به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، ليلا هوشنگي در كتاب «نسطوريان» کوشيده است به تاريخ و اعتقادات نسطوريان، نحوه شکل‏گيري، رشد و گسترش کليساي نسطوري و موضوعات مرتبط با آن بپردازد. اين كتاب تاريخي رساله دکتري ليلا هوشنگي در گروه اديان و عرفان دانشکده الهيات دانشگاه تهران بوده که هم اکنون عضو هيأت علمي دانشگاه الزهرا است.

تاكنون گزارشي كامل از تاريخ نسبتا پيچيده كليساي نسطوري به فارسي نوشته نشده است. اين كتاب با اتكا به منابع دست اول به مطالعه حضور تاريخي نسطوريان مي‌پردازد و با ارايه گزارشي از اهم حوادث پس از ظهور اسلام و دوره خلفا، نقش جوامع صاحب نفوذ در نسطوري در عرصه‌هاي مختلف سياسي و اجتماعي و فرهنگي از جمله نهضت ترجمه بررسي مي‌كند.

مؤلف «نسطوريان» کتاب خود را در سه بخش تدوين کرده است. بخش نخست به مطالعه و بررسي زمينه‏هاي اجتماعي، سياسي و فرهنگي مؤثر در استقرار مسيحيت، بررسي سير تحولات اعتقادي تا جدايي مسيحيت شرقي، دسته‏بندي‌هاي کليساهاي شرقي و در نهايت بررسي تاريخچه مسيحيت سرياني تا پيش از نسطوريوس اختصاص دارد.

بخش دوم با تاريخ حوادث و وقايع مهم کليساي نسطوري از زمان ظهور نسطوريوس يعني از قرن پنجم ميلادي تا اوج شکوفايي اين کليسا در قرن دهم ميلادي اختصاص دارد. هر چند دوره‏هاي بعدي که اين کليسا دچار افول و اضمحلال شد نيز از نظر دور نمانده است.

بخش سوم و پاياني کتاب نسطوريان به مباحث اعتقادي اختصاص دارد که در آن پيشينه مباحث و اصطلاحات مرتبط با آن‌ها، خاستگاه مناقشات و اصول و مباني فکري مکاتب ديگر نيز مورد نظر قرار گرفته است. از اين رو در اين بخش ضمن بيان گزارشي فشرده از پيشينه اصلي‌ترين مباحث اعتقادي مسيحي تثليث، تجسد و مسيح‏شناسي، به سير تحول اصطلاحات نيز توجه شده است.

نسطوريان عنواني است كه پس از مناقشه نسطوريوس، اسقف قسطنطنيه بر مسيحيان سوري شرقي اطلاق شد. پيشينه اين جماعت مسيحي به همان سده‌هاي نخستين ميلادي بازمي‌گردد.

نسطوريوس با طرح عقايدش در سطح عمومي مناقشه‏اي را درانداخت که با دخالت کليساي اسکندريه و روم دامنه آن وسيع شد. پس از اين مناقشه و محكوميت، نسطوريان به سبب بدعت‌كار شناخته شدن از امپراطوري روم اخراج شدند و ناگزير در سال 458 ميلادي به پادشاهي ايران مهاجرت كردند.

يك سال بعد تحت شرايط خاصي، كليساي ايران به صورت رسمي كليساي نسطوري اعلام شد. اين عملكرد فضاي جديدي را پديد آورد كه در عرصه‌هاي گوناگون اجتماعي، سياسي و اعتقادي براي كليساي نسطوري پيامدهاي بسيار چشمگيري داشت.

پس از ظهور اسلام، در قرن سوم هجري با استقرار كليساي مركزي نسطوري در بغداد، نسطوريان در دربار خلفاي عباسي حضور و نفوذ ويژه يافتند و در مسايل فرهنگي، اجتماعي و سياسي نقش قابل توجهي ايفا كردند.

دوران شكوفايي كليساي نسطوري با حمله مغول در قرن هفتم هجري رو به افول نهاد، به گونه‌اي كه در فاصله قرون نه تا سيزدهم هجري به كلي از نظرها دور ماندند تا هنگامي كه بار ديگر در قرن نوزدهم ميلادي به طور تصادفي تنها بازماندگان آن‌ها را مبشران مسيحي در منطقه كردستان عراق و ايران شناسايي كردند. اين گروه را پس از كشف مجدد، آشوريان ناميدند كه اين گروه اندك نيز دچار انشقاق شدند و اكنون كليساي مستقل آنان «كليساي شرق» ناميده مي‌شود.

اين كتاب تاريخي با نظر به پيشينه مباحث اصلي اعتقادي مسيحيت، تثليث و تجسد و مسيح‌شناسي و با توجه به سير تحول اصطلاحات، آراي نسطوريان تبيين شده است. با توجه به گستره جغرافيايي پهناوري كه نسطوريان يا همان آشوريان امروزي در آن حضور داشته‌اند، كتاب «نسطوريان» مي‌تواند براي محققان تاريخ ايران،‌ اسلام و مسيحيت مفيد باشد.

چاپ نخست كتاب «نسطوريان» نوشته ليلا هوشنگي با شمارگان 1000 نسخه در 320 صفحه و بهاي 65000 ريال به كوشش انتشارات بصيرت منتشر شد.