به دل بقیه هم مینشیند.
پری در افسانههای ایرانی به صورتهای گوناگون در قصهها مورد استفاده بوده، نحوهی استفاده شما چه تفاوتی با آثار دیگران دارد؟
پری در افسانههای ایران یک موجود مقدس و پاک است که معمولا با معجزه و ظاهر کردن یک شی یا خوندن آواز یا وردی جادویی مشکلات دیگران را از جلو پایشان بر میدارد؛ اما من نمیخواستم به این مفهوم نزدیک شوم. در این داستان ژالهنوش یک بچه پری تنهاست که هیچکس از پدر و مادرش خبر ندارد. خودش دوجین مشکل و یک عالمه آرزو دارد. شیطونی میکند. دردسر درست میکند. شور زندگی و تجربه کردن جهان را دارد. کارش اشتباه کردن و تجربه کردن است. دروغ میگوید. زبان درازی میکند. و برای به دست آوردن آرزوهایش میجنگد. زمین میخورد و باز بلند میشود. و پریهای اطرافش هم پریهایی معمولی هستند. مهربان، خشمگین، سختگیر، دلسوز، حسود و ..
ژاله نوش طنز دارد. طنز در آثار کودک و نوجوان چه جایگاهی برای مخاطب گروه سنی کودک دارد؟
به نظرم طنز جدابیت و رنگ و روح بیشتری به داستانها میدهد. همانطور که در زندگی کنار مشکلات و سختیها، زیباییهای زیادی هم وجود دارد. طنز ، طعم داستانها را شیرین میکند. البته این داستان تلفیقی از اشک و لبخند است. یک جاهایی هست که خوش خیالی این ژالهنوش کار دستش میدهد و به قول جیرجیرانی (مادرخوندهاش) باید برایش یک تشت گریه کرد!
چطور به این زبان روایت برای این رمان رسیدید؟
نوشتن برای من مثل نواختن پیانو است. کلمات برایم آهنگ دارند. کلمات را انتخاب میکنم تا توی جمله بنشینند. در این رمان سعی کردم روی تفاوت لحن راوی کار کنم. خرگوشی که تازه زبان باز کرده است. خاله آبچین اهل گلجان ده. آقا برات از یزد و آقا کوکو، کبوتر قهوهای و یک عالمه شخصیت با لحنهای متفاوت.
پیش از این کار، رمان دو جلدی ماهنوش و جادوی ستارگان از شما منتشر شده بود. این بازی با شخصیتها (ماهنوش و ژالهنوش) قطعا عمد از جانب نویسنده است. دلیل خاصی برای این انتخاب دارید؟
انتخاب اسم این دو شخصیت کاملا اتفاقی بود. اسم ماهنوش را به خاطر نوع داستان و علاقه ماهنوش به رصد آسمان و ستارهها با وجود نابینا بودنش گذاشتم و ژالهنوش هم که به خاطر همان قطره شبنم. گرچه حالا فکر میکنم ماهنوش و ژالهنوش در ایستادن و اشتباه کردن و تجربه زندگی شباهتهایی به هم دارند.
از شما کتاب تصویری کودک هم به چاپ رسیده است، جدا از تفاوت در ساختار و محتوا، کدام از این دو برای کودک تاثیرگذارتر است؟
خوشبختانه رمان «ژالهنوش» پری سر به هوا یک رمان تصویری است. برای بچهها تصویر نقش خیلی مهمی در داستانها دارد. تصویرها آدم را داخل فضای داستان میکشاند و حتی مواردی به متن میافزاید یا رویاآفرینی میکند، بخصوص امروز که جذابیتهای دنیای مجازی به دنیای بچهها وارد شده کتابها هم باید به فکر راههای تازهتری باشند که به آغوش بچهها برگردند و یک جورهایی دلشان را به دست بیاورند.
نظر شما