سيد طه‌ هاشمي، رئيس پژوهشكده سازمان ميراث فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري، با بيان اين مطلب به خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، گفت: بزرگداشت شيخ بهايي در سطح ملي ،آبان‌ماه سال 87 به ترتيب در اصفهان و مشهد و كنگره بين‌المللي با مشاركت يونسكو و ده‌ها سازمان، مركز علمي- آموزشي داخلي و خارجي سال 1388 در تهران برگزار خواهد شد.

وي افزود: شيخ بهايي از انديشمندان بزرگي است كه در تاريخ، علوم فلسفه، منطق، هيأت و رياضيات، تبحر داشت و مجموعه تأليفاتي كه از اين عالم فرزانه برجاي مانده، حدود 88 كتاب و ر ساله است.

رئيس پژوهشكده سازمان ميراث فرهنگي خاطرنشان كرد: اشعار فارسي شيخ بهايي شامل مثنويات، غزليات و رباعيات است. وي در غزل به شيوه فخرالدين عراقي و حافظ و در رباعي با تأسي از ابوسعيد ابوالخير و خواجه عبدالله انصاري و در مثنوي به شيوه مولانا جلال‌الدين شعر سروده است.

وي افزود: ويژگي مشترك اشعار شيخ بهايي، گرايش به زهد و عرفان است. مثنويات معروف شيخ بهايي عبارتند از «نان و حلوا» كه در سفر حج و بر وزن مثنوي مولوي سروده است و در ضمن آن ابياتي از مثنوي را نيز تضمين كرده است.

هاشمي يادآور شد: «نان و پنير» نيز بر وزن و سبك مثنوي مولوي سروده شده است و «شير و شكر» كه نخستين منظومه فارسي  است نيز سراسر جذبه و اشتياق و لبريز از مواعظ حكمي است.

وي افزود: شيخ بهايي در زبان عربي نيز شاعري چيره‌دست و زبان‌داني صاحب‌نظر است و آثاري نحوي و بديع در ادبيان عرب از او بر جاي مانده است. مهم‌ترين اثر او در نحو، «الفوائد الصمديه» معروف به «صمديه» كه به نام برادرش (عبدالصمد) نوشته شد و جزو كتاب‌هاي درسي علم نحو در حوزه‌هاي علميه است.

اين مقام مسوول به معروف‌ترين قصيده‌هاي شيخ بهايي اشاره كرد و گفت: معروف‌ترين قصيده او در مدح صاحب‌الزمان(عج) است. شيخ بهايي در زمره مؤلفان پر اثر در علوم مختلف و آثار او موجز و بدون حشو و زوايد است و از اين‌رو مورد عنايت دانشمندان پس از او قرار گرفته و بر شماري از آن‌ها شروح و حواشي متعدد نگاشته شده است.

وي افزود: «جامع عباسي» از نخستين و معروف‌ترين رساله‌هاي علميه به زبان فارسي، اثري از شيخ بهايي است كه در آن به شرح و تفصيل يكهزار حديث فقهي پرداخته است. كتاب «زبده‌الاصول» شيخ بهايي نيز تا مدت‌ها كتاب درسي حوزه علميه شيعه بود.

هاشمي همچنين به ديگر كتاب‌ها و آثار شيخ بهايي اشاره كرد و گفت: «تحفه حاتمي»، «رساله در بيان مذهب اهل صوفيه»، حاشيه بر كتاب «من لايحضره الفقيه»، «تفسير سوره حمد»، «خلاصه‌الحساب»، «حبل‌المتين»، «مشرق‌الشمسين و اكسيرالسعادتين»، «الحديقه‌الهلايه»، «سرالمستتر در علوم غريبه و جفر» و... از اين انديشمند فرزانه براي ما به يادگار مانده است.

بهاءالدين محمدبن عزالدين حسن بن عبدالصمد بن شمس‌الدين محمدبن حسن‌بن محمدبن صالح حارثي حمداني عاملي جبعي (جباعي) معروف به شيخ بهايي در سال 953 هجري قمري (1546 ميلادي) در بعلبك متولد شد. او در جبل‌العامل در ناحيه شام و سوريه در روستايي به نام (جبع) يا (جباع) مي‌زيست و از نژاد حارث‌بن عبدالله همداني متوفي به سال 65 هجري قمري از معاريف اسلام بوده است.
پدر شيخ بهايي از رهبران شيعه و از شاگردان و صحابه بزرگ شيعيان زين‌الدين علي بن احمد عاملي مشهور به شهيد ثاني است كه پس از كشته شدن شهيد ثاني در سال 966 هجري به ايران آمد. 

صاحب تاريخ عالم آراي عباسي، درباره پدر شيخ بهايي گفته است: «شيخ حسين از مشايخ عظام جبل عامل و در جميع فنون، فقه و تفسير و حديث و عربيت فاضلي دانشمند بود و خلاصه ايام شباب و روزگار جواني در صحبت شهيد ثاني و زنده جاوداني شيخ زين‌الدين عليه الرحمه بسر مي‌برد و در تصحيح حديث و رجال و تحصيل مقدمات اجتهاد و كسب كمالات مشارك و مصاحب يكديگر بوده‌اند.

از آنجا كه وي شاگرد شهيد دوم و از سرزميني آمده بود كه مركز ديرين شيعيان به حساب مي‌آمد،پيشرفت و شهرت بسيار يافت و مورد توجه سلطان محمد خدابنده پدر شاه عباس بزرگ قرار گرفت و پس از چندي به مقام شيخ‌الاسلامي هرات منصوب شد.

بهاءالدين در كودكي به همراه پدر از جبل عامل به ايران آمد و در پايتخت آن زمان ايران (شهر قزوين) كه مركز تجمع دانشمندان شيعه بود، سكني گزيد و ظاهرا هنگام سفر پدرش به هرات با وي همراه نشد، زيرا در قزوين به كسب علوم اشتغال داشت. وي چندي در مشهد به تحصيلات خود ادامه داد و مدتي نيز در شهر هرات به جاي پدر مقام شيخ‌الاسلامي را بر عهده گرفت.

بهاءالدين پس از پايان تحصيلات، شيخ الاسلام اصفهان شد و در سال 991 هجري به قصد سفر به حجاز و زيارت رب‌البيت به راه افتاد و به بسياري از سرزمين‌هاي اسلامي آن روز مانند عراق و شام و مصر سركشيد و پس از چهارسال به ايران بازگشت.

اين انديشمند بزرگ شيعه در سال 1030 هجري در اصفهان چشم از جهان فروبست و بنا‌ بر وصيت خويش، پيكرش را در جوار بارگاه علي‌بن موسي‌الرضا(ع) به خاك سپردند.