-
پنجمین آیین ملی نکوداشت چهرههای ماندگار میراثفرهنگی؛
ایران در امتداد تاریخ، امپراتوری خرد، اندیشه و فرزانگی است
علی دارابی گفت: زبان فارسی از سدههای متمادی محور انسجام، کتابت و زبان اداری و دیوانی این سرزمین بوده و در بلندای تاریخ همواره درخشیده است. با اتکا به این پیوستگی تاریخی، ظرفیت عظیم هویتی و مواریث کمنظیر معنوی، بیگمان باید ایران را امپراتوری عقل، اندیشه و فرزانگی نامید.
-
تصور ایرانیانِ زرتشتیِ ساسانی از زمان و تاریخِ جهان؛
زمان از کجا آمد؟
علی نیکویی نوشت: زمان در جهان زرتشتی برای پیروزشدن شر آفریده نشده است؛ زمان میدان موقتیِ نبردی است که از پیش برای پیروزی نهایی خیر محدود شده است. در این معنا پایان زمان تاریخی نه پایان آفرینش، بلکه پایان وضعیت ناقص آن و آغاز جهانی نو، بیمرگ و کامل است.
-
مروری بر «سفرنامه تاورنیه»؛
ایران عصر صفوی به روایت جهانگرد فرانسوی که بارها به ایران سفر کرد
ایران در گذشته به سبب کثرت حیرتآور قناتهایی که آن را آبیاری میکرد یکی از حاصلخیزترین کشورهای مشرق زمین محسوب میشد. اما امروزه، پس از جنگهای متعددی که این سرزمین را ویران کرده است، از تعداد آنها بسیار کاسته شده و در حین سفر بسیاری از این قناتها را میبینیم که مسدود و ویران گشته است.
-
برگزاری دوره هفدهم آیین ملی بزرگداشت حامیان نسخ خطی؛
رنجهای مصححان و نجاتدهندگان خاموش حافظه یک ملت
حدادعادل گفت: بسیاری فکر میکنند تألیف، دشوارتر از تصحیح نسخه خطی است؛ در حالی که اگر قرار باشد نسخهای بهدرستی تصحیح شود، بسا که چند برابر عمر یک انسان صرف شود تا یک نسخه خطی به صورت قابل عرضه درآید. کسانی که در این وادی گام گذاشتهاند، بهخوبی میدانند که چه رنجی برای این کار کشیده میشود. ما نسخههای تصحیحشده را میبینیم، اما نمیدانیم بر سر آن نسخه چه آمده و چه مراحلی طی شده تا از یک نسخه خطی، متنی قابل استفاده و چاپی به دست آمده است.
-
کتابهایی برای معرفی گردشگری ایران به ۵۰ کشور هدف؛
«ایران باشکوه» و درخشش ظرفیتهای گسترده ایران در جهان
معاون گردشگری وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با اشاره به ظرفیتهای گسترده ایران در حوزههای میراثی، فرهنگی، تمدنی، تاریخی، اقلیمی، طبیعی و سلامت، گفت: با وجود برخورداری کشور از این ظرفیتها، به دلایلی نتوانستهایم آنگونه که باید از آنها برای جذب گردشگران خارجی استفاده کنیم. این موضوع به معنای کمکاری نیست، اما واقعیت این است که تبلیغات گستردهای علیه ایران و مردم کشور انجام میشود.
-
کیهانزایی در اندیشهٔ ایرانیانِ زرتشتی عصر ساسانی؛
جهان چگونه آغاز شد؟
آغاز جهان در اندیشهٔ زرتشتی صرفاً آغاز پیدایش عناصر مادی نیست؛ بلکه نقطهٔ آغاز یک تاریخ کیهانی است که در آن آفرینش، آمیختگی، کشمکش و سرانجام رفع شر در یک فرایند واحد قرار میگیرند.
-
مروری بر «محمد و امپراتوریهای ایمان» نوشته شون ویلیام آنتونی؛
در جستوجوی محمد(ص) تاریخی
کتاب را میتوان بهطور کلی چنین فهمید که نویسنده از خلال بررسی منابع، میکوشد به تصویری از محمد تاریخی دست پیدا کند؛ تصویری که بر روش علمی و شواهد موجود استوار باشد، نه صرفاً بر عقاید و باورهای دینی.
-
در آیین «منشور کوروش؛ سرمایه ملی و میراث جهانی» عنوان شد
آزادی و عدالت نماد کوروش هخامنشی در روایتهای تاریخی
محمود شالویی گفت: ذوالقرنین شخصیتی است که در قرآن کریم با اوصافی ستوده معرفی شده و خداوند از عدالت، توانمندی و شیوه رفتار او سخن گفته است؛ از این رو، نمیتوان به آسانی شخصیتهایی را که در تاریخ به خشونت و خونریزی شناخته شدهاند، با چنین تصویری منطبق دانست. در مقابل، کوروش در روایتهای تاریخی با مفاهیمی چون آزادگی، انصاف، عدالت، مردمداری و تدبیر در کشورداری شناخته میشود.
-
گزارش اختصاصی ایبنا از نشست «ناصرالملک؛ صدایی که شنیده نشد»؛
ناصرالملک؛ «دولتمرد وفاقساز» و «اعتمادساز ملی»
علیرضا ملاییتوانی گفت: آیا میتوان زندگی و فعالیت سیاسی ناصرالملک را در یک چارچوب مفهومی توضیح داد؟ یکی از مفاهیم مفهوم «دولتمرد میانجی» است. آیا میتوان ناصرالملک را دولتمردی میانجی دانست؟ آیا میتوان با تکیه بر این مفهوم، همه فرازهای مهم زندگی و نقشآفرینی او را توضیح داد؟ من فکر میکنم این تعبیر، تعبیر درستی است. پیشنهاد من این است که ناصرالملک را بهعنوان یک «دولتمرد وفاقساز»، «دولتمرد اجماعساز»، «دولتمرد وحدتساز» و «اعتمادساز ملی» نیز ببینیم.
-
در همایش بزرگداشت محمد بن زکریای رازی مطرح شد؛
دانشمندی که هنوز رازهایش کشف نشده است
محمد ابراهیم ذاکر گفت: رازی در دانش کیمیاگری دانشمندی نوگرا بود و برخی خاورشناسان او را پدر دانش شیمی نوین دانستهاند. او کیمیا را از وابستگی به رمل و اسطرلاب و برخی باورهای متافیزیکی ناشناخته خارج کرد و آن را بر اصول علمی و چارچوبی بنیادین استوار ساخت.
-
علت اصلی مداخله آمریکا در کودتا چه بود؟
«جنگ سرد و کمونیسم» یا «نفت و امپریالیسم»
گازیوروسکی کودتا را عمدتاً محصول منطق ژئوپلیتیکی جنگ سرد میداند، در حالی که آبراهامیان آن را محصول منطق امپریالیسم نفتی و مقابله با ملیگرایی ضد استعماری تفسیر میکند.
-
نگاهی به کتاب «رسانههای کوچک، انقلابهای بزرگ»؛
چگونه نوار کاست یک رژیم سیاسی را سرنگون کرد؟
کتاب رسانههای کوچک، انقلاب بزرگ؛ ارتباطات، فرهنگ و انقلاب ایران نوشته آنابل سِربِرنی و علی محمدی، با ترجمه محمود مقدس و انتشار نشر کرگدن، روایتی متفاوت از انقلاب ۱۳۵۷ ارائه میکند؛ روایتی که به جای تمرکز بر رهبران سیاسی یا کشمکشهای ایدئولوژیک، نگاه خود را به مسیرهای گردش پیام در جامعه میدوزد. نویسندگان نشان میدهند چگونه نوار کاست، اعلامیه، مسجد، بازار و شبکههای غیررسمی ارتباط، در برابر دستگاه عظیم رسانهای حکومت، نقشی تعیینکننده یافتند و تصویری تازه از رابطه رسانه و تغییر اجتماعی پیش روی خ
-
گزارش اختصاصی ایبنا از کارگاه مرمت آثار تاریخی و نسخ خطی؛
مستندنگاری؛ حافظه پشتیبان میراث فرهنگی
مستندنگاری تنها ثبت مشخصات یک اثر برای استفاده پژوهشی نیست؛ نوعی ایجاد نسخه اطلاعاتی از میراث فرهنگی است؛ نسخهای که میتواند در شرایط بحرانی، بخشی از هویت و سابقه اثر را حفظ کند. اگر اثری پیش از وقوع حادثه بهدرستی مستند نشده باشد و در جریان جنگ یا حادثهای دیگر آسیب ببیند یا از بین برود، امکان بازشناسی دقیق آن بسیار دشوار خواهد بود.
-
محقق داماد در نشست تخصصی «مشروطه و اندیشه توسعه در ایران»؛
مشروطه در تفکر اسلامی ریشه دارد
رئیس گروه مطالعات اسلامی فرهنگستان علوم ایران در این نشست گفت: مسئله مشروطه ریشه در تفکر اسلامی ما دارد. قرآن مجید به مشخصه جامعه مومنین اشاره میکند. مشخصه این جامعه این است که مردم با مشورت و عقل جمعی تصمیم بگیرند.
-
نگاهی به تاریخ چکسلواکی در قرن بیستم؛
مقاومت در برابر فراموشی
۵۰ سال روایت زیست شرافتمندانه را میتوان در روح پراگ خواند. ایوان کلیما در این کتاب که مجموعه مشتمل بر ۲۰ جستار میباشد از کودکی خود پیش از شروع جنگ جهانی دوم قصه را آغاز میکند و در میانه کتاب قصه زندگی خود را رها میکند و با جستارهای دیگر به سیاست و ادبیات در اروپای شرقی بالاخص چک امروزی میپردازد.
-
نقد و بررسی کتاب «چیستی ایران» نوشته محمود فتوحی در نشست بخارا؛
چیستی ایران؛ سپهر نشانهای در ادبیات درباری
کتاب «چیستی ایران» با عنوان فرعی «نشانهشناسی مفهوم ایران در ادبیات درباری» که به تازگی توسط انتشارات سخن منتشر شده، در نشستی از سلسله نشستهای «عصر یکشنبههای مجله بخارا» معرفی و بررسی شد. مؤلف کتاب و سه تن از پژوهشگران درباره رویکرد نشانهشناختی، کارکرد سیاسی قصیده و ضرورت «پرسش از ایران» سخن گفتند.
-
مراسم گرامیداشت صدمین زادروز اسکندر فیروز برگزار شد؛
بنیانگذار نظم نوین حفاظت محیطزیست ایران
اسماعیل کهرم در این مراسم گفت: به یاد دارم در محفلی از ایشان درخواست شد که صحبتی کنند. موضوع صحبتشان در اینباره بود که میگفتند دریاچه ارومیه قرار نبود خشک شود! چه کسی اجازه این کار را داد! این همه تالاب که در معرض خطر است، قرار نبود چنین سرنوشتی داشته باشد! ایشان از بیتوجهی کسانی که در بخش امور تالابها و دریاچهها فعال بودند، گله داشتند.
-
به یاد اسماعیل یغمایی که بهای دفاع از میراث ایران را پرداخت؛
تو بودی که به گیسوان هزارساله ری جان دادی
یادبود زندهیاد اسماعیل یغمایی در باغموزه نگارستان برگزار شد؛ مراسمی که بیش از آنکه مرثیهای برای یک پژوهشگر باشد، روایتی از زندگی مردی بود که به گفته همکارانش، بهای دفاع از میراث فرهنگی ایران را با فشارهای شغلی، انزوا و سالهای سکوت پرداخت.
-
در آیین روز بزرگداشت شیخ صفیالدین اردبیلی مطرح شد؛
عارفی که هویت ایرانیان را با معنویت پیوند زد
صدوقی سها خاطرنشان کرد: شیخ صفیالدین اردبیلی نهتنها یکی از بزرگترین مشایخ تصوف ایران، بلکه اندیشمندی دقیقالنظر بود که با دفاع از حقیقت، نقد انحرافها و تبیین مبانی اصیل سلوک، میراثی ماندگار در تاریخ عرفان اسلامی بر جای گذاشت.
-
به مناسبت ثبت جهانی «دژ الموت و استحکامات وابسته»؛
ایستاده بر بلندای تاریخ جهانی
علیرضا ایزدی در گفتوگوی اختصاصی با ایبنا گفت: الموت ریشه در تاریخ این سرزمین دارد. این منطقه در سدههای آغازین و میانی تاریخ خود، بهویژه در دوران شکوفایی اسماعیلیان، یکی از مهمترین مراکز سیاسی، فرهنگی و دفاعی ایران بود. این رویداد نقطه عطفی در تاریخ استان قزوین و منطقه تاریخی الموت است؛ گویی این سرزمین، همچون ققنوسی که از خاکستر خود برمیخیزد، بار دیگر جایگاه واقعی خود را در عرصه جهانی بازمییابد.
-
«جنگ، صلح و ایران» با سخنرانی شروین وکیلی؛
نمیشود ایران را غارت کرد
شروین وکیلی گفت: ساختار ایران به گونهای است که نمیشود آن را غارت کرد. ایران را میتوان ۳۰ سال یا ۵۰ سال غارت کرد، اما سه هزار سال نمیشود ایران را غارت کرد.
-
علیاکبر صالحی در رونمایی از کتاب «سفارتنامه ارزنهالروم»؛
دیپلماسی ایران بر پایه حکمت، عقلانیت و دفاع از منافع ملی استوار است
رئیس بنیاد ایرانشناسی گفت: امروز با گذشت سالها از آغاز این توافق، بیش از گذشته روشن شده است که دیپلماسی تا چه اندازه عرصهای دشوار، پیچیده و مبتنی بر محاسبه دقیق منافع ملی است و دستیابی به نتیجه در چنین مذاکراتی امری ساده و بدیهی نیست.
-
گزارش ایبنا از نشست معرفی «کتابخانه اعتضادالسلطنه وزیر علوم»؛
بنیانگذار روزنامهنگاری مدرن در ایران
محمد دهقانی در این نشست گفت: اعتضادالسلطنه بانی نخستین خط تلگراف دولتی است. او بانی نخستین دوره اعزام دانشجو به اروپا و همچنین نخستین بانی روزنامهنگاری در ایران به شیوه مدرن است.
-
انتشارات ایرانشناسی در موزه سینما برگزار کرد؛
باید به ایرانی بودن خودمان افتخار کنیم
محمد درویش گفت: ایران از معدود کشورهایی است که قدمت و تمدن کهنی دارد. ما باید به ایرانی بودن خودمان افتخار کنیم. ما در این کمربند خشک وضعیت منحصر بهفردی داریم و بیش از دوهزار درخت کهن در این نوار خشک زندگی میکند که بخشی از حفاظت از پوشش گیاهی به فهم و درک دانشمندان ایرانی برمیگردد.
-
نگاهی دیگر به جنبش مشروطه در گفتاری از فریدون مجلسی؛
بازگرداندن عزت و اعتماد به ملتی از پای افتاده
رسالت اصلی نهضت روشنفکرانه، که هرگز مشابه تاریخی دیگری نداشته و نخواهد داشت بازگرداندن عزت و اعتماد به نفس پایمال شده و برخیزاندن ملتی از پای افتاده و حتی دیگرملتهایی بود که با نگرانی چشم امید خود را به آن دوخته بودند. نهصتی که در ملی کردن پیروز شد، اما در اجرایی کردن آن شکست خورد. با این حال در مرحله بعدی نیز به بهرهمندی از همین ملی کردن بود که ایران سامانی گرفت و در عرصه توسعه اقتصادی و صنعتی پیشتاز شد.
-
محمد علی اکبری در شب جنگهای ایران و روس؛
لحظه ترکمنچای تاریخ اکنون ایران است
استاد تاریخ دانشگاه شهید بهشتی گفت:دو تلقی و فهم از ترکمنچای در تاریخ ایران نمادین میشود: یکی خاطره تروماتیک تاریخ ایران است. اما ترکمنچای سویه دیگری هم دارد که به طور موقت آن را به نام خاطره بنیانگذار نامگذاری کردهام. میشود میان این دو پیوندی زد. میتوان درد و رنج را به نحوی خواند که ما را به صرافت کاری کردن بیندازد. همه تروماها لزوما منفی نیستند و گاهی میتوانند یک انرژی جدیدی را آزاد کنند. لحظه ترکمنچای تاریخ اکنون ایران است.
-
نگاهی به مقالههایِ علیاکبر داور؛
راهحلهایی برایِ خروج از بنبست
علیاکبر داور در یکی از مقالاتش نوشت:«همان طور که توسل به عناب و بنفشه در گلودرد فرنگی، جز اتلافِ وقت و هلاکِ مریض هیچ نتیجه ندارد، امتحان و تجربه وزرایی که راه کار را بلد نیستند، اهمال و بیحالی آنها از عهده انجام امور عادی هم برنمیآید، جز روزی دو سه مَن حرف و چند امضای کجوکوله قادر به هیچ نیستند، خطرناک و بلکه مهلک است.»
-
به مناسبت درگذشت کارلو گینزبورگ، مورخ ایتالیایی؛
خُردتاریخ جهان ذهنی یک آسیابان گمنام
کارلو گینزبورگ در «پنیر و کرمها» کوشیده است سطر به سطر اسناد اندکی را که از محاکمه یک آسیابان قرن شانزدهمی بر جای مانده است، بکاود و جهانبینی این آسیابان گمنام را ترسیم کند و نشان دهد که شهروندان عادی آنگونه که تاکنون گمان میبردهایم، صرفاً فرمانبرِ فرادستان نبودهاند، بلکه فقط صدایشان ناشنیده مانده است. پنیر و کرمها از شاخصترین نمونههای تاریخنگاری خُرد (Microhistory) و تاریخنگاریِ فرهنگی در جهان است.
-
یادبودی برای احمد مهدوی دامغانی؛
ایران و تشیع دو مونس جان استاد دانشگاه هاروارد
زندهیاد مهدویدامغانی، از معدود برجایماندگان نسل دانشمندان بسیاردان یک سده اخیر بود که همواره نام او، فرزانگانی چون علامه بدیعالزمان فروزانفر و علامه محمد قزوینی را به یاد میآورد. ایران و تشیع، همواره دو مونس جان و مایه شادی روان استاد مهدوی بود. صفای باطن، تدین، رقت قلب و ارادت خاصش به اهل بیت علیهم السلام، وی را از دیگر دوستانش ممتاز کرده بود.
-
نگاهی به ریشهها و خاستگاههای آیین سوگ سیاوش؛
اکنون ابدی و نگاه تقدسگونه بشر به مسئله «شهادت»
آیین سوگ سیاوش در عزاداریهای محرم در ایران بازتابهای بسیاری داشته است و گویی هر سال سیاوش همانند ققنوس از خاکستر خویش سربرمیآورد، زنده میشود و باز میمیرد و باید به سوگش نشست.