-
«جنگ، صلح و ایران» با سخنرانی شروین وکیلی؛
نمیشود ایران را غارت کرد
شروین وکیلی گفت: ساختار ایران به گونهای است که نمیشود آن را غارت کرد. ایران را میتوان ۳۰ سال یا ۵۰ سال غارت کرد، اما سه هزار سال نمیشود ایران را غارت کرد.
-
علیاکبر صالحی در رونمایی از کتاب «سفارتنامه ارزنهالروم»؛
دیپلماسی ایران بر پایه حکمت، عقلانیت و دفاع از منافع ملی استوار است
رئیس بنیاد ایرانشناسی گفت: امروز با گذشت سالها از آغاز این توافق، بیش از گذشته روشن شده است که دیپلماسی تا چه اندازه عرصهای دشوار، پیچیده و مبتنی بر محاسبه دقیق منافع ملی است و دستیابی به نتیجه در چنین مذاکراتی امری ساده و بدیهی نیست.
-
گزارش ایبنا از نشست معرفی «کتابخانه اعتضادالسلطنه وزیر علوم»؛
بنیانگذار روزنامهنگاری مدرن در ایران
محمد دهقانی در این نشست گفت: اعتضادالسلطنه بانی نخستین خط تلگراف دولتی است. او بانی نخستین دوره اعزام دانشجو به اروپا و همچنین نخستین بانی روزنامهنگاری در ایران به شیوه مدرن است.
-
انتشارات ایرانشناسی در موزه سینما برگزار کرد؛
باید به ایرانی بودن خودمان افتخار کنیم
محمد درویش گفت: ایران از معدود کشورهایی است که قدمت و تمدن کهنی دارد. ما باید به ایرانی بودن خودمان افتخار کنیم. ما در این کمربند خشک وضعیت منحصر بهفردی داریم و بیش از دوهزار درخت کهن در این نوار خشک زندگی میکند که بخشی از حفاظت از پوشش گیاهی به فهم و درک دانشمندان ایرانی برمیگردد.
-
نگاهی دیگر به جنبش مشروطه در گفتاری از فریدون مجلسی؛
بازگرداندن عزت و اعتماد به ملتی از پای افتاده
رسالت اصلی نهضت روشنفکرانه، که هرگز مشابه تاریخی دیگری نداشته و نخواهد داشت بازگرداندن عزت و اعتماد به نفس پایمال شده و برخیزاندن ملتی از پای افتاده و حتی دیگرملتهایی بود که با نگرانی چشم امید خود را به آن دوخته بودند. نهصتی که در ملی کردن پیروز شد، اما در اجرایی کردن آن شکست خورد. با این حال در مرحله بعدی نیز به بهرهمندی از همین ملی کردن بود که ایران سامانی گرفت و در عرصه توسعه اقتصادی و صنعتی پیشتاز شد.
-
محمد علی اکبری در شب جنگهای ایران و روس؛
لحظه ترکمنچای تاریخ اکنون ایران است
استاد تاریخ دانشگاه شهید بهشتی گفت:دو تلقی و فهم از ترکمنچای در تاریخ ایران نمادین میشود: یکی خاطره تروماتیک تاریخ ایران است. اما ترکمنچای سویه دیگری هم دارد که به طور موقت آن را به نام خاطره بنیانگذار نامگذاری کردهام. میشود میان این دو پیوندی زد. میتوان درد و رنج را به نحوی خواند که ما را به صرافت کاری کردن بیندازد. همه تروماها لزوما منفی نیستند و گاهی میتوانند یک انرژی جدیدی را آزاد کنند. لحظه ترکمنچای تاریخ اکنون ایران است.
-
نگاهی به مقالههایِ علیاکبر داور؛
راهحلهایی برایِ خروج از بنبست
علیاکبر داور در یکی از مقالاتش نوشت:«همان طور که توسل به عناب و بنفشه در گلودرد فرنگی، جز اتلافِ وقت و هلاکِ مریض هیچ نتیجه ندارد، امتحان و تجربه وزرایی که راه کار را بلد نیستند، اهمال و بیحالی آنها از عهده انجام امور عادی هم برنمیآید، جز روزی دو سه مَن حرف و چند امضای کجوکوله قادر به هیچ نیستند، خطرناک و بلکه مهلک است.»
-
به مناسبت درگذشت کارلو گینزبورگ، مورخ ایتالیایی؛
خُردتاریخ جهان ذهنی یک آسیابان گمنام
کارلو گینزبورگ در «پنیر و کرمها» کوشیده است سطر به سطر اسناد اندکی را که از محاکمه یک آسیابان قرن شانزدهمی بر جای مانده است، بکاود و جهانبینی این آسیابان گمنام را ترسیم کند و نشان دهد که شهروندان عادی آنگونه که تاکنون گمان میبردهایم، صرفاً فرمانبرِ فرادستان نبودهاند، بلکه فقط صدایشان ناشنیده مانده است. پنیر و کرمها از شاخصترین نمونههای تاریخنگاری خُرد (Microhistory) و تاریخنگاریِ فرهنگی در جهان است.
-
یادبودی برای احمد مهدوی دامغانی؛
ایران و تشیع دو مونس جان استاد دانشگاه هاروارد
زندهیاد مهدویدامغانی، از معدود برجایماندگان نسل دانشمندان بسیاردان یک سده اخیر بود که همواره نام او، فرزانگانی چون علامه بدیعالزمان فروزانفر و علامه محمد قزوینی را به یاد میآورد. ایران و تشیع، همواره دو مونس جان و مایه شادی روان استاد مهدوی بود. صفای باطن، تدین، رقت قلب و ارادت خاصش به اهل بیت علیهم السلام، وی را از دیگر دوستانش ممتاز کرده بود.
-
نگاهی به ریشهها و خاستگاههای آیین سوگ سیاوش؛
اکنون ابدی و نگاه تقدسگونه بشر به مسئله «شهادت»
آیین سوگ سیاوش در عزاداریهای محرم در ایران بازتابهای بسیاری داشته است و گویی هر سال سیاوش همانند ققنوس از خاکستر خویش سربرمیآورد، زنده میشود و باز میمیرد و باید به سوگش نشست.
-
از سوی پژوهشکده تاریخ اسلام منتشر شد؛
مورخان محافظهکارند
دورهبندی اروپامحور، یک دورهبندی است که با ناسیونالیسم و نیز با غربگرایی عجین است. حتا با دارالفنون و تأسیس دانشگاه در کشور ما مرتبط است. دانش تاریخ یک دانش بسیار محافظهکار است و مورخان معمولاً عالمان محافظه کاریاند و خیلی قائل به تغییر نیستند.
-
مهدی مهریزی در رونمایی از مجموعه چهارده جلدی «روزشمار سیره نبوی»؛
نگاه ایدئولوژیک آفت سیرهنویسی است
حجتالاسلام و المسلمین مهدی مهریزی گفت: آفت دیگر سیرهنویسی مشتمل بودن به مطالب افسانهای است. نگاه ایدئولوژیک نیز آفت سیرهنویسی است. بر اساس آفتهای سیرهنویسی باید چند کار بنیادی انجام بگیرد. باید همه مطالب موافق و مخالف و معارض گردآوری شود و اعتبارسنجی شود
-
وزیر علوم در مراسم رونمایی از روزشمار سیره نبوی گفت؛
اسلام سخنگو ندارد/پیامبر قاعدهگذار اخلاق و حقوق در جنگ است
حسین سیمایی صراف گفت: نمیتوان ذاتی در نظر گرفت و گفت اسلام چنین میگوید. باید به جای تعریف به سراغ شناخت دین رفت و در این مسیر چه چیزی بهتر از شناخت محمد(ص). اسلام سخنگو ندارد. از همان ابتدا محدود به اشخاص نشده است. در اسلام با کثرتگرایی روبه رو هستیم
-
ماجرایی که سالها بر تاریخ خاورمیانه سایه گسترد؛
جاسوسی که خوره کتاب بود!
اشرف مروان، داماد جمال عبدالناصر زندگی پیچیدهای داشت که بخشی از این زندگی به رویکردی مخاطرهآمیز و نزدیکی با اسرائیل گذشت که تا مدتها مخفی ماند.
-
سفر به ایران سده هشتم هجری با ابنبطوطه، جهانگرد اسلام؛
ماجراجوییهای سیاح مغربی
ابنبطوطه مورخ نیست گرچه سرتاسر سفرنامه او نقل وقایع و رویدادهای تاریخی است. امروزه او را نهتنها بهعنوان یک جهانگرد، بلکه بهعنوان نمادی از کنجکاوی، استقامت و تعامل فرهنگی میشناسند که میراثی ماندگار از جهان اسلام را به جا گذاشت.
-
زندگی و کارنامه مهندس فضلالله رهنما، بنیانگذار شرکت صنعتی پُلار؛
فرزند ترقیخواه مشروطه ایرانی
فضلالله رهنما پیش از هر چیز فرزند انقلاب مشروطه بود. یعنی نسل کسانی که معتقد بودند برای راه انداختن چرخ لنگ صنعت مملکت باید خود به جد کار کنیم و گرنه کسی از خارج برای ما کار نخواهد کرد. مهندس رهنما کارآفرینی بود صنعتگر که نوآوری محور فعالیتش بود اما میتوان او را فرزند انقلاب مشروطه و شرایط سیاسی و اجتماعی آن دوره دانست که ترقیخواهی و پیشرفت مملکت در چشماندازشان قرار داشت.
-
نصرالله پورجوادی در «هشتادمین سالگرد تأسیس انجمن ایرانشناسی»؛
ایرانشهر؛ مظهر وحدت در کثرت
نصرالله پورجوادی در آیین نکوداشت «هشتادمین سالگرد تأسیس انجمن ایرانشناسی گفت: ایرانشهریها افرادی هستند که وارثان تمدن بابل بوده و در غرب و جبال مسکن داشتند و خراسانیها هم از ناحیه خراسان بزرگ. بنابراین یک تصور واحدی از ایران وجود ندارد هر چند که وحدت رویه در نوع نگاه آنها موجود است.
-
گزارشی از گفتگوی برنامه پانوراما با جهانگیر معینی علمداری؛
به کاربردن منطق صلح برای دوره جنگ کاربرد ندارد
استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران گفت: وضعیت جنگی ما با آمریکا به هر ترتیبی که خاتمه یابد حداقل این نتیجه حاصل شده که وضعیت جهانی کنونی رو به زوال است. اما نکته شاید نگرانکننده این است که لحظه تغییر، نظامی خواهد بود. اگر لحظه جنگ فرابرسد، آن وقت وای به حال آمریکا، وای به حال چین و وای به حال روسیه. من تصور خوبی از آن ندارم!
-
مصطفی ملکیان در جلسه بررسی و نقد کتاب «ستیز قدرت»؛
قانون اساسی مشروطه دموکراتیک نبود
ملکیان در جواب به این سوال که «به طور کلی آیا قانون اساسی مشروطه را دموکراتیک میدانید و چرا؟» گفت: نه، دموکراتیک نیست. قانون اساسی مشروطه مطلقاً با دموکراسی ربط و پیوندی ندارد. چون دموکراسی غیر از عدالتخواهی است.
-
دریادبود «جلال خالقی مطلق» در مرکز دائرةالمعارف مطرح شد؛
خالقی مطلق الگو و انگارهای استثنایی و نادر در تحقیقات ایرانی است
در این مجلس «کاظم موسوی بجنوردی»، رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی گفت: امروز برای بزرگداشت و گرامیداشت یاد و خاطرۀ بزرگمردی گرد هم آمدهایم که بیاغراق بیش از نیمقرن از لحظهلحظۀ زندگی پرثمر خود را بر سر شاخت هرچه بیشتر و بهتر شاهنامۀ فردوسی نهاد. اگر فردوسی توسی، فرزانۀ بزرگ ایرانزمین، بیش از هزار سال پیش، کاخی بلند از نظم پارسی پی افکند، زندهیاد دکتر جلال خالقی مطلق یکی از بهترین و شایستهترین نگاه دارندگان آن کاخ پرشکوه بود.
-
به مناسبت روز جهانی موزه و هفته میراث فرهنگی؛
موزهها به مثابه کتابهای تاریخی
شباهت اصلی موزهها و کتابهای تاریخی در نقش آنها به عنوان آموزگار و حافظ فرهنگ است. هر دو به ما کمک میکنند از تجربیات گذشته درس بگیریم، ارزشها و هویت فرهنگی خود را بشناسیم و به آیندهای آگاهانه و پایدار بیندیشیم.
-
رضا منصوری در مراسم بزرگداشت یوسف ثبوتی گفت؛
ثبوتی در تاریخ ماندگار است
رضا منصوری در این مراسم گفت: پروفسور ثبوتی با داشتن پا در سنت اهل فضل و دانش است و پرچمدار اتفاق جهانی است که این پرچم را به نسل جدید میسپارد و به همین دلیل در تاریخ خواهد ماند.
-
نعمتالله فاضلی در نشست «کتابخوانی در جنگ» مطرح کرد:
خواندن، نوشتن و کتاب راهبرد اهلی کردن آدمهاست
نعمتالله فاضلی گفت: خواندن، نوشتن و کتاب راهبرد اهلی کردن آدمهاست. به طوری که میتوان با خواندن کتاب از سوی سیاستمداران و نظامیان جلوی جنگ را گرفت یا سرعت آن را کم یا فاصله میان جنگها را بیشتر کرد. بنابراین خواندن سرعتگیر جنگهاست و نوشتن هم همینطور.
-
نگاهی به «سفرنامه برادران امیدوار»به مناسبت درگذشت عیسی امیدوار؛
ماجراجویان امیدوار
برادران امیدوار از چهرههای ماندگار ماجراجویی و سفرنامهنویسی معاصر ایران هستند؛ دو برادر به نامهای عیسی و عبدالله امیدوار که در دهه ۱۳۳۰ با کمترین امکانات، سفری چندساله به دور دنیا را آغاز کردند. سفرنامه و روایتهای آنان فقط شرح جغرافیا و دیدن سرزمینهای دور نیست، بلکه تلاشی برای شناخت انسان، فرهنگ و شیوههای متفاوت زندگی است. آنچه سفرنامه برادران امیدوار را جذاب میکند، نگاه کنجکاو و انسانی آنان به جهان است.
-
آیین گرامیداشت روز اسناد ملی و میراث مکتوب؛
اسناد تاریخی در فرهنگ ایرانیان جدی گرفته نمیشود
احمد مسجدجامعی با اشاره به اینکه در فرهنگ ما توجه به سند جدی نیست گفت: این امر دو معنا دارد؛ یکی از تواضع ایرانیهاست. وجه دیگر فرصتطلبی عدهای است که باعث میشود دیگران خود را کنار بکشند. ما به لحاظ زیرساختهای فرهنگی باید بکوشیم که همه در این زمینه مشارکت کنند.
-
ایبنا گزارش میدهد؛
میراث مکتوب چگونه از آسیب زمان نجات مییابند؟
کتابهای کمیاب بیش از دیگر آثار به شرایط نگهداری مناسب نیاز دارند؛ جعبههای استاندارد، پوشههای بدون اسید و محیط کنترلشده بخشی از این الزاماتاند.
-
حمله اسکندر به روایت رضا شعبانی استاد تاریخ؛
جهانگیری با قتل و غارت و از میان بردن آزادی ملتها
زندگانی مردم و حقوق آنان در عصر اسکندر مقدونی شدیدا آسیب دید و نه تنها سکنه ایران بلکه مردم تمامی آسیا حتی ساکنان یونان از نظر تامین جانی، آزادی مذهبی و اقتصادی امنیت نداشتند. در مقایسه با تسامح کوروشی و کیاست داریوشی، اسکندر فقط به جهانگیری و جهانشاهی میاندیشید و در نتیجه اقدامات وی با قتل و غارت و از میان بردن آزادی ملتهای مغلوب قرین و همراه بود.
-
مروری بر تاریخچه بانک ملی ایران به مناسبت سالروز تاسیس آن؛
بانکی برای تجارت و فلاحت و صناعت
در اولین قانون اساسنامه منظور از تاسیس بانک ملی ایران پیشرفت امور تجارت و فلاحت و صناعت اعلام شد ولی به تدریج قانونگذار وظایف گوناگون دیگری به عهده بانک گذاشت و آن را در حقیقت به یک بانک مرکزی تبدیل ساخت.
-
مروری بر تاریخچه اوپک به روایت فواد روحانی؛
فرازی از تاریخ پرفراز و نشیب نفت
کتاب «یادداشتهای فواد روحانی» پژوهشی دست اول درباره تاریخ پرفراز و نشیب نفت در ایران است که برای علاقهمندان به تاریخ و بهخصوص تاریخ نفت خواندنی و قابل تامل است.
-
گفتوگو با هانیه حسینی درباره «شریف ۱۳۸۲» به مناسبت روز معلم؛
شریف برای ایران
هانیه حسینی گفت: بمباران دانشگاه شریف، نماد حمله به ساحت علم و علم دوستی بود. اما خبر خوش آن که همت شریفیها بر آن است تا بهترش را بسازند. گر چه که شاید بشود مرکز ICT یا ساختمان دانشکده فلسفه علم را ساخت، اما به قول شازده کوچولو هیچ کارخانهای ساخته نشده که دوست بسازد. دوستانی که در جنگ، برای همیشه خاموش شدند از همه اینها و آنها، در ادامه شریف گفتهام و امیدوارم که شریف برای ایران بماند، شریف که از معتبرترین برندهای ایرانی در جهان است.