به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا) به نقل از ستاد خبر سراي اهل قلم، نشست "چرايي و چگونگي ترجمه آثار ايثار و شهادت"، با مشاركت نشر شاهد، ظهر امروز (19 ارديبهشت 89)، در سراي اصلي اهل قلم برگزار شد.

علي زنجاني، مترجم زبان عربي، حسين ملانظر، مدير مركز پژوهش‌هاي ترجمه، غلامحسين مَتو، مترجم زبان اردو و مريم همايي، دانشجوي كارشناسي ارشد در اين نشست حضور داشتند.

حسين ملانظر سخنراني خود را با چرايي ترجمه آثار ايثار و شهادت آغاز كرد و اظهار داشت: آثار اين حوزه را به دليل ايجاد تعامل با ديگر انسان‌ها و در اشتراك گذاشتن ويژگي‌هاي انساني تبلور يافته پس از انقلاب اسلامي و دفاع مقدس، ترجمه مي‌كنيم.

وي ادامه داد: در واقع بحث عدالت‌طلبي و استكبار ستيزي را در آثار ايثار و شهادت تمرين كرده‌ايم و قصد داريم آن‌ها را به ديگران عرضه كنيم. البته علاقمنديم به آثار همين حوزه، مرتبط با كشورهاي لبنان و فلسطين نيز دست يابيم.

مدير گروه زبان انگليسي دانشگاه علامه طباطبايي، ترجمه را از روش‌هاي انتقال ويژگي‌هاي والاي انساني دانست و درباره يكي از تجربه هاي خود در سال‌هاي جنگ، گفت: در سال 62 كه صدام بمباران شيميايي را آغاز كرد، تنها بيمارستان پذيراي جانبازان شيميايي، بيمارستان لبافي‌نژاد تهران بود. به عنوان مدير خبرنگاران خارجي با تعدادي از آنان، به اين بيمارستان رفته و در مدت 10 روز بروشوري را به زبان انگليسي تهيه و به سازمان ملل ارسال كرديم. تاثير اين بروشور بر كارمندان سازمان ملل چنان بود كه روحيه آنان را كاملا به هم ريخت.

وي اضافه كرد: در همان سال‌ها، همراه رندي گودمن، از عكاسان خبري، به ديدار خانواده شهدا و جانبازان رفتيم. وي به دليل استقبال زياد و تاثير از تصاوير ايثار و شهادت ايرانيان، با گذشت 30 سال، هنوز نمايشگاه‌هاي عكس‌هايش را در كشورهاي مختلف برگزار مي‌كند.

حسين ملانظر، با بيان اين توضيحات، درباره ترجمه، خاطرنشان كرد: فقط ترجمه متن در انتقال مفاهيم ايثار و شهادت نقش ندارند؛ بلكه تمام علايم و نشانه‌ها از جمله؛ عكس، فيلم و آواز مي‌توانند بر جهانيان تاثيرگذار باشند. در واقع شيوه ترجمه مي‌تواند از متن به چند رسانه‌اي تبديل شود.

اين استاد دانشگاه با اشاره به 3 مرحله انتخاب، توليد و توزيع در ترجمه آثار، تصريح كرد: بايد متناسب با همه سليقه‌ها، آثاري براي ارايه داشته باشيم كه اين موضوع خود، شيوه بيان و نوع توزيع متفاوتي را مي‌طلبد كه بايد توسط ناشران، به طور متفاوت و با تنوع در توزيع صورت گيرد.

در ادامه، علي زنجاني سخنراني خود را با توضيح درباره ترجمه، آغاز كرد و اظهار داشت: گسترش تمدن جامعه بشري امروزي مديون تلاش مترجمان در ترجمه متون از زباني به زبان ديگر است.

وي با اشاره به ويژگي‌هاي مترجم خوب گفت: مترجمي كه احاطه كامل به زبان مقصد را داشته باشد، مترجمي خوب است. همچنين سطح آگاهي و علمي مترجمان، نقش عمده‌اي در انتقال بهتر مفاهيم، علوم و ارزش‌ها داشته و موجب آگاهي در جامعه بشري نسبت به رويدادهاي گوناگون جهان مي‌شود.

زنجاني در پايان سخنراني خود، ترجمه در حوزه ايثار و شهادت را موجب نشر خاطرات رزمندگان از مقاومت‌هايشان دانست.

مريم همايي، فارغ التحصيل كارشناسي ارشد كه پايان‌نامه خود را با عنوان "بررسي مسايل و مشكلات ترجمه از ديدگاه مردم‌نگاري با بررسي تجربه درد و رنج جانبازان شيميايي" نوشته، گفت: جانبازان شيميايي، از زمان آغاز جنگ تحميلي تاكنون با اين مصدوميت دست و پنجه نرم كرده‌اند و گرفتار مشكلات خانوادگي و اجتماعي اند. افرادي از اين طبقه در ديگر كشورها به ندرت ديده مي‌شوند.

وي ادامه داد: از آنجا كه علم ترجمه به تنهايي توانايي ارايه و انتقال مفاهيم درد و رنج اين جانبازان را ندارد، با استفاده از علم انسان‌شناسي و روش مردم‌نگاري به بررسي اين موضوع پرداخته‌ام.

هُمايي درباره روند كار پژوهشي خود اظهار داشت: پس از گفت‌وگو با تعدادي از جانبازان شيميايي، متن تدوين شده را در اختيار 3 مترجم زبان آلماني قرار دادم و سپس ترجمه‌هاي آن‌ها را تجزيه و تحليل كرده‌ام.

وي اضافه كرد: زماني كه اين جانبازان شيميايي از نمونه و مثال استفاده و مسايل عادي و خانوادگي را طرح مي كنند، امكان ترجمه آسان براي مترجم وجود دارد. اما وقتي آن‌ها از درد و رنجي كه ريشه در جامعه و فرهنگ دارد سخن به ميان مي آورند، مترجم با مشكل مواجه مي شود.

مريم همايي در پايان گفت: از نظر مترجمان اين حوزه، سطح درك و فهم مخاطبان مورد توجه قرار مي گيرد و اگر متن، مغاير با درك مخاطب باشد، با توضيح حاشيه‌اي، آن را براي مخاطبان تسهيل مي‌كنند. 

در ادامه، غلامحسين متو، يكي از مترجمان زبان اردو كه از حاضران در اين نشست بود، اظهار داشت: در سراسر جهان، مردم از نبود الگوي اخلاقي رنج مي‌برند. اين در حالي است كه ايران در طول تاريخ شاهد الگوهاي نابي بوده كه مي‌تواند آن را به جهانيان انتقال دهد. 

وي با اشاره به شهيدان؛ مصطفي چمران و عباس بابايي، به عنوان افراد تحصيل‌كرده در آمريكا و الگو براي جوانان، تصريح كرد: فرهنگ ايثار را نبايد فقط در جنگ خلاصه كرد. بلكه اين افراد فرهنگ انساني زيستن را به ديگران آموختند.

تمو ادامه داد: اوج ايثار در جنگ تبلور يافت. اما ما لحظه به لحظه نيازمند ايثاريم.