-
شکست عباس‌میرزا در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران واکاوی شد؛
در جست‌وجوی لحظۀ ایرانی
گودرز رشتیانی گفت: عباس میرزا ارج بسیاری در تاریخ‌نگاری ما دارد و همین حافظه تاریخی ما ایرانیان که به مناسبت این ایام با عکس ایشان در کنار همدیگر جمع شده‌ایم، نشان می‌دهد که اتفاقا حافظه تاریخی ما حافظه قدردانی هم هست.
-
ژاله آموزگار در مراسم رونمایی از کتاب «هزاران سال ایران»؛
ما می‌آییم و می‌رویم اما ایران می‌ماند
ژاله آموزگار با تاکید بر ریشه‌داری تمدن ایرانی و ظرفیت خلاق نسل جوان گفت: ایران سرزمین انسان‌پرور و هنرمندپروری است که استعدادهای فرهنگی و هنری آن، پشتوانه ماندگاری هویت ملی به شمار می‌روند و نباید در برابر دشواری‌ها ناامید شد. ایران با جوان‌ها و هنرمندانی که دارد نمی‌میرد و نباید ناامید بود. ما می‌آییم و می‌رویم اما ایران می‌ماند.
-
آئین یادبود زنده‌یاد یوسف مجیدزاده در موزه ملی ایران؛
از فروش لغت‌نامه دهخدا برای گذران زندگی تا شناساندن تمدن جیرفت
محمدابراهیم زارعی گفت: یوسف مجیدزاده در نهایت سختی زندگی کرد. یکبار گفت که مجموعه لغت‌نامه دهخدایش را فروخته است تا هزینه زندگیش را تأمین کند. تمدن جیرفت را مجیدزاده شناساند که باعث افتخار همه‌ی ایرانیان است. تردیدی ندارم که نام او در تاریخ ایران باقی خواهد ماند.
-
کتاب «شرق‌شناسی در روسیه» رونمایی شد؛
صالحی: شناخت ایران بدون شناخت دیگران کامل نیست
در نشست رونمایی کتاب «شرق‌شناسی در روسیه: ایران‌شناسی و اسلام‌شناسی» در بنیاد ایران‌شناسی، سخنرانان بر نقش مطالعات علمی در شناخت متقابل کشورها، کاهش سوءفهم‌ها و تقویت مناسبات فرهنگی و بین‌المللی تأکید کردند.
-
گزارش نشست نقد و بررسی «مارکسیسم و انقلاب در ایران»؛
پروبلماتیک چپ در ایران
هاشم آقاجری گفت: مسئله اصلی چپ ایران از انقلاب مشروطه تا امروز، همواره این پروبلماتیک بنیادین بوده است: آیا جامعه ایران در مرحله «انقلاب دموکراتیک» به سر می‌برد یا در آستانه «انقلاب سوسیالیستی»؟ تمامی منازعات درونی جریان‌های مارکسیستی به این پرسش بازمی‌گشت.
-
کتاب «آتش و آتش‌بازی در ایران» رونمایی شد؛
سرنوشت پُرتنش آتش
محمدرضا حیدری به گزارش‌های دوره اسلامی درباره جشن‌های ایرانی اشاره کرد و از «نوروزیات» و «مهرجانیات» در ادبیات عرب به‌عنوان نمونه‌هایی مهم یاد کرد. برخی از این سنت‌ها پس از اسلام نیز ادامه یافتند و دربارهای عباسی و فاطمی در مواردی میزبان جشن‌هایی بودند که به سنت‌های ایران باستان پیوند داشتند اما این تداوم تاریخی در عین حال با تنش‌هایی همراه بود.
-
«معجم‌البلدان» یاقوت بن عبدالله حموی رونمایی شد؛
حاصل تعامل دانش ایرانی با سنت جغرافی‌نگاری جهان اسلام
محمدابراهیم زارعی، رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، در آیین معرفی کتاب «معجم‌البلدان» با اشاره به اهمیت این اثر در مطالعات تاریخی و جغرافیایی، نقش دانشمندان ایرانی در شکل‌گیری و توسعه سنت علمی جهان اسلام را برجسته دانست.
-
گزارش ایبنا از نشست نقد و بررسی کتاب «افسانه قرون وسطی»؛
ایدئولوژی‌زدایی از ساحت فلسفه
عارف مسعودی گفت: اساساً نقطه کلیدی روش‌شناسی براگ که برای من بسیار جذاب است در همین موضع‌گیری نقادانه او در برابر روایت‌های کلیشه‌ای، راحت و ساده‌انگارانه است. او به‌نوعی در حال ایدئولوژی‌زدایی از ساحت فلسفی است. براگ در روایت خود دقیقاً در حدفاصل این دو افسانه (افسانه عصر تاریکی مطلق در برابر افسانه عصر طلایی مطلق) قرار می‌گیرد.
-
با نگاهی به دو کتاب در زادروز ایرج افشار؛
فرهنگ‌دوست پُرکار ایران
ایرح افشار نامه‌نگاری‌های مفصلی با ایرانیان و فرنگیان اهل دانش و فرهنگ داشت و خوشبختانه با نظمی خاص و روحیه‌ای خستگی‌ناپذیر اغلب نامه‌های رسیده را حفظ کردند و اکنون صدها بلکه هزاران نامه از دیگران به این دو فرهنگ‌دوست پُرکار روزگار برجای‌مانده که بازتاب‌دهنده تصویر واقعی بخشی از تاریخ اجتماعی و فرهنگی و ادبی در این مملکت است.
-
کتاب «اهل طهرونم» رونمایی شد؛
تصویری متفاوت از پیشینه تهران با یافته‌های باستان‌شناختی
یافته‌های باستان‌شناختی، تصویری متفاوت از پیشینه این شهر ارائه می‌کند و در کاوش‌های مولوی و قیطریه، شواهدی از سکونت و آثار چندهزارساله به‌دست‌آمده است. تهران را نمی‌توان فقط با ساختمان‌ها، برج‌های بلند و ویژگی‌های یک کلان‌شهر مدرن تعریف کرد. اگر تهران را به‌عنوان یک قطب تمدنی باور کنیم، حضور گردشگر در این شهر معنا و هویت تازه‌ای پیدا خواهد کرد.
-
با نگاهی به کتاب «۴۰۰ مکان دیدنی تهران»؛
داستان‌های پنهان تهران را ورق بزنیم
محمدرضا وحدتی گفت: کتاب «۴۰۰ مکان دیدنی تهران» دعوتی به تهران‌گردی، شناخت میراث تاریخی و فرهنگی پایتخت و توجه دوباره به جاذبه‌هایی است که گاهی در میان روزمرگی‌های شهری از نگاه شهروندان دور می‌مانند. برای شناخت تهران همیشه لازم نیست به مقصدی دور سفر کرد؛ گاهی کافی است از یک خیابان قدیمی آغاز کنیم و داستان‌های پنهان شهر را ورق بزنیم.
-
محمد درویش در نشست «محیط‌زیست و جنگ» بیان کرد:
محیط‌زیست فرصتی برای تحکیم صلح و مهار خشونت
محمد درویش، فعال، تحلیل‌گر و صاحب‌نظر در حوزه محیط‌زیست گفت: ما نباید متوقف شویم. دنیا دارد به ما نگاه می‌کند. الان محیط‌زیست می‌تواند فرصت توسعه و فرصت تحکیم صلح و مهار خشونت به صورت پایدار باشد.
-
گذری از عشق و شعر به خاک؛
گردشگری ادبی؛ آن‌جا که ایران را با دل باید دید
سهم ایران از گردشگری جهانی، جز بناهای تاریخی و طبیعت خیره‌کننده‌اش، چیست؟ پاسخ در جاهایی نهفته است که کمتر کسی آنها را در فهرست مقاصد گردشگری می‌گذارد: در خانقاه‌های خراسان، در مزار عارفانی که مراد شاعران بزرگ بودند، و در نقشه‌ی حماسی شاهنامه که از توس تا سمنگان کشیده شده است. این دو گنجینه، عرفان و حماسه، سرمایه‌ای هستند که هیچ کشوری در جهان مدعی مشابه آن نیست.
-
روایت عشق اسماعیل یغمایی به باستان‌شناسی و میراث فرهنگی؛
باستان‌شناس عاشق
سیدمحمد بهشتی با اشاره به ویژگی‌های شخصیتی و حرفه‌ای اسماعیل یغمایی، از او به‌عنوان نمونه‌ای از «باستان‌شناس عاشق» یاد کرد و گفت: عشق، برخلاف بسیاری از انتخاب‌های انسانی، امری ارادی نیست و نمی‌توان درباره عاشق‌شدن تصمیم گرفت. به گفته او، در میان باستان‌شناسان نیز افرادی وجود دارند که عشق به این حوزه در تمام زندگی حرفه‌ای آنان جاری بوده و یغمایی از جمله این افراد بود.
-
گرامیداشت یاد سید جلال حسینی بدخشانی؛
دلبستگی بی‌پایان بدخشانی به تاریخ و هویت این سرزمین
دغدغه مدام بدخشانی بر ضروت تداوم همکاری با مؤسسه مطالعات اسماعیلی درخور توجه بود. او در واپسین روزهای حیاتش، خبر ثبت جهانی قلعه الموت را که آرزوی دیرینه‌اش بود، شنید و شادمانی‌اش در آن لحظات، گواه عشق بی‌پایانشان به تاریخ و هویت این سرزمین بود.
-
نوشتار حکمت‌الله صالحی درباره تاریخ‌پژوهی؛
از پیش؛ از تاریخِ تاریخ تا پساتاریخِ تاریخ
حکمت‌الله ملاصالحی نوشت: شواهد و قرائن چنین گواهی می‌دهند؛ جامعه و جهان بشری ما شتابان به‌سوی دورانی گام برمی‌گیرد که بیش، پساتاریخی، بیش، پساانسانی، بیش، پسافرهنگی است و کم، تاریخی، کم، انسانی و کم، فرهنگی است. دورانی بسیار متفاوت و متمایز از همه روزگارانی که از سر گذرانده‌ایم.
-
پنجمین آیین ملی نکوداشت چهره‌های ماندگار میراث‌فرهنگی؛
ایران در امتداد تاریخ، امپراتوری خرد، اندیشه و فرزانگی است
علی دارابی گفت: زبان فارسی از سده‌های متمادی محور انسجام، کتابت و زبان اداری و دیوانی این سرزمین بوده و در بلندای تاریخ همواره درخشیده است. با اتکا به این پیوستگی تاریخی، ظرفیت عظیم هویتی و مواریث کم‌نظیر معنوی، بی‌گمان باید ایران را امپراتوری عقل، اندیشه و فرزانگی نامید.
-
تصور ایرانیانِ زرتشتیِ ساسانی از زمان و تاریخِ جهان؛
زمان از کجا آمد؟
علی نیکویی نوشت: زمان در جهان زرتشتی برای پیروزشدن شر آفریده نشده است؛ زمان میدان موقتیِ نبردی است که از پیش برای پیروزی نهایی خیر محدود شده است. در این معنا پایان زمان تاریخی نه پایان آفرینش، بلکه پایان وضعیت ناقص آن و آغاز جهانی نو، بی‌مرگ و کامل است.
-
مروری بر «سفرنامه تاورنیه»؛
ایران عصر صفوی به روایت جهانگرد فرانسوی که بارها به ایران سفر کرد
ایران در گذشته به سبب کثرت حیرت‌آور قنات‌هایی که آن را آبیاری می‌کرد یکی از حاصلخیزترین کشورهای مشرق زمین محسوب می‌شد. اما امروزه، پس از جنگ‌های متعددی که این سرزمین را ویران کرده است، از تعداد آنها بسیار کاسته شده و در حین سفر بسیاری از این قنات‌ها را می‌بینیم که مسدود و ویران گشته است.
-
برگزاری دوره هفدهم آیین ملی بزرگداشت حامیان نسخ خطی؛
رنج‌های مصححان و نجات‌دهندگان خاموش حافظه یک ملت
حدادعادل گفت: بسیاری فکر می‌کنند تألیف، دشوارتر از تصحیح نسخه خطی است؛ در حالی که اگر قرار باشد نسخه‌ای به‌درستی تصحیح شود، بسا که چند برابر عمر یک انسان صرف شود تا یک نسخه خطی به صورت قابل عرضه درآید. کسانی که در این وادی گام گذاشته‌اند، به‌خوبی می‌دانند که چه رنجی برای این کار کشیده می‌شود. ما نسخه‌های تصحیح‌شده را می‌بینیم، اما نمی‌دانیم بر سر آن نسخه چه آمده و چه مراحلی طی شده تا از یک نسخه خطی، متنی قابل استفاده و چاپی به دست آمده است.
-
کتاب‌هایی برای معرفی گردشگری ایران به ۵۰ کشور هدف؛
«ایران باشکوه» و درخشش ظرفیت‌های گسترده ایران در جهان
معاون گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با اشاره به ظرفیت‌های گسترده ایران در حوزه‌های میراثی، فرهنگی، تمدنی، تاریخی، اقلیمی، طبیعی و سلامت، گفت: با وجود برخورداری کشور از این ظرفیت‌ها، به دلایلی نتوانسته‌ایم آن‌گونه که باید از آنها برای جذب گردشگران خارجی استفاده کنیم. این موضوع به معنای کم‌کاری نیست، اما واقعیت این است که تبلیغات گسترده‌ای علیه ایران و مردم کشور انجام می‌شود.
-
کیهان‌زایی در اندیشهٔ ایرانیانِ زرتشتی عصر ساسانی؛
جهان چگونه آغاز شد؟
آغاز جهان در اندیشهٔ زرتشتی صرفاً آغاز پیدایش عناصر مادی نیست؛ بلکه نقطهٔ آغاز یک تاریخ کیهانی است که در آن آفرینش، آمیختگی، کشمکش و سرانجام رفع شر در یک فرایند واحد قرار می‌گیرند.
-
مروری بر «محمد و امپراتوری‌های ایمان» نوشته شون ویلیام آنتونی؛
در جست‌وجوی محمد(ص) تاریخی
کتاب را می‌توان به‌طور کلی چنین فهمید که نویسنده از خلال بررسی منابع، می‌کوشد به تصویری از محمد تاریخی دست پیدا کند؛ تصویری که بر روش علمی و شواهد موجود استوار باشد، نه صرفاً بر عقاید و باورهای دینی.
-
در آیین «منشور کوروش؛ سرمایه ملی و میراث جهانی» عنوان شد
آزادی و عدالت نماد کوروش هخامنشی در روایت‌های تاریخی
محمود شالویی گفت: ذوالقرنین شخصیتی است که در قرآن کریم با اوصافی ستوده معرفی شده و خداوند از عدالت، توانمندی و شیوه رفتار او سخن گفته است؛ از این رو، نمی‌توان به آسانی شخصیت‌هایی را که در تاریخ به خشونت و خونریزی شناخته شده‌اند، با چنین تصویری منطبق دانست. در مقابل، کوروش در روایت‌های تاریخی با مفاهیمی چون آزادگی، انصاف، عدالت، مردم‌داری و تدبیر در کشورداری شناخته می‌شود.
-
گزارش اختصاصی ایبنا از نشست «ناصرالملک؛ صدایی که شنیده نشد»؛
ناصرالملک؛ «دولتمرد وفاق‌ساز» و «اعتمادساز ملی»
علیرضا ملایی‌توانی گفت: آیا می‌توان زندگی و فعالیت سیاسی ناصرالملک را در یک چارچوب مفهومی توضیح داد؟ یکی از مفاهیم مفهوم «دولتمرد میانجی» است. آیا می‌توان ناصرالملک را دولتمردی میانجی دانست؟ آیا می‌توان با تکیه بر این مفهوم، همه فرازهای مهم زندگی و نقش‌آفرینی او را توضیح داد؟ من فکر می‌کنم این تعبیر، تعبیر درستی است. پیشنهاد من این است که ناصرالملک را به‌عنوان یک «دولتمرد وفاق‌ساز»، «دولتمرد اجماع‌ساز»، «دولتمرد وحدت‌ساز» و «اعتمادساز ملی» نیز ببینیم.
-
در همایش بزرگداشت محمد بن زکریای رازی مطرح شد؛
دانشمندی که هنوز رازهایش کشف نشده است
محمد ابراهیم ذاکر گفت: رازی در دانش کیمیاگری دانشمندی نوگرا بود و برخی خاورشناسان او را پدر دانش شیمی نوین دانسته‌اند. او کیمیا را از وابستگی به رمل و اسطرلاب و برخی باورهای متافیزیکی ناشناخته خارج کرد و آن را بر اصول علمی و چارچوبی بنیادین استوار ساخت.
-
علت اصلی مداخله آمریکا در کودتا چه بود؟
«جنگ سرد و کمونیسم» یا «نفت و امپریالیسم»
گازیوروسکی کودتا را عمدتاً محصول منطق ژئوپلیتیکی جنگ سرد می‌داند، در حالی که آبراهامیان آن را محصول منطق امپریالیسم نفتی و مقابله با ملی‌گرایی ضد استعماری تفسیر می‌کند.
-
نگاهی به کتاب «رسانه‌های کوچک، انقلاب‌های بزرگ»؛
چگونه نوار کاست یک رژیم سیاسی را سرنگون کرد؟
کتاب رسانه‌های کوچک، انقلاب بزرگ؛ ارتباطات، فرهنگ و انقلاب ایران نوشته آنابل سِربِرنی و علی محمدی، با ترجمه محمود مقدس و انتشار نشر کرگدن، روایتی متفاوت از انقلاب ۱۳۵۷ ارائه می‌کند؛ روایتی که به جای تمرکز بر رهبران سیاسی یا کشمکش‌های ایدئولوژیک، نگاه خود را به مسیرهای گردش پیام در جامعه می‌دوزد. نویسندگان نشان می‌دهند چگونه نوار کاست، اعلامیه، مسجد، بازار و شبکه‌های غیررسمی ارتباط، در برابر دستگاه عظیم رسانه‌ای حکومت، نقشی تعیین‌کننده یافتند و تصویری تازه از رابطه رسانه و تغییر اجتماعی پیش روی خ
-
گزارش اختصاصی ایبنا از کارگاه مرمت آثار تاریخی و نسخ خطی؛
مستندنگاری؛ حافظه پشتیبان میراث فرهنگی
مستندنگاری تنها ثبت مشخصات یک اثر برای استفاده پژوهشی نیست؛ نوعی ایجاد نسخه اطلاعاتی از میراث فرهنگی است؛ نسخه‌ای که می‌تواند در شرایط بحرانی، بخشی از هویت و سابقه اثر را حفظ کند. اگر اثری پیش از وقوع حادثه به‌درستی مستند نشده باشد و در جریان جنگ یا حادثه‌ای دیگر آسیب ببیند یا از بین برود، امکان بازشناسی دقیق آن بسیار دشوار خواهد بود.
-
محقق داماد در نشست تخصصی «مشروطه و اندیشه توسعه در ایران»؛
مشروطه در تفکر اسلامی ریشه دارد
رئیس گروه مطالعات اسلامی فرهنگستان علوم ایران در این نشست گفت: مسئله مشروطه ریشه در تفکر اسلامی ما دارد. قرآن مجید به مشخصه جامعه مومنین اشاره می‌کند. مشخصه این جامعه این است که مردم با مشورت و عقل جمعی تصمیم بگیرند.