به گزارش خبرگزاري كتاب ايران‌(‌ايبنا)، در ابتداي اين نشست دكتر غلامرضا اعواني با اشاره به اهميت كتاب «كشف الغطاء» در ميان آثار اخلاقي حكمت اسلامي گفت: متاسفانه در كشور ما كتاب‌هاي در اين باب بسيار كم است و مباحث اخلاقي نيز چندان مورد توجه قرار نگرفته است. اخلاق يكي از شش بخش حكمت است كه در آن بحث رذيلت و فضيلت مطرح مي‌شود و اساس حكمت عملي و حكمت نظري و حتي حكومت مورد توجه قرار مي‌گيرد.
 
دكتر اعواني در ادامه افزود: مرحوم قزويني‌، مولف كتاب كاشف الغطاء از شاگردان مبرز شيخ وحيد بهبهاني و سيد محمد بحر العلوم بود و همچنين صاحب روضات او را بسيار ستوده و مرحوم محدث قمي با تعريف و تمجيد از او ياد كرده و همين طور ملا حسن قلي همداني نيز خواندن اثر او را بر همگان واجب دانسته است.

رئيس انجمن حكت و فلسفه ايران با بيان اينكه مولف در اين كتاب در كنار مسائل حكمي از آيات و روايات بسياري استفاده كرده اظهار داشت‌: از خصوصيات مولف اين كتاب آن است كه او نه تنها حكيم و فقيه بوده بلكه در شناخت ادبيات عرب نيز در سطح بالايي بوده است. به دليل اهميت اين كتاب قرار است سميناري در دانشگاه بين‌المللي امام‌خميني(ره) قزوين برگزار شود و در آن اساتيد ايراني درباره اين كتاب صحبت كنند.

در ادامه دكتر منوچهر صدوقي سها در سخناني درباره زندگي مولف كتاب «‌كشف الغطاء» اظهار داشت: نام او حاج محمد حسن قزوینی است که در اصفهان متولد شده و همانجا تحصیل کرده است سپس به عتبات عالیات می‌رود و نزد مرحوم وحید بهبهانی در کربلا اصول و فقه می‌خواند. در نهایت نیز در سال 1240 هجری قمری در شیراز دار فانی را وداع گفت و جسد او را به کربلا منتقل کردند و در صحن امام حسین(ع) نزد استادش بهبهانی دفن کردند.

اين پژوهشگر عرفان و حكمت اسلامي با اشاره به آثار علامه قزويني گفت: از میان آثار او می‌توان به «مصابیح الهدایه فی الشرح البدایه‌» اشاره کرد که بدایه اثری از مرحوم حر عاملی صاحب وسائل الشیعه است، دیگر اثر او «ملخص الفواید الحائریه» در شرح کتاب فوائد الحائریه بهبهانی است. می‌دانیم که بهبهانی از مخالفان اخباریه بوده است و این کتاب را در رد ایشان نگاشته است. 

وی افزود: دیگر اثر او «تنقیح المقاصد الاصولیه فی شرح ملخص الفوائد الحائریه» است که بعد از مرگ بهبهانی در شرح کتاب قبلی خود نگاشته است. همچنین کتابی از او به نام «ریاض الشهاده فی ذکر مصائب الساده‌» در احوال خمسه طیبه است. همچنین رساله عملیه او به توصیه فتحعلیشاه قاجار «التحفه الخاقانیه» نام دارد که ویژگی آن اختصاص فصلی به شرح اصول دین است که امروز در رسائل عملیه جای آن خالی است. مهمترین کتاب او نیز «کشف الغطاء» است. 

صدوقی سها در ادامه به بیان اهمیت کتاب كشف الغطاء اشاره كرد و گفت: توصیه ملاقلی همدانی که در راس اخلاقیون اخیر است به مطالعه اين كتاب نشانگر اهمیت والای آن است. 

وي همچنين به معرفي شاگردان علامه قزويني پرداخت و مهمترين آنها را بزرگاني چون حاج محمد حسن حسینی فرزندش، آقا لطف علی فکار شیرازی، دامادش، حاج علی اکبر نواب و سید جعفر ابن سید حسین انصاری و مرحوم راز از بزرگان عرفا عنوان كرد. 

اين محقق در پايان سخنان خود با بيان مطالبي علامه قزويني را در فلسفه و عرفان از شاگردان مرحوم «ملا علي نوري» از بزرگان حكمت و فلسفه خواند.
 
دكتر سيد محمد حكاك نيز در اين مراسم در سخناني با اشاره به اخلاق در فلسفه يونان گفت: افلاطون در كتاب جمهوري موضوع اصلي عدالت را ساحت وجود انسان مي‌داند كه براي نمايان‌تر شدن آن را به جامعه بسط مي‌دهد. در آنجا افلاطون جمله‌اي مي‌گويد كه چشم‌انداز اخلاق را حداقل تا زمان ما نشان داده است. هرچه بعد از او نيز درباره اخلاق گفته‌اند در واقع تفسير همين سخن افلاطون بوده است. 

وي افزود: افلاطون از زبان سقراط می‌گوید؛ «جامعه خوب جامعه‌ای است که در آن هر فرد یک پیشه داشته باشد مناسب با استعدادش» این سخن یادآور همان حکم مشهور «العدل یضع الاشیاء مواضعها» است. او همچنين مي‌گويد «جامعه خوب جامعه‌اي است كه در آن دانايي‌، شجاعت، خويشتن‌داري و عدالت باشد». افلاطون دانايي جامعه را مربوط به طبقه زمامداران، شجاعت جامعه را مربوط به سپاهيان و عفت و خويشتن‌داري را مربوط به همه طبقات به رهبري خردمندان مي‌داند. او عدالت را چيزي مازاد بر اين سه موضوع نمي‌داند بلكه معتقد است عدالت از جمع اين سه عامل به دست مي‌آيد. 

دکتر حکاک تصريح كرد: افلاطون از همین بحث وارد بحث از انسان می‌شود و می‌افزاید در انسان نیز باید هر یک از قوا در اعتدال باشد، عقل اعتدالش به حکمت است، غضب به شجاعت و شهوت به عفت. بعد از افلاطون هم ارسطو را داریم که به سخنان او نظریه حد وسط را می‌افزاید که البته این سخن هم به نحو پنهانی در بیان اعتدال افلاطونی هست. 

وی با اشاره به ورود فلسفه اخلاق به جهان اسلام گفت: سنت اخلاقی فلسفی در دنیای اسلام تماماً مدیون همین سخنان افلاطون و ارسطوست و هر چه هست بسط همین سخنان به همراه درک هوشمندانه آنهاست. 

اين پژوهشگر افزود: از مهمترین و اولین کتاب‌هایی که در زمینه اخلاق در تمدن اسلامی نگاشته شده است، «تهذیب الاخلاق» اثر ابن مسکویه است که کتاب «اخلاق ناصری» اثر خواجه نصیر الدین طوسی ترجمه آن است. البته خواجه نصیر به آن فصل‌های تدبیر منزل و سیاست مدن را افزوده است. «محجه البیضا‌» اثر ملامحسن فیض کاشانی کتاب دیگری در این زمینه است. 

دکتر حکاک «جامع السعادات» اثر ملامهدی نراقی از معاصران ملامحمد حسن قزوینی را از آثار مهم اخلاقی در عصر حاضر خواند که بعد از او فرزندش ملااحمد نراقی آن را خلاصه و به فارسی ترجمه کرد و نام معراج السعاده را بر آن گذاشت. 

وی سپس با اشاره به دلیل نگارش کتاب «کشف الغطا» گفت: علامه قزوینی در مقدمه کتاب تأکید می‌کند که ملامهدی نراقی کتاب جامع السعادات را نزد او آورده است و او جهت انتخاب و تفسیر آن دست به نگارش کتاب کشف الغطا می‌زند. کتاب ده باب دارد که با بحثی درباب محبت الهی خاتمه می‌یابد. 

دکتر حکاک با معرفی ویژگی‌های اين کتاب تاكيد كرد: اين کتاب سبکی بسیار استوار دارد و کاملاً معلوم است که نویسنده حکیم و اهل عرفان و معارف بوده است. ملامحمد حسن قزويني تفکیکی نیست بلکه تحقیقی است. او همچنین فردی ادیب است و هر اصحاب و رجال تاریخی همه ادب او را ستایش می‌کنند.