سه‌شنبه ۳۰ مهر ۱۳۸۷ - ۱۲:۱۰
متون كهن و نسخه‌هاي خطي، تصحيح انتقادي و علمي مي‌طلبند

نخستين و مهم‌ترين مسأله در بازخواني نسخه‌هاي خطي، تصحيح انتقادي و علمي اين متون است و تا وقتي متن صحيح و دقيقي در دست نباشد هر گونه قضاوت درباره يك اثر كلاسيك و كهن بي‌بنياد و بي‌اساس خواهد بود._

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، دکتر مهدي نوريان در نشست رونمايي كتاب «روضه‌الانوار» خواجوي كرماني كه ديروز برگزار شد، با اشاره به قضاوت‌هاي نادرست درباره يك نسخه افزود: گاهي قضاوت‌هايي درباره يك اثر صورت مي‌گيرد كه شايد در حق شاعر، نويسنده و يا مصحح ظلم شود.

وي افزود: در تمامي متون كهن و كلاسيك نمونه‌هايي را مي‌توان يافت كه قضاوت را دچار اشتباه مي‌كنند و اگر بخواهيم قضاوت را بر اساس اين نمونه‌ها بيان كنيم نتيجه‌گيري درستي نكرده‌ايم.

اين مصحح خاطرنشان كرد: بسياري از ميراث گذشتگان در طاق نسيان مي‌مانند و كسي نيست كه به آن‌ها توجه كند. اين مسأله باعث مي‌شود خطرهاي بسيار زيادي نسخه‌هاي خطي ما را تهديد كند.

وي افزود: كتابخانه‌هاي ما يكي پس از ديگري مانع ايجاد مي‌كنند و نسخه‌هاي خطي را در اختيار و دسترس دانشجويان قرار نمي‌دهند. تنها راه براي احياي اين نسخه‌هاي خطي، قرار دادن آن‌ها در دسترس پژوهشگران و محققان است.

وي افزود: عده بسياري از شعرا براي سرودن شعر از سبك حكيم نظامي تقليد كرده‌اند كه مهم‌ترين آن‌ها اميرخسرو دهلوي و بعد خواجوي كرماني است و بر اين اساس نسخه‌شناسان براي تصحيح آثار خواجوي كرماني بايد به آثار نظامي نيز توجه داشته باشند.

نوريان يادآور شد: دكتر عابدي با آگاهي و شناخت كامل از مسأله، انتخاب كامل و بنيادي انجام داده‌اند و زحمات ايشان قابل قدرداني و سپاس است.

وي افزود: حافظ محبوب‌ترين شاعر ماست و ديوانش هرسال چندين بار منتشر مي‌شود ولي نبايد تنها به حافظ پرداخت و شعراي ديگر را فراموش كرد.

اين مصحح خاطرنشان كرد: تصوري در روزگار ما پيدا شده كه هر كس تنها حافظ را بخواند مي‌تواند حافظ‌شناس شود و در اين راه چندين نفر را مي‌بينيم كه موفق نبوده‌اند بنابراين تنها با خود حافظ نمي‌توان حافظ‌شناس شد. درباره شاهنامه و مثنوي نيز همين مسأله آشكار است.

وي افزود: براي حافظ‌شناسي هيچ‌ راهي نداريم جز اين‌كه مسيري را طي كنيم. حافظ نيز اين مسير را طي كرده و ديوان شعراي پيش از خود را خوانده است. اين شاعر بزرگ شعرهاي فارسي و عربي روزگار خود را خوانده و بر دانش‌ و علوم رايج روزگار تسلط داشته است. زيرا رد پاي همه ديوان‌ها را مي‌توان در اشعار حافظ مشاهده كرد.

نوريان يادآور شد: كتاب عابدي محاسن بسياري دارد و از جمله تعليقات ارزشمند ايشان مشخص كردن معاني لغات و تركيبات خاص خواجوست. حسن كار عابدي اين است كه دقيقا مشخص مي‌كند كه كلمه در متن چه معني مي‌دهد.

وي افزود: عابدي از كتاب هم‌عصر خواجو شواهدي آورده است از اين روي براي كاربرد يك تركيب بايد شرايط زمان و مكان را در نظر گرفت و شرايط زماني، مكاني و اجتماعي آن روزگار در تأليف كتاب بسيار موثر است.

اين مصحح يادآور شد: اين كتاب از منابع و نسخ خطي منشأ گرفته كه در همان محيط فرهنگي، زماني و مكاني خواجو نوشته شده و كاملا معاني لغات و تركيب را روشن كرده است، محاسن كتاب بسيار زياد است و هركس با خواندن اين كتاب به ارزش آن پي مي‌برد.

وي همچنين انتقادهايي را درباره اين كتاب مطرح كرد و گفت: كتابي كه به اين زيبايي منتشر شده بايد كساني مشخص باشند كه بتوانند غلط‌هاي آن را بگيرند؛ زيرا كسي كه خود مطلب را نوشته تمام مسائل در ذهنش است و نمي‌تواند غلط‌ها را ببيند و اين اغلاط از جلو چشمش رد مي‌شود. كسي بايد اين متن‌ها را دوباره خواني كند تا غلطي در كتاب مشاهده نشود زيرا تصاوير غلط‌هاي چاپي بسيار آزار دهنده است.

نوريان گفت: در خواندن متون طرز خواندن بسيار مهم است خصوصا خواندن اشعار، كه در خواند شعر تكيه بر كلمات اهميت پيدا مي‌كند و به كار بردن علائم سجاوندي و نشانه‌گذاري شايسته نيست. حتي زير و زبر گذاشتن براي كلمات مضر به‌شمار مي‌رود و خواندن آن را دچار اشكال مي‌كند.

وي افزود: دكتر عابدي نسخه‌هاي بسيار ارزشمندي براي تصحيح روضه‌الانوار داشته‌ و حتي نسخه‌ كهني در دسترسشان بود كه در وفات و حيات خود خواجو نوشته شده بود و نسخه معتبري به‌شمار مي‌آمد.

اين نسخه‌شناس يادآور شد: عابدي از نسخه‌هاي متأخر چشم‌پوشي كرده و به نسخه‌هاي نزديك به زمان شاعر پرداخته است و اين ارزشمندي كار اين مصحح را به روشني بيان مي‌كند.

شصت‌وهفتمين نشست تخصصي مرکز پژوهشي ميراث مکتوب با رونمايي كتاب «روضه‌الانوار» خواجوي كرماني عصر روز بيست‌و‌نهم مهرماه با حضور نسخه‌شناسان، مصححان و پژوهشگران برگزار شد.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.

پربازدیدترین

اخبار مرتبط

تازه‌ها

پربازدیدها