به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، در اين نشست که با حضور علیرضا جعفری، استاد دانشگاه، چیستا یثربی، کارگردان و نمایشنامهنویس، علیرضا بهنام، شاعر و مترجم و سارا خلیلی، مترجم، برگزار شد، ابتدا خلیلی گفت: دو نمایشنامه «اتاق» و «پیشخدمت گنگ» از وحدتهای سهگانه ارسطویی پیروی میکنند؛ یعنی از انسجام در آغاز، میان و پایانبندی برخوردارند. انسجام مکان و زمان نیز در هر دو اثر مشهود است. شخصیتها و رفتار ایشان باورپذیر و مخاطب اثر، توان شناسایی این اشخاص را دارد.
به گفته وی، جهان نمایشنامه پینتر در نگاه نخست، جهانی است مشابه آنچه ما در آن زندگی میکنیم، شخصیتها افرادیاند از طبقه متوسط با دل مشغولیهای رایجی که در اطراف میبینیم و پیرنگ نمایشنامههای او ساده است، چنانکه میتوان داستان اثر را در چند سطر خلاصه کرد.
خلیلی ادامه داد: در نمایشنامه «اتاق» ساعاتی چند از زندگی زنی به نام «رز» و در نمایشنامه دوم، تکهای از زندگی دو آدمکش به نامهای «گاس» و «بن» به نمایش درآمده است. هر دو اثر در فضایی بسته اتفاق میافتند و توصیفی که از صحنهها وجود دارد، انعکاس صحنهای واقعی است. به اینگونه که نمایش در آغاز با بهرهگیری از قواعد سنتی نمایشنامهنویسی مخاطب را متقاعد میکند که باید اثر را با قواعد سنتی نمایشنامههای رئالیستی دنبال کند، ولی در طول نمایش انتظارات مخاطب را برآورده نکرده و به این طریق بنیانهایی را که مخاطب بر آن اساس به دیدن نمایش نشسته بود، زیر سوال میبرد.
وی افزود: در آثار پینتر، مرز واقعیت و خیال از بین رفته یا کمرنگ میشود و او با هنرمندی خاص خود واقعیتی را نمایش میدهد که در عین حال غیرواقع است و حتی چیستی واقعیت را زیر سوال میبرد.
به اعتقاد خلیلی، نمایشنامه «اتاق» همچنانکه ما را در جهان واقعی خود به شگفت میآورد، مرز واقع و غیرواقع را به تدریج مخدوش و مخاطب را آماده اتفاقاتی میکند که با توجه غیرواقع بودنشان، واقعی بهنظر میرسند، یا به عبارت دیگر، تمیز دادن آنها از یکدیگر را مشکل میکند. اینگونه است که مخاطب به تمام اصولی که میکوشد به واسطه آنها خوانشی منسجم از متن داشته باشد شک کرده و متن نمایشنامه به قول «بارت» متنی نوشتنی باقی میماند. شاید یکی از دلایل ترسناک بودن آثار پینتر و نامگذاری این آثار تحت عنوان کمدی تهدید چنین اتفاقی یعنی مخدوش شدن مرز واقعیت و غیر واقعیت باشد.
وی یادآور شد: بسیار از کارگردانان بر این موضوع توافق دارند که در اجرای نمایش پینتر باید رویکردی رئالیستی پیش گیرند به این ترتیب راه را برای انواع تاویلها باز میگذراند.
در ادامه این نشست، جعفری گفت: پینتر در سال 1957 با ارائه این دو اثر که به کمدیهای تهدید معروفند، شناخته شد و آثار دیگر او براساس این دو نمایشنامه شکل گرفتند.
به اعتقاد وی، هر چه آثار پینتر به زبان حال نزدیکتر میشوند رنگ و بوی سیاسی میگیرند. و توجه او به زبان معطوف میشود. به باور او، «اتاق» و «پیشخدمت گنگ» از آثار مهم پینتر هستند که حرفهای زبانی بسیاری برای گفتن دارند و هر دو اثر پر از نماد و استعارهاند و قابلیتهای اجرایی زیادی دارند.
به گفته جعفری، «اتاق» استعاره مکانی است و پینتر نمایشنامهنویسی حرفهای را با استعاره مکان آغاز کرده و نکته مهم در این اثر و کارهای دیگر این نویسنده موضوع نابینایی، زیباشناسی دیداری و شنیداری است.
«یثربی» در ادامه این نشست، نمایشنامه «اتاق» و «پیشخدمت گنگ» را از آثار مورد علاقهاش معرفي كرد و افزود: رمز پینتر در زمان نوشتن واحد زبانی است و او با استفاده از واحد زبانی داستان را جلو میبرد.
وی با بیان اینکه پینتر به «فضاپردازی روانشناختی» اعتقادی ندارد و آثارش فلسفی و راجع به زندگی است، گفت: آثار این نمایشنامهنویس، پر از شور و زندگی است و استفاده از این دو عنصر اساسی فضای فعالیت او را متفاوت کرده است.
به اعتقاد یثربی، احساس ترس از محیط بیرون و ارتباط با آدمها در نمایشنامه «اتاق» موج میزند و این نویسنده در این اثر به روابط انسانی فکر کرده و دنبال روشهایی خاص برای ارتباط است.
«بهنام» نیز موضوع اصلی در این دو نمایشنامه را «قدرت» دانست و افزود: سکوتهای طرفین این دو نمایشنامه ناشی از حفظ قدرت است و افراد به دنبال این هستند که آگاهی خود را به رخ بکشند.
نظر شما